Kỳ 4: Không còn “vùng trũng” ma túy - Hành trình xây dựng xã, phường sạch ma túy từ gốc

Xóa “vùng trũng” ma túy từ địa bàn cơ sở

Trước khi xây dựng một xã hội không ma túy, điều đầu tiên phải trả lời là vì sao tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn có thể tồn tại, len lỏi và tái xuất hiện ngay cả ở những địa bàn từng được xem là an toàn.

Thực tiễn nhiều năm đấu tranh cho thấy, ma túy không phát sinh một cách ngẫu nhiên. Tội phạm ma túy luôn tìm đến những nơi công tác quản lý còn sơ hở, những địa bàn thiếu sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở, những khu vực người dân còn tâm lý thờ ơ hoặc chưa chủ động tham gia phát hiện, tố giác tội phạm. Khi xuất hiện những “vùng trũng” trong quản lý xã hội, ma túy sẽ có cơ hội len lỏi, hình thành người sử dụng mới, phát sinh các điểm phức tạp và từng bước tạo ra môi trường để tội phạm hoạt động.

Đó cũng là lý do Đảng, Nhà nước xác định phòng, chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự mà còn là nhiệm vụ bảo vệ con người, bảo vệ giống nòi và tương lai phát triển bền vững của đất nước. Tinh thần này được cụ thể hóa trong Chỉ thị số 36-CT/TW, Kết luận số 132-KL/TW của Bộ Chính trị và Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 với mục tiêu xây dựng ít nhất 50% xã, phường không ma túy trên phạm vi cả nước.

Kết luận số 132-KL/TW tiếp tục khẳng định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt, chủ công; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa “phòng” và “chống”, lấy phòng ngừa là chiến lược lâu dài, lấy địa bàn cơ sở và người dân làm trung tâm, chủ thể trong công tác phòng, chống ma túy.

Trong bối cảnh tội phạm ma túy xuyên quốc gia ngày càng gia tăng, lợi dụng công nghệ cao, không gian mạng, tài chính điện tử và các loại hình dịch vụ mới để hoạt động phạm tội; các loại ma túy tổng hợp, ma túy thế hệ mới, ma túy “núp bóng” liên tục xuất hiện, yêu cầu xây dựng các địa bàn không ma túy từ cơ sở trở thành nhiệm vụ cấp bách hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là giải pháp kéo giảm tội phạm mà còn là cách thức tạo dựng những “lá chắn” bền vững, ngăn ma túy xâm nhập vào từng khu dân cư, từng gia đình và từng thế hệ trẻ.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an), mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy là nhiệm vụ lâu dài, khó khăn nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển bền vững đất nước. Muốn đạt được mục tiêu này phải huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, lấy địa bàn cơ sở làm trọng tâm, lấy người dân làm chủ thể và lấy phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc làm chiến lược lâu dài.

Thực hiện chủ trương của Trung ương, nhiều địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh đã đưa mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy thành các nghị quyết, chương trình hành động và chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó cho thấy cuộc chiến chống ma túy không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an mà đã trở thành một yêu cầu trong quản trị địa phương, gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển bền vững.

Đại tá Nguyễn Đức Long - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội cho biết: Muốn xây dựng địa bàn không ma túy bền vững phải đồng thời quản lý chặt người nghiện, người sau cai, kiểm soát các cơ sở kinh doanh có nguy cơ phát sinh tệ nạn và chủ động triệt phá các đường dây ma túy ngay từ khi manh nha hình thành. “Không để hình thành điểm nóng, không để phát sinh tụ điểm mới, không để địa bàn trở thành nơi trú ẩn của tội phạm ma túy” là yêu cầu xuyên suốt trong công tác phòng ngừa từ cơ sở.

Từ những định hướng đó có thể thấy, xây dựng xã, phường không ma túy không đơn thuần là một chỉ tiêu hành chính mà là bước chuyển từ tư duy “đấu tranh với tội phạm” sang tư duy “quản trị địa bàn”, lấy việc xóa bỏ các điều kiện phát sinh ma túy làm mục tiêu xuyên suốt.

Đây cũng chính là nền tảng để nhiều địa phương trên cả nước triển khai các mô hình, cách làm mới, từng bước chuyển hóa các địa bàn trọng điểm và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy trong giai đoạn tới.

Theo Đại tá Nguyễn Đức Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an), xây dựng xã, phường không ma túy không phải là phong trào ngắn hạn hay cuộc chạy đua thành tích. Đây là quá trình chuyển hóa thực chất từ cơ sở, lấy hiệu quả quản lý con người, quản lý địa bàn và sự bình yên của Nhân dân làm thước đo. Mục tiêu cao nhất không chỉ là kéo giảm số vụ phạm tội về ma túy mà còn từng bước triệt tiêu các điều kiện làm phát sinh tệ nạn ngay từ nơi bắt đầu.

Một địa bàn còn “vùng trũng” về ma túy sẽ luôn là mắt xích yếu của cả hệ thống phòng ngừa. Vì vậy, xây dựng xã, phường không ma túy không chỉ là mục tiêu quản lý địa bàn, mà chính là cuộc chiến xóa bỏ những khoảng trống để ma túy không còn đất sống.

Xây dựng xã, phường không ma túy bằng cách nào?

Nếu ở giai đoạn trước, công tác phòng, chống ma túy chủ yếu tập trung vào đấu tranh, triệt phá các đường dây và đối tượng phạm tội thì hiện nay yêu cầu đặt ra đã toàn diện hơn rất nhiều. Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, tội phạm ma túy không ngừng thay đổi phương thức hoạt động, lợi dụng công nghệ cao, không gian mạng, tài chính điện tử, dịch vụ chuyển phát và các loại hình kinh doanh hợp pháp để che giấu hành vi phạm tội.

Cùng với đó, các loại ma túy tổng hợp, ma túy thế hệ mới, ma túy “núp bóng” dưới dạng thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, tinh dầu hay các sản phẩm giải trí tiếp tục xuất hiện với nhiều biến tướng khó nhận diện. Đáng lo ngại hơn, tình trạng trẻ hóa người sử dụng ma túy vẫn diễn biến phức tạp, đặt ra áp lực lớn đối với công tác quản lý xã hội và bảo vệ thế hệ trẻ.

Thực tiễn đó cho thấy nếu chỉ tập trung xử lý phần ngọn bằng các biện pháp đấu tranh, bắt giữ thì sẽ rất khó giải quyết tận gốc vấn đề. Muốn kéo giảm tội phạm và tệ nạn ma túy một cách bền vững phải đồng thời giảm nguồn cung, cắt nguồn cầu và xây dựng được các địa bàn an toàn ngay từ cơ sở.

Kết luận số 132-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; kết hợp chặt chẽ giữa “phòng” và “chống”, trong đó lấy phòng ngừa là chiến lược lâu dài, lấy địa bàn cơ sở và người dân làm trung tâm, chủ thể của công tác phòng, chống ma túy.

Thượng tá Vũ Văn Dưỡng - Phó Trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an) cho biết: Trước sự gia tăng của tội phạm ma túy xuyên quốc gia và các loại ma túy mới, lực lượng chức năng đang chuyển mạnh từ tư duy xử lý vụ việc sang tư duy chủ động phòng ngừa, nhận diện nguy cơ và quản lý địa bàn từ sớm.

"Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt hiện nay là phải chủ động đi trước tội phạm. Công tác phòng, chống ma túy không chỉ dừng ở đấu tranh, triệt phá mà phải kết hợp đồng bộ giữa giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý địa bàn, quản lý đối tượng, phân tích dữ liệu và đấu tranh với tội phạm ma túy sử dụng công nghệ cao. Mục tiêu cao nhất là từng bước xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và cuộc sống bình yên của Nhân dân", Thượng tá Vũ Văn Dưỡng cho biết.

Từ định hướng đó, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CO4 – Bộ Công an) đang tham mưu triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường không ma túy. Trước hết là phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương; huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể và Nhân dân trong xây dựng địa bàn không ma túy. Cùng với đó là đẩy mạnh đấu tranh, triệt phá tận gốc các đường dây ma túy; quản lý chặt người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai nghiện; phối hợp với ngành Y tế, Giáo dục xây dựng các mô hình “Trường học không ma túy”, “Khu dân cư không ma túy”, “Dòng họ không ma túy”.

Đặc biệt, chuyển đổi số đang trở thành công cụ quan trọng trong phòng, chống ma túy. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu, ứng dụng giám sát điện tử, nhận diện khuôn mặt, quản lý người nghiện và người điều trị bằng thuốc thay thế được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế nguy cơ tái nghiện và phát sinh tội phạm.

Hiệu quả của cách tiếp cận lấy địa bàn làm trung tâm đang được thể hiện rõ tại nhiều địa phương. Tại Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, 100% xã, phường, đặc khu đã thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng địa bàn không ma túy; các tiêu chí địa bàn không ma túy được triển khai đồng bộ theo quy định của Chính phủ và Bộ Công an. Song song với đó là các giải pháp quyết liệt trong đấu tranh với tội phạm, quản lý người nghiện, cai nghiện và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Nhờ đó, công tác phòng, chống ma túy trên các địa bàn như TP Hà Nội, TP Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, những kết quả bước đầu cũng đang cho thấy hướng đi này là đúng đắn. Năm 2025, có 32/34 tỉnh, thành phố đạt hoặc vượt chỉ tiêu xây dựng 20% xã, phường, đặc khu không ma túy; toàn quốc có 793/3.321 xã, phường, đặc khu không ma túy, đạt tỷ lệ 24%, vượt 4% so với chỉ tiêu đề ra. Đến nay, cả nước đang duy trì 1.372/3.321 xã, phường, đặc khu không ma túy, tương đương 41,31%; đồng thời có 20 tỉnh, thành phố đăng ký phấn đấu hoàn thành mục tiêu xây dựng địa phương không ma túy vào năm 2030.

Những con số đó cho thấy xây dựng địa bàn không ma túy không còn là mục tiêu xa vời. Tuy nhiên, phía sau các kết quả bước đầu vẫn còn nhiều thách thức. Ma túy tiếp tục dịch chuyển sang các địa bàn mới, len lỏi vào khu công nghiệp, khu đô thị, khu nhà trọ, các cơ sở kinh doanh dịch vụ và đặc biệt là không gian mạng. Chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, một địa bàn bị bỏ ngỏ hoặc một “vùng trũng” trong quản lý, tội phạm ma túy có thể nhanh chóng quay trở lại.

Bởi trong cuộc chiến chống ma túy hôm nay, không địa bàn nào được phép đứng ngoài cuộc. Một xã, phường không ma túy không chỉ là kết quả của những vụ án bị triệt phá, mà là kết quả của một hệ thống phòng ngừa đủ mạnh để ma túy không còn cơ hội bén rễ từ đầu.

Sức mạnh của cộng đồng trong cuộc chiến chống ma túy

Nếu gia đình và nhà trường là tuyến phòng thủ đầu tiên, thì cộng đồng dân cư chính là lớp lá chắn trực tiếp bảo vệ xã hội trước nguy cơ ma túy xâm nhập. Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ việc liên quan đến ma túy không bắt đầu từ những đường dây xuyên quốc gia hay các tụ điểm phức tạp, mà thường xuất hiện từ những dấu hiệu rất nhỏ trong khu dân cư, khu nhà trọ, cơ sở kinh doanh dịch vụ hoặc các mối quan hệ xã hội hằng ngày.

Chính vì vậy, công tác phòng, chống ma túy hiện nay đang chuyển mạnh từ tư duy xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở; lấy địa bàn dân cư làm “pháo đài”, lấy người dân làm chủ thể và lấy việc kéo giảm nguồn cầu làm nền tảng để thu hẹp không gian tồn tại của ma túy.

Đại tá Nguyễn Đức Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (C04 - Bộ Công an) nhấn mạnh, muốn xây dựng thành công các địa bàn không ma túy phải phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, trong đó người dân giữ vai trò trung tâm. Bên cạnh đấu tranh, triệt phá các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, cần phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ dân phố, thôn bản và từng hộ gia đình trong phát hiện, tố giác, quản lý và phòng ngừa từ gốc.

Quan điểm này đang được nhiều địa phương cụ thể hóa bằng những mô hình thiết thực như “Tổ dân phố không ma túy”, “Khu dân cư an toàn về an ninh, trật tự”, hệ thống camera an ninh, các tổ liên gia tự quản, lực lượng Công an xã chính quy bám địa bàn cùng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Ông N.V.N, trưởng thôn tại Bắc Ninh cho biết, xây dựng địa bàn không ma túy phải bắt đầu từ từng gia đình. “Nhiều năm nay, thôn đưa tiêu chí chấp hành pháp luật, không vi phạm tệ nạn xã hội, không liên quan đến ma túy vào nội dung bình xét Gia đình văn hóa. Khi mỗi gia đình đều có ý thức quản lý, giáo dục con em, xây dựng nếp sống lành mạnh và nói không với ma túy thì khu dân cư sẽ hình thành “hàng rào” phòng ngừa vững chắc ngay từ gốc”, ông N cho biết.

Những chia sẻ từ người dân và cán bộ cơ sở cho thấy, xây dựng xã, phường không ma túy không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chức năng mà đang dần trở thành ý thức tự giác và trách nhiệm chung của cộng đồng - yếu tố quyết định để thu hẹp nguồn cầu và xóa bỏ các “vùng trũng” ma túy ngay từ cơ sở.

*Phòng ngừa từ khu dân cư

Thực tiễn tại Bắc Ninh cho thấy, xây dựng địa bàn không ma túy không chỉ dừng ở đấu tranh, bắt giữ tội phạm mà đang được triển khai bằng hệ thống giải pháp đồng bộ ngay từ cơ sở. Công an tỉnh tập trung tham mưu cấp ủy, chính quyền triển khai hiệu quả Luật Phòng, chống ma túy; tăng cường quản lý địa bàn, quản lý đối tượng; rà soát các cơ sở kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, cơ sở lưu trú và các khu vực có nguy cơ phát sinh tội phạm ma túy.

 Song song với đó là công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia phòng, chống ma túy; nhân rộng các mô hình địa bàn không ma túy; tổ chức cho các cơ sở kinh doanh ký cam kết chấp hành pháp luật; đồng thời triển khai các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, triệt xóa các điểm, tụ điểm phức tạp.

Trao đổi với PV - Báo Pháp luật Việt Nam, Đại tá Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04 - Công an tỉnh Bắc Ninh) cho biết: Yếu tố quyết định vẫn là kiểm soát nguy cơ ngay từ cộng đồng dân cư. Nếu chỉ tập trung bắt giữ tội phạm mà không quản lý tốt người sử dụng trái phép chất ma túy, không kéo giảm nguồn cầu, không phát hiện sớm các dấu hiệu từ cơ sở thì tội phạm ma túy vẫn có điều kiện tái xuất hiện. Muốn xây dựng xã, phường không ma túy phải phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, của từng khu dân cư, từng tổ dân phố và từng gia đình trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác và quản lý từ sớm, từ xa, từ gốc.

Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Bắc Ninh, sự gia tăng của nhóm thanh thiếu niên sử dụng ma túy tổng hợp đang là thách thức lớn đối với công tác phòng, chống ma túy hiện nay. Đáng lo ngại, nhiều người trẻ sử dụng ma túy xuất phát từ nhận thức sai lệch, cho rằng các chất như “đá”, “ketamine” có thể giúp giảm căng thẳng. Thực tế, đây là những chất gây tổn thương trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương, làm rối loạn hành vi, suy giảm khả năng kiểm soát bản thân và tiềm ẩn nguy cơ lệ thuộc rất cao. Nhiều trường hợp chỉ từ một lần thử đã nhanh chóng sa vào nghiện ngập, kéo theo hàng loạt hệ lụy cho bản thân, gia đình và xã hội.

*Giảm cầu từ gốc, hỗ trợ người sau cai

Nếu Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh tập trung phòng ngừa từ cộng đồng thì Quảng Ninh lại cho thấy hiệu quả của cách làm lấy người nghiện và người sau cai làm trung tâm.

Bám sát chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và Bộ Công an, TP Hà Nội, TP Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh đã đưa mục tiêu xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy vào các chương trình phát triển của địa phương; đồng thời thành lập Ban Chỉ đạo xây dựng xã, phường, đặc khu không ma túy tại 100% đơn vị cấp xã.

Sau một năm triển khai Kết luận số 132-KL/TW của Bộ Chính trị, nhiều đường dây, ổ nhóm ma túy bị triệt xóa, không hình thành các điểm, tụ điểm phức tạp kéo dài gây bức xúc trong Nhân dân. Tuy nhiên, theo Đại tá Lê Hồng Vân - Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh, đấu tranh với tội phạm mới chỉ là một nửa của bài toán phòng, chống ma túy.

“Muốn xây dựng xã, phường không ma túy bền vững thì không thể chỉ bắt giữ tội phạm. Điều quan trọng hơn là phải kéo giảm người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và giúp người sau cai nghiện có việc làm, có thu nhập, có cơ hội làm lại cuộc đời. Khi nguồn cầu giảm thì nguồn cung cũng sẽ bị thu hẹp”, Đại tá Lê Hồng Vân - Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết.

Từ quan điểm đó, Quảng Ninh đã triển khai Đề án số 189 về quản lý, giáo dục, dạy nghề, hỗ trợ việc làm, vay vốn tín dụng và tái hòa nhập cộng đồng cho học viên cai nghiện ma túy. Đây được xem là một trong những mô hình tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa quản lý, hỗ trợ và tạo cơ hội phát triển cho người sau cai.

Đại tá Nguyễn Đức Long - Phó Giám đốc, Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội cho biết: Để kéo giảm nguồn cầu một cách bền vững cần tập trung vào ba giải pháp trọng tâm: tuyên truyền nâng cao nhận thức; quản lý chặt người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và người sau cai; đồng thời tăng cường đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm để hạn chế nguy cơ tái nghiện.

*Khi mỗi khu dân cư là một pháo đài

Theo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (CO4 – Bộ Công an), việc kéo giảm nguồn cầu phải bắt đầu từ quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và phòng ngừa trong các nhóm nguy cơ cao. Vì vậy, ngành Công an đang tăng cường phối hợp với ngành Y tế, Giáo dục và các cơ quan liên quan trong điều trị nghiện, quản lý người nghiện tại cộng đồng, tuyên truyền trong trường học và nhân rộng các mô hình “Trường học không ma túy”, “Khu dân cư không ma túy”, “Gia đình, dòng họ không ma túy”.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc liên quan đến ma túy được phát hiện không phải từ các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu mà từ tin báo của quần chúng nhân dân, từ phản ánh của tổ dân phố, hệ thống camera an ninh hoặc lực lượng Công an cơ sở hoặc các đoàn thể tại địa phương.

Chị N. T. T (người dân phường Đại Phúc, TP Bắc Ninh) cho rằng, muốn giữ địa bàn sạch ma túy thì mỗi người dân phải chủ động nâng cao cảnh giác và không thờ ơ trước những dấu hiệu bất thường. “Ở tổ dân phố chúng tôi, mọi người thường xuyên nhắc nhở con em tránh xa ma túy, đồng thời kịp thời thông tin cho Công an khi phát hiện người lạ có biểu hiện nghi vấn hoặc các dấu hiệu liên quan đến ma túy. Theo tôi, chỉ khi người dân thực sự coi phòng, chống ma túy là trách nhiệm của mình thì địa bàn mới an toàn lâu dài”, chị T chia sẻ.

Đặc biệt, Công an cấp xã đang trở thành lực lượng nòng cốt trong hệ thống phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc. Đây là lực lượng gần dân nhất, trực tiếp quản lý cư trú, nắm tình hình địa bàn, rà soát các cơ sở kinh doanh có điều kiện, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường để kịp thời ngăn chặn ngay từ cơ sở.

Thực tiễn đó cho thấy, ma túy không tự nhiên hình thành. Nó nảy sinh từ những khoảng trống trong quản lý, từ sự thờ ơ của cộng đồng và từ những địa bàn bị bỏ ngỏ. Vì vậy, muốn đẩy lùi ma túy không thể chỉ trông chờ vào các chuyên án lớn hay những đợt cao điểm truy quét, mà phải bắt đầu từ từng gia đình, từng khu dân cư và từng người dân.

Xét đến cùng, những đường dây ma túy có thể bị triệt phá, những đối tượng phạm tội có thể bị bắt giữ, nhưng nếu trong từng gia đình, từng khu dân cư vẫn còn những khoảng trống để ma túy len lỏi thì cuộc chiến ấy chưa thể đi đến đích. Chỉ khi mỗi khu dân cư trở thành một pháo đài phòng ngừa, mỗi gia đình trở thành một lá chắn bảo vệ con em mình và mỗi người dân trở thành một “tai mắt” của cộng đồng, ma túy mới thực sự mất đi môi trường tồn tại. Đó cũng là con đường căn cơ nhất để biến mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy từ quyết tâm chính trị thành hiện thực trên từng địa bàn dân cư.

Bởi cuộc chiến chống ma túy không chỉ là cuộc đấu tranh với tội phạm mà còn là hành trình bảo vệ con người, bảo vệ giống nòi, bảo vệ tương lai và sự phát triển bền vững của đất nước. Khi những “lá chắn” từ gia đình, nhà trường, cộng đồng và cả hệ thống chính trị được dựng lên vững chắc từ cơ sở, mục tiêu xây dựng xã, phường không ma túy sẽ không còn là một chỉ tiêu hành chính mà trở thành nền tảng để kiến tạo một xã hội an toàn, lành mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới.

Xóa “vùng trũng” ma túy không bắt đầu từ những chiến công trên mặt trận đấu tranh tội phạm, mà bắt đầu từ việc xây dựng những cộng đồng đủ mạnh để ma túy không còn đất sống. Trong hành trình ấy, báo chí không chỉ phản ánh thực tiễn, lan tỏa những mô hình hiệu quả, mà còn góp phần nâng cao nhận thức xã hội, khơi dậy trách nhiệm cộng đồng và huy động sức mạnh toàn dân tham gia phòng, chống ma túy từ gốc.

 Tuy nhiên, xây dựng được những “pháo đài” phòng ngừa mới chỉ là một nửa chặng đường. Thách thức lớn hơn là làm thế nào để bảo vệ thế hệ trẻ trước những cám dỗ ngày càng tinh vi của ma túy trong thời đại số, không để ma túy tước đi tương lai của một thế hệ và làm tổn hại đến chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Đây cũng chính là nội dung của kỳ sau (Kỳ cuối) loạt bài.

Kỳ 5: Không để ma túy cướp đi tương lai giống nòi Việt Nam trong kỷ nguyên mới