Kỳ 4: Từ thực tiễn địa phương, kiến nghị nhiều giải pháp mới

Hoàn thiện thể chế và tăng cường phân cấp, phân quyền

Mặc dù mỗi địa phương có điều kiện và đặc thù riêng, nhưng các kiến nghị đều hội tụ ở một số nhóm giải pháp trọng tâm: hoàn thiện thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền; đẩy mạnh chuyển đổi số; bảo đảm nguồn nhân lực; đầu tư cơ sở vật chất; nâng cao chất lượng đội ngũ và tăng cường phối hợp liên ngành. Đây cũng là những yếu tố nền tảng để mô hình THADS mới tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn tiếp theo, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời phục vụ yêu cầu cải cách tư pháp và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Một trong những kiến nghị được nhiều địa phương đề cập là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế vận hành phù hợp với mô hình tổ chức mới.

Theo Phó Trưởng THADS TP Hồ Chí Minh Đỗ Phong Hóa, một số quy định liên quan đến tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền và quy trình phối hợp hiện vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Đây là nguyên nhân khiến quá trình triển khai tại một số thời điểm còn phát sinh lúng túng về thẩm quyền xử lý hoặc trách nhiệm phối hợp.

Tại Hà Nội, kinh nghiệm thực tiễn cho thấy hiệu quả thi hành án phụ thuộc rất lớn vào cơ chế phối hợp liên ngành. Theo ông Lê Quang Chuyển, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, THADS TP Hà Nội, việc Thành ủy Hà Nội ban hành Chỉ thị số 46 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác THADS và thi hành án hành chính đã tạo nền tảng quan trọng để các cơ quan phối hợp chặt chẽ hơn.

Từ thực tế này, Hà Nội cho rằng cần tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế phối hợp giữa cơ quan THADS với Công an, Tòa án, Viện kiểm sát, ngân hàng, cơ quan đất đai và chính quyền cơ sở nhằm giải quyết hiệu quả các vụ việc khó, phức tạp, kéo dài.

Chuyển đổi số phải trở thành động lực cải cách

Nếu như trước đây chuyển đổi số được xem là một giải pháp hỗ trợ thì nay nhiều địa phương cho rằng đây là yêu cầu bắt buộc để nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thi hành án.

Tại Hà Nội, hệ thống e-TCTHA, biên lai điện tử, ký số, văn bản điều hành điện tử và Trung tâm điều hành thông minh IOC đã góp phần thay đổi cách thức quản lý từ hồ sơ giấy sang quản lý theo dữ liệu. Theo ông Lê Quang Chuyển, mục tiêu lớn nhất là giúp người đứng đầu theo dõi công việc theo thời gian thực, kịp thời phát hiện hồ sơ chậm tiến độ hoặc những điểm nghẽn cần xử lý.

Từ thực tiễn đó, Hà Nội kiến nghị cần xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa cơ quan THADS với Công an, ngân hàng, đất đai, thuế và các cơ quan đăng ký giao dịch bảo đảm.

“Khi dữ liệu liên thông, thời gian xác minh tài sản sẽ rút ngắn đáng kể, việc kiểm soát tiến độ sẽ hiệu quả hơn và hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quá trình xử lý công việc”, ông Chuyển nhấn mạnh.

TP Hồ Chí Minh cũng xác định chuyển đổi số là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Theo lãnh đạo THADS TP, đơn vị sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả sử dụng các phần mềm nghiệp vụ thuộc Nền tảng số THADS, đẩy mạnh số hóa hồ sơ và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan liên quan.

Những phần mềm như biên lai điện tử, hỗ trợ ra quyết định thi hành án, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, IOC THADS hay các ứng dụng phục vụ theo dõi tài sản trong vụ án Trương Mỹ Lan đang cho thấy hiệu quả rõ rệt trong thực tiễn.

Tại Quảng Ngãi, địa phương kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các nền tảng số chuyên ngành, tích hợp với hệ thống giải quyết thủ tục hành chính và tăng cường kết nối dữ liệu nhằm giảm thao tác thủ công, tiết kiệm thời gian xử lý hồ sơ.

Đầu tư cho con người là giải pháp mang tính quyết định

Dù nhấn mạnh vai trò của thể chế và công nghệ, các địa phương đều cho rằng yếu tố quyết định thành công của mô hình mới vẫn là đội ngũ cán bộ, công chức THADS.

Qua các cuộc trao đổi với lãnh đạo THADS địa phương, có thể nhận thấy một điểm chung là hầu hết các giải pháp đều hướng tới mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ năng lực, bản lĩnh và khả năng thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của công tác THADS.

Theo Trưởng THADS tỉnh Thái Nguyên Bùi Huy Toàn, con người là yếu tố căn bản, then chốt và quyết định nhất. Ông cho rằng, dù cơ chế có hoàn thiện hay công nghệ có hiện đại đến đâu thì hiệu quả công việc cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh, năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, chấp hành viên.

Vì vậy, cần xây dựng đội ngũ công chức THADS thực sự bản lĩnh, liêm chính, chuyên nghiệp, tận tụy; “vững về chuyên môn, sáng về đạo đức, chắc về bản lĩnh”, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Quan điểm này cũng nhận được sự đồng tình từ nhiều địa phương khác. TP Hồ Chí Minh xác định tiếp tục thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

TP Hồ Chí Minh thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng

Tại Hà Nội, ông Lê Quang Chuyển cho rằng, áp lực nghề nghiệp của chấp hành viên ngày càng lớn khi phải xử lý nhiều vụ việc có giá trị rất lớn, liên quan đến nhiều chủ thể và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh khiếu kiện. Trong bối cảnh đó, việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao kỹ năng xử lý tình huống, kỹ năng đối thoại và bản lĩnh nghề nghiệp là yêu cầu đặc biệt quan trọng.

Bên cạnh đào tạo, nhiều địa phương đề nghị nghiên cứu các cơ chế chính sách phù hợp để giữ chân đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm, nhất là tại các địa bàn xa trung tâm, vùng sâu, vùng xa hoặc những nơi có khối lượng công việc đặc biệt lớn.

Song song với việc đầu tư cho con người, các địa phương cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm công vụ. Bên cạnh đó, nhiều địa phương cũng đề xuất tiếp tục quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin và nghiên cứu các chính sách hỗ trợ về nhà ở, đi lại, điều kiện làm việc đối với công chức công tác tại địa bàn xa trung tâm, miền núi, vùng sâu, vùng xa.

TP Hồ Chí Minh xác định sẽ tiếp tục thực hiện tốt công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, chuyển đổi vị trí công tác, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao trong giai đoạn mới. Cùng với đó là tăng cường kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và trách nhiệm công vụ nhằm phòng ngừa vi phạm trong hoạt động THADS.

Còn Thái Nguyên cho rằng, toàn ngành cần tiếp tục giữ vững tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, không né tránh việc khó, không ngại áp lực và luôn đặt quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp ở vị trí trung tâm.

Với Nghệ An, Trưởng THADS tỉnh Phạm Quốc Nam nhấn mạnh, công tác cán bộ phải đi trước một bước, gắn với yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm địa bàn. Việc bố trí, sắp xếp công chức cần được thực hiện phù hợp năng lực, kinh nghiệm và vị trí việc làm; đồng thời quan tâm giải quyết chế độ, chính sách và điều kiện làm việc để ổn định đội ngũ sau sắp xếp. Do đó, Nghệ An xác định sẽ tiếp tục rà soát, sắp xếp đội ngũ công chức phù hợp với vị trí việc làm, yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm địa bàn; gắn công tác cán bộ với quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và bổ nhiệm để sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực hiện có. Tiếp tục quan tâm ổn định tư tưởng, điều kiện làm việc và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ công chức trong điều kiện chuyển đổi số mạnh mẽ.  

Nhìn lại một năm vận hành mô hình mới, những kiến nghị và giải pháp từ thực tiễn địa phương cho thấy quá trình đổi mới của hệ thống THADS đang bước sang giai đoạn hoàn thiện và phát triển. Từ yêu cầu hoàn thiện thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền; bổ sung nguồn nhân lực; đầu tư hạ tầng công nghệ; thúc đẩy chuyển đổi số; đến xây dựng đội ngũ cán bộ bản lĩnh, chuyên nghiệp - tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả tổ chức THADS trong bối cảnh mới. Đây không chỉ là yêu cầu nội tại của ngành THADS mà còn là đòi hỏi từ thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền.