Kỳ 2: Quy hoạch chi tiết phát triển du lịch Cát Bà-Đồ Sơn quá chậm

Quy hoạch chi tiết phát triển du lịch Cát Bà, Đồ Sơn quá chậm !

Tháng 4-1999, Ban Thường vụ thành ủy chỉ đạo công tác phát triển du lịch: Các ban, ngành liên quan khẩn trương hoàn thành quy hoạch du lịch chi tiết một số địa phương, trước mắt là quy hoạch chi tiết 2 trung tâm du lịch Đồ Sơn, Cát Bàààà. Vấn đề quy hoạch chi tiết phát triển du lịch tại 2 địa phương còn được nhắc đến nhiều lần trong các văn bản về du lịch trong những năm gần đây. Kết luận trong cuộc họp với ngành du lịch về tình hình 6 tháng đầu năm 2004, Chủ tịch UBND thành phố Trịnh Quang Sử kết luận: Giao việc cho Sở Xây dựng, Viện quy hoạch khẩn trương hoàn chỉnh kiến trúc cảnh quan du lịch khu du lịch Đồ Sơn, trình UBND thành phố vào quý 4/2004. Tuy nhiên, đến mới chỉ hoàn thành quy hoạch chi tiết ( kinh tế-xã hội) thị trấn Cát Bà, quy hoạch chi tiết thị xã Đồ Sơn, còn quy hoạch riêng phát triển du lịch vẫn chưa hoàn thành. Đến tháng 7-2005, Viện quy hoạch mới có dự thảo quy hoạch chi tiết khu II Đồ Sơn gửi các cấp, ngành liên quan đóng góp ý kiến.

Trong đề tài rà soát, điều chỉnh quy hoạch tổng thể du lịch 2001-2010, ngành du lịch xác định rõ vai trò mang tính quyết định của Cát Bà, Đồ Sơn đối với sự phát triển của du lịch Hải Phòng: Cát Bà là khu du lịch sinh thái tầm cỡ quốc tế, Đồ Sơn là khu du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng trong và ngoài nước, đô thị du lịch, điểm xuất phát của du lịch biển Hải Phòng. Do quy hoạch chi tiết phát triển du lịch hai trọng điểm du lịch triển khai chậm, gây ra tác động không tốt tới hoạt động du lịch những năm gần đây, trong đó có tình trạng phát triển manh mún, bột phát, phá vỡ cảnh quan. Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Phạm Trung Dũng, vì chưa có quy hoạch du lịch chi tiết nên chưa thể khẳng định sự phát triển của Cát Bà, Đồ Sơn phá vỡ quy hoạch du lịch. Nhưng rõ ràng, thực trạng hiện nay ở 2 khu du lịch này sẽ gây nhiều khó khăn cho công tác đầu tư, phát triển du lịch ở địa phương trong thời gian tới. Du lịch phát triển nhanh những chưa bền vững, nhiều khách sạn nhưng thiếu khách sạn chất lượng cao, nhà ống, nhà cao tầng mọc mọc lên như nấm, muôn hình vạn trạng, chất thải tống thẳng ra biển, quỹ đất dành hoạt động du lịch tại các địa phương chưa được xác định rõ, nguồn nhân lực chắp vá... Nhiều vướng mắc có nguồn gốc từ vấn đề quy hoạch đã nảy sinh: Công ty TNHH đầu tư và phát triển dự án Hà Nội và công ty đầu tư, xây dựng và hợp tác quốc tế Hùng vương cùng xin đầu tư 2 dự án du lịch trùng nhau về mặt bằng (tại bãi tắm Cát Cò 2), vị trí xây dựng khách sạn Hùng Long trùng dự án mở rộng tuyến đường lên bãi tắm Cát Tiên của huyện Cát Hải, dự án cấp nước sạch Cát Bà ( Do Sở du lịch làm chủ đầu tư) giai đoạn đầu triển khai cũng vướng vào mặt bằng nằm trong quy hoạch chi tiết của khu đô thị Cái Giá...Đó là hậu quả tất yếu của việc công tác quy hoạch chưa được quan tâm đúng mức, sự phối hợp giữa các cơ quan, địa phương liên quan. Trong đánh giá của Sở du lịch: Thành phố đã có quy hoạch chi tiết thị xã Đồ Sơn-Khu du lịch Cát Bà và quy hoạch chi tiết từng từng dự án đầu tư nhưng quy hoạch này chưa được áp dụng đúng tác dụng của nó trong thực tiễn hoạt động du lịch.

Vấn đề quy hoạch chi tiết lại trở thành vấn đề nóngggg, được đề cập trong những cuộc họp về du lịch của UBDN thành phố trong thời gian gần đây. Trong cuộc họp Ban chỉ đạo thành phố về du lịch, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Hiếu chỉ đạo các ban, ngành liên quan phải tiếp tục khẩn trương hoàn thành quy hoạch chi tiết phát triển du lịch Cát Bà, Đồ Sơn. Nhiệm vụ của Ban chỉ đạo thành phố về du lịch từ nay đến cuối năm 2005, có nội dung họp các chuyên đề về du lịch Cát Bà, Đồ Sơn. Sở xây dựng, Viện quy hoạch cần hoàn thành quy hoạch trong tháng 9-2005. Tuy nhiên, đến nay chúng tôi được biết, quy hoạch này vẫn chưa hoàn thành. Như vậy, từ quan điểm chỉ đạo đến công tác triển khai thực hiện bộc lộ những vướng mắc.

Quy hoạch Cát Bà-Đồ Sơn như thế nào ?

Tổng cục Du lịch Việt Nam đánh giá: Cát Bà là trọng điểm du lịch tầm cỡ quốc gia, quốc tế, có mối liên hệ khăng khít đối với khu du lịch Đồ Sơn, tạo thành vòng cung du lịch liên hoàn Đồ Sơn-Cát Bà-Hạ Long-Hà Nội. Nghị quyết 32 Bộ chính trị xác định xây dựng Đồ Sơn, quần đảo Cát Bà cùng vịnh Hạ Long trở thành một trong những trung tâm du lịch quốc tế của cả nước.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu quy hoạch chi tiết thị trấn Cát Bà ( quy hoạch kinh tế-xã hội) mới được phê duyệt theo quyết định 704 của UBND thành phố, chúng tôi thấy vai trò của lĩnh vực du lịch trong cơ cấu kinh tế-xã hội của địa phương còn khá mờ nhạt, quỹ đất khoang vùng dành cho phát triển du lịch tại trung tâm của huyện Cát Hải cũng không rõ ràng. Quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết mới xác định: là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế, văn hóa của huyện Cát Hải, là đô thị vệ tinh của thành phố Hải Phòng, có vị trí chiến lược về quốc phòng an ninh. Như vậy, quy hoạch chi tiết không xác định tính chất của Cát Bà ( trung tâm du lịch hiện nay của Cát Hải và thành phố) là một trung tâm du lịch trong tương lai, mà chỉ là đô thị vệ tinh của thành phố Hải Phòng. Cho dù, trong Nghị quyết của Ban thường vụ thành uỷ về xây dựng và phát triển huyện Cát Hải đến 2020, xác định: Xây dựng đảo Cát Bà thành trung tâm du lịch sinh thái của cả nước và quốc tế.

Vậy đâu là ngành kinh tế trọng điểm của huyện Cát Hải, nhất là Cát Bà: Thủy sản hay du lịch. Trong cuộc họp Ban chỉ đạo thành phố về du lịch, Chủ tịch UBDN huyện Cát Hải Phạm Từ Hiến đưa ra lý do khó khăn cho công tác quy hoạch tại huyện Cát Hải - đó là mâu thuẫn giữa nhu cầu phát triển kinh tế thủy sản với phát triển du lịch, phát triển quỹ đất. Huyện đảo đang chịu sức ép lớn trong việc lựa chọn ngành kinh tế trọng điểm. Nếu tập trung phát triển thủy sản, Cát Bà sẽ phải tập trung phát triển dịch vụ ô cá lồng bè, xây dựng khu hậu cần nghề cá... Trong khi đó, tại đề tài rà soát, điều chỉnh phát triển du lịch 2001-2010, ngành du lịch xác định rõ: Cát Bà là cụm công nghiệp có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của du lịch Hải Phòng, trọng điểm du lịch Bắc bộ và cả nước. Cần xây dựng Cát Bà thành trung tâm du lịch sinh thái biển tầm cỡ quốc tế, tập trung quy hoạch vào các loại hình dịch vụ: du lịch tắm biển, nghỉ dưỡng; du lịch sinh thái rừng, biển, du lịch thám hiểm..cùng hàng loạt các quy hoạch khác liên quan đến việc quyết tâm đưa Cát Bà trở thành một trung tâm du lịch sinh thái tầm cỡ quốc tế. Còn Tổng cục trưởng Tổng cục du lịch Việt Nam Võ Thị Thắng gợi ý mô hình hợp lý cho Cát Bà: trong quy hoạch của Cát Bà cần có hướng đầu tư Cát Bà thành trọng điểm du lịch sinh thái quốc tế, phát triển hình thức tổ chức hội thảo quốc tế trên biển, khai thác các hang động, xây thủy cung...để tăng sức hấp dẫn cho khu du lịch này. Như vậy, đối với lĩnh vực quy hoạch cho tương lai của Cát Bà, quan điểm của ngành chuyên môn và địa phương chưa tìm được tiếng nói chung.

Trong quy hoạch thị xã Đồ Sơn, vai trò của lĩnh vực du lịch rõ nét hơn. Trong quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết thị xã Đồ Sơn, tính chất của thị xã khá rõ: đô thị vệ tinh của đô thị trung tâm thành phố Hải Phòng, trung tâm dịch vụ, du lịch, văn hóa, nghỉ mát trong nước và quốc tế, đánh bắt cá biển, nuôi trồng thủy sản, làm muối, vị trí chiến lược về an ninh, quốc phòng. Trong phân khu chức năng, quy hoạch chi tiết thị xã Đồ Sơn cũng xác định rõ vai trò của lĩnh vực du lịch. Nhìn vào quy hoạch chi tiết, có thể khẳng định Đồ Sơn sẽ tập trung phát triển mọi nguồn lực trong tương lai: là nơi nghỉ mát, an dưỡng và tắm biển với cường độ hoạt động cao trong thời kỳ nghỉ hè, nơi nghỉ ngơi, vui chơi giải trí hiện đại cho khách du lịch trong nước và quốc tế, điểm đầu mối giao thông cơ ở hậu cần cho tuyến du lịch Đồ Sơn-Cát Bà-Hạ Long, phát triển Đồ Sơn thành khu du lịch cao cấp và đại chúng theo hướng khai thác tổng thể lãnh thổ Đồ Sơn, đảo Cát Bà, vịnh Hạ Long, tận dụng ưu thế về giao thông, xây dựng cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường cảnh quan. Bên cạnh đó, quy hoạch chi tiết thị xã Đồ Sơn bước đầu cũng xác định quỹ đất hiện tại dành cho phát triển du lịch: Khu 1: 123 ha, khu 2: 130 ha, khu 3: gần 89 ha...

Tuy nhiên, mâu thuẫn lại nảy sinh từ vấn đề khác: Do tốc độ phát triển quá nhanh ở thị xã Đồ Sơn, thành phố chọn Đồ Sơn làm điểm về quy hoạch du lịch trên địa bàn thành phố, trước hết là thực hiện quy hoạch chi tiết 1/500 và thiết kế đô thị khu II Đồ Sơn. Tuy nhiên, khi thuyết minh về quy hoạch xây dựng khu II được đưa ra để thăm dò ý kiến của các cơ quan chức năng, quy hoạch này gặp phải một số ý kiến không đồng tình từ cơ quan chuyên môn về du lịch: gọi quy hoạch chi tiết nhưng quá chung chung, vấn đề để quy hoạch được các được các nhà đầu tư chấp thuận và thực hiện chưa rõ ràng (tính hợp lý của quy hoạch chưa cao). Có ý kiến cho rằng, quy hoạch chi tiết các khu chủ yêú mới chỉ quan tâm đến việc phân các lô chức năng, nhiều lô chồng lên các dự án đã được phê duyệt. Hơn nữa, sự phát triển xây dựng ở Đồ Sơn diễn ra rất nhanh, nếu quy hoạch không hợp lý rất khó có thể áp dụng trong thực tế. Có người ví việc quy hoạch chi tiết Cát Bà, Đồn Sơn cần như một bàn cờ, mọi vị trí đều dành cho những mục đích, chức năng cụ thể. Có quy hoạch rồi, cứ căn cứ vào đó mà thực hiện.

Về công tác quy hoạch Cát Bà và Đồ Sơn, ngành du lịch cho rằng, công tác quy hoạch đối với trọng điểm du lịch chưa coi trọng môi trường và văn hóa du lịch, chưa lấy du lịch là mục tiêu cho nhiệm vụ quy hoạch, thiếu quy hoạch du lịch chi tiết tại 2 trọng điểm du lịch Cát Bà, Đồ Sơn. Thành phố phê duyệt quy hoạch chi tiết thị trấn Cát Bà và thị xã Đồ Sơn, song quy hoạch chưa lấy du lịch làm mục tiêu chính, nhiều dự án đầu tư vào 2 trọng điểm du lịch này được phê duyệt nhưng không tuân thủ quy hoạch về vị trí và kiến trúc. Ngược lại, những dự án tuân thủ nội dung chi tiết của quy hoạch vẫn phải duyệt lại những nội dung đã quy hoạch.

Nhật Anh