Kỳ 3: Khi phương thức vi phạm tinh vi, phòng tuyến phải thích ứng

Sau những kết quả đạt được, cuộc chiến chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại Tuyên Quang đang đứng trước những thách thức mới. Địa hình biên giới phức tạp, phương thức vận chuyển ngày càng tinh vi, trong khi hoạt động mua bán trên môi trường mạng phát triển nhanh khiến việc phát hiện, xác minh và xử lý vi phạm khó khăn hơn. Điều đó đòi hỏi phòng tuyến chống buôn lậu không chỉ được duy trì, mà phải liên tục thay đổi để thích ứng.

Từ thực địa đến không gian mạng, những thách thức mới

Từ thực tiễn bám nắm địa bàn, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Tuyên Quang chỉ ra rằng các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại hiện nay không chỉ hoạt động theo phương thức truyền thống mà đã chuyển mạnh sang mô hình "buôn lậu số". Các đối tượng triệt để lợi dụng mạng xã hội, nền tảng thương mại điện tử, dịch vụ chuyển phát và thanh toán trực tuyến để che giấu danh tính cũng như hành vi vi phạm. 

Ngay trên tuyến biên giới, phương thức hoạt động cũng ngày càng phức tạp. Theo Bộ đội Biên phòng tỉnh, các đối tượng buôn lậu rất manh động, thường xuyên lợi dụng đêm tối, sương mù dày đặc để lén lút hoạt động, thậm chí cắt cử người theo dõi ngược lại lực lượng chức năng hòng né tránh các chốt gác. 

Khi hàng hóa xâm nhập vào nội địa, thủ đoạn đối phó lại càng trở nên tinh vi. Chi cục Quản lý thị trường tỉnh ghi nhận hiện tượng các đối tượng tiến hành tách nhỏ hàng hóa nhập lậu, trà trộn chung với hàng hóa có nguồn gốc hợp pháp. Đặc biệt, chiêu trò sử dụng "hóa đơn quay vòng" để hợp thức hóa nhiều lô hàng trôi nổi khác nhau đang khiến việc nhận diện, xử lý vi phạm ngay tại hiện trường trở nên vô cùng phức tạp. 

Sự thay đổi trong phương thức vi phạm kéo theo những thách thức cụ thể mà các lực lượng phải trực tiếp đối mặt. Ở tuyến đầu biên giới, địa hình đồi núi cao, chia cắt hiểm trở cùng thời tiết diễn biến thất thường tạo ra áp lực lớn. Có những mốc giới, cán bộ, chiến sĩ phải đi bộ từ 3 đến 4 giờ đồng hồ mới có thể tiếp cận. Đáng chú ý, một số địa bàn có kết cấu địa chất không ổn định, mùa mưa thường xuyên sạt lở, khiến việc duy trì sinh hoạt tại các tổ chốt vùng sâu, nơi thiếu thốn cả điện, sóng điện thoại di động và nước sinh hoạt. 

Tại thị trường nội địa, rào cản lớn nhất lại đến từ công nghệ. Công nghệ làm giả bao bì, tem nhãn, mã QR và các dấu hiệu nhận diện sản phẩm ngày càng đạt độ chính xác cao, gần như không thể phân biệt bằng mắt thường. Việc xác định hàng thật hay hàng giả buộc phải phụ thuộc vào quy trình lấy mẫu, chờ kết quả giám định chuyên ngành từ các cơ quan hữu quan, làm kéo dài thời gian xử lý và cản trở việc ra quyết định xử phạt. 

Ở tầm điều phối chung, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh thừa nhận khó khăn lớn nhất khi xử lý hoạt động buôn lậu trên môi trường mạng là việc xác định chủ thể vi phạm, thu thập, xác minh chứng cứ điện tử và quản lý các hoạt động kinh doanh xuyên địa giới. Sự thay đổi và phát triển quá nhanh của các nền tảng số đã làm phát sinh những khoảng trống pháp lý mà hệ thống văn bản hiện hành chưa kịp bao phủ toàn diện. 

Xoay trục phương thức kiểm soát 

Trước áp lực bủa vây, các lực lượng chức năng đã chủ động thay đổi phương thức hoạt động. Trên tuyến biên giới, Bộ đội Biên phòng tỉnh duy trì nghiêm ngặt quân số trực chiến 24/24 giờ và bám trụ tại 17 tổ chốt kiểm soát cố định. Lực lượng tuần tra liên tục tổ chức các đợt kiểm tra kết hợp đột xuất, thay đổi thời gian, tuyến đường để tránh bị đối tượng theo dõi, đồng thời đẩy mạnh sử dụng trang thiết bị kỹ thuật hiện đại để thu thập hình ảnh, thông tin từ xa. 

Bên trong nội địa, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh tăng cường thu thập, thẩm tra và xác minh thông tin trên môi trường mạng, phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát để kiểm soát luồng hàng hóa lưu thông qua kênh này. Về mặt điều phối, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kết nối và chia sẻ dữ liệu liên ngành giữa Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế với các chủ thể quản lý, sở hữu sàn thương mại điện tử. 

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nỗ lực của lực lượng chức năng cần đi cùng một hành lang pháp lý phù hợp. Chi cục Quản lý thị trường tỉnh đề xuất tiếp tục hoàn thiện quy định về xử lý hàng giả, tăng tính răn đe đối với hành vi tái phạm, vi phạm có quy mô lớn; đồng thời kiên quyết chuyển cơ quan điều tra những vụ việc có dấu hiệu hình sự.

Cùng chung nhận định, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh kiến nghị cấp có thẩm quyền cần sớm hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số, đơn vị vận chuyển và tăng cường chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm trên không gian mạng nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý. 

Giữ vững thành quả, không để hình thành điểm nóng là yêu cầu thường xuyên về tổ chức lực lượng, chia sẻ thông tin, ứng dụng công nghệ và hoàn thiện pháp luật. Đó cũng là điều kiện để phòng tuyến chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tiếp tục được duy trì từ biên giới đến nội địa, bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh và quyền lợi chính đáng của người dân.