Kỳ cuối: Những vấn đề đặt ra trong việc phát triển các khu, cụm công nghiệp

(Tiếp theo và hết)

Chưa hình thành được những khu công nghiệp theo chiều sâu

Phần lớn các khu công nghiệp (KCN) hiện nay là KCN tổng hợp, bao gồm nhiều ngành nghề, nhiều lĩnh vực. Có rất ít KCN chuyên sâu, hoặc nếu có cũng chỉ mang tính chất tương đối. Do vậy, dẫn đến nhiều bất hợp lý khó khắc phục. Có những ngành nghề trái ngược nhau về tính chất công việc, sản phẩm cũng như các yêu cầu, đòi hỏi về vệ sinh môi trường, vệ sinh thực phẩmmmmNhà máy sản xuất da giày của Công ty Da giày Hải Phòng trong KCN An Tràng ở ngay cạnh Công ty chăn nuôi Đồng Hiệp. Mùi hôi từ các trại nuôi gia súc của công ty chăn nuôi làm ảnh hưởng đến năng suất, lao động của công nhân. Tại cụm công nghiệp Vĩnh Niệm có rất nhiều doanh nghiệp sản xuất các ngành nghề, chế biến hải sản tươi sống cạnh doanh nghiệp sản xuất hóa chất, chất tẩy rửa, bia, sơnnnnCác KCN Quán Trữ, Đồng Hoà(Kiến An) cũng có tình trạng tương tự như vậy.

Mấy năm gần đây, thành phố có hướng khắc phục nhược điểm này bằng cách bố trí một số KCN theo hướng chuyên sâu, tập trung vào một hoặc một số lĩnh vực. Chẳng hạn cụm công nghiệp thép Vật Cách- Quán Toan, tập trung hầu hết các doanh nghiệp sản xuất thép, cơ khí trong thành phố. Khu công nghiệp Đình Vũ đang dần hình thành KCN hoá chất- khí hoá lỏng- tổng kho xăng dầu... Cụm công nghiệp Hải Thành và ven đường Phạm Văn Đồng có nhiều doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nhẹ như dệt may, da giày, nhựa giả da bên cạnh việc kinh doanh dịch vụ khách sạn, nhà hànggggNhưng việc hình thành các KCN chuyên sâu mới chỉ là tương đối.

Ngoài ra, việc triển khai xây dựng các KCN mới diễn ra rất chậm chạp, làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát triển sản xuất, kinh doanh. Ngoài 13 KCN đang hoạt động, thành phố đang triển khai một số KCN mới là Tràng Duệ, cầu Kiềnnnn nhưng cũng mới trong giai đoạn hoàn thành quy hoạch chi tiết, việc giải phóng mặt bằng còn nhiều khó khăn...

Quá tải về hạ tầng xã hội

Đây là nguy cơ trước mắt và lâu dài nếu không có biện pháp giải quyết hữu hiệu. Sự tập trung lớn lao động tại các KCN dẫn đến sự quá tải về mật độ dân cư trong khu vực, đặc biệt tại các khu vực có nhiều nhà máy dệt may và da giày. Chẳng hạn các khu vực ven đường Phạm Văn Đồng và cụm công nghiệp Hải Thành, tập trung khá nhiều doanh nghiệp sản xuất da giày, dệt may mà phần lớn lại bám mặt đường là điều không hợp lý, ảnh hưởng đến an toàn giao thông, qua đó gián tiếp ảnh hưởng đến thu hút khách du lịch ra khu nghỉ mát Đồ Sơn.

Nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh về trật tự an toàn xã hội tại các KCN . Khu vực đường 5 cũ phía ngoài cụm công nghiệp Vĩnh Niệm cũng là điểm thường xảy ra tai nạn giao thông khi công nhân tan ca ra ngoài doanh nghiệp tìm địa điểm ăn cơm. Nhiều doanh nghiệp hầu như chỉ lo đầu tư sản xuất mà chưa lo tổ chức bữa ăn tập thể hoặc nơi nghỉ cho người lao động.

Vấn đề khác là sự quá tải về các phúc lợi công cộng. Hầu hết người lao động thuê nhà tập thể của dân cư địa phương không được đáp ứng đầy đủ các nhu cầu về vui chơi, giải trí, ngay cả xem ti- vi, nghe đài cũng không có. Do cường độ lao động tại các KCN căng thẳng, người công nhân ngoài giờ làm việc cũng ít có điều kiện tìm đến các địa điểm vui chơi, giải trí như xem phim, ca nhạc, kịchhhhnên một số tìm đến những tụ điểm cờ bạc, rượu chèèèèthậm chí cả hút, chích ma túy.

Khắc phục tình trạng quá tải về giao thông, trong mấy năm gần đây, thành phố mở 3 tuyến xe buýt : Bưu điện thành phố- Đồ Sơn, Cầu Rào- Nomura- Dụ Nghĩa và Bến Bính- Trại Kênh- An Lãooootạo điều kiện thuận lợi cho người lao động đi lại. Tuy nhiên, người lao động ở các nằm ngoài các tuyến đường trên vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong việc đi lại.

Nâng cao chất lượng đầu tư tại các khu, cụm công nghiệp

Đại hội 9 của Đảng đề ra định hướng phát triển KCN nêu rõ: Phát triển có hiệu quả các KCN, khu chế xuất, một số khu công nghệ cao, hình thành cụm công nghiệp lớn và khu kinh tế mởởởở. Để đạt được như vậy, việc phát triển các KCN cần phải giải quyết tốt một số công việc sau:

Thứ nhất, cần tiếp tục tập trung nâng cao hiệu quả công tác quy hoạch và điều hành thực hiện quy hoạch như Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị chỉ ra. Các KCN chưa có quy hoạch chi tiết cần được xây dung bổ sung để KCN hoạt động, vận hành đúng chức năng. Các ngành cần ưu tiên giải quyết những vướng mắc trong các KCN, nhất là vướng mắc về giải phóng mặt bằng, mở các tuyến đường vào các KCN. Đối với những KCN có nhiều triển vọng, cần tạo điều kiện để mở rộng mặt bằng và các hỗ trợ khác về dịch vụ nhà ở, mở thêm tuyến xe buýt tạo điều kiện cho người lao động đi lại thuận tiệnnnnĐối với các khu, cụm công nghiệp hoạt động không có hiệu quả, chậm triển khai, kéo dài dự án cần xem xét mạnh dạn thay đổi chủ đầu tư, rút giấy phép hoặc có các biện pháp phạt kinh tế theo quy định của pháp luật.

Thứ hai, kết hợp chặt chẽ giữa việc lấp đầy các KCN với việc nâng cao chất lượng các dự án đầu tư. Đối với các dự án, kể cả dự án FDI, nếu không đủ điều kiện về vốn, công nghệ, bảo đảm về môi trườnggggkiên quyết không cấp giấy phép, nhất là vào các KCN công nghệ cao và các khu công nghiệp sạch. Chú trọng việc lấp đầy KCN với việc hình thành các KCN theo chiều sâu để thuận tiện cho công tác quản lý về khoa học công nghệ, môi trường, phòng chống cháy nổổổổ

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ việc phát triển các khu, cụm công nghiệp với việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng, sớm phát triển các dịch vụ song hành với việc phát triển các KCN như dịch vụ nhà ở, y tế, vận tải hành khách, xây dựng các trường đào tạo nghề cho lao động. Tại các địa bàn có KCN tập trung, cần phát triển đồng bộ hạ tầng kỹ thuật ngoài hàng rào KCN, vừa góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của KCN vừa phát triển kinh tế địa phương đúng hướng.

Thứ tư, xây dung các tiêu chí và có biện pháp quản lý chặt chẽ về môi trường trong các KCN. Các doanh nghiệp vào các KCN phải thực hiện nghiêm túc các biện pháp bảo vệ môi trường như hệ thống xử lý nước, rác thải, khí thải và các chất độc hại trước khi thải vào hệ thống xử lý chất thải chung của từng khu, cụm công nghiệp. Ngoài ra, tại các KCN trước đây đã hình thành một cách tự nhiênnnn, các ngành chức năng cần xem xét toàn cảnh môi trường để kiến nghị tăng tỷ lệ diện tích trồng cây xanh, các dịch vụ công, xây dựng thêm các hệ thống xử lý chất thải của KCN, để bảo đảm, các chất thải khi vào môi trường chung không còn độc hại. Ban quản lý các KCN phối hợp với chính quyền dịa phương xây dựng các quy chế bảo vệ môi trường khu công nghiệp cũng như khu vực lân cận.

Thứ năm, xây dựng các quy hoạch, kế hoạch về đào tạo nguồn nhân lực nói chung trong đó tăng cường đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho các KCN. Trong khi thực hiện đào tạo lao động, chú trọng cân đối giữa lực lượng lao động tại chỗ với lao động nhập cư. Có chính sách hỗ trợ, thu hút nhân tài về địa phương phục vụ, cống hiến.

Thứ sáu, xây dựng và hoàn thiện quy chế quản lý từng KCN theo đặc thù và quy chế quản lý các KCN nói chung trên địa bàn thành phố làm căn cứ để nâng cao chất lượng quản lý nhà nước đối với các KCN.

Mai Hương