Xây dựng Luật An ninh hàng không để bảo vệ vùng trời bằng sức mạnh công nghệ

Kỳ 2: Bốn trụ cột kiến tạo "lá chắn số" cho bầu trời Việt

Kỳ 2: Bốn trụ cột kiến tạo "lá chắn số" cho bầu trời Việt
Lực lượng An ninh hàng không kiểm soát an ninh tại Sân bay quốc tế Phú Bài, thành phố Huế. Ảnh: Cổng TTĐT Bộ Công an

Với các quy định định danh điện tử thiết bị bay, chế áp vô tuyến cho đến ứng dụng dữ liệu lớn và sinh trắc học, dự án Luật An ninh hàng không đang hướng tới thiết lập một hàng rào phòng thủ hàng không thông minh, chủ động từ sớm, từ xa.

Để đối phó với các nguy cơ an ninh phi truyền thống, dự án Luật An ninh hàng không do Bộ Công an chủ trì soạn thảo mở ra một cuộc cách mạng về chuyển đổi số trong đảm bảo an ninh hàng không.

Chuyển đổi số: Trục xương sống của 4 nhóm chính sách đột phá

Tiếp thu tinh hoa quản trị quốc tế và bám sát hơi thở thực tiễn trong nước, dự án Luật An ninh hàng không đang định hình một tư duy lập pháp hoàn toàn mới, lấy chuyển đổi số và khoa học công nghệ làm trục xương sống xuyên suốt. Thay vì những quy định rải rác, nặng tính thủ công như trước đây, dự luật mở ra cơ chế kết nối và chia sẻ dữ liệu điện tử liên thông giữa lực lượng Công an, Quân đội, ngành giao thông và chính quyền địa phương. Sự đồng bộ này dưới vai trò chủ trì của Bộ Công an sẽ xóa bỏ triệt để tình trạng phân mảnh thông tin, tạo nên một "bộ não số" thống nhất để phản ứng tức thời trước mọi biến cố.

Không dừng lại ở khâu quản trị, đạo luật còn trực tiếp biến công nghệ cao thành vũ khí sắc bén để khắc chế những hiểm họa phi truyền thống. Hành lang pháp lý mới sẽ mở đường cho việc triển khai đồng bộ hệ thống radar tầm thấp, thiết bị nhận diện và chế áp điện tử nhằm vô hiệu hóa UAV xâm nhập trái phép ngay từ xa. Song song đó, mạng lưới giám sát tần số vô tuyến chống gây nhiễu GPS cùng các trung tâm phòng thủ an ninh mạng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được đầu tư bài bản, dựng nên bức tường lửa vững chắc bảo vệ hệ thống điều hành bay trước những cuộc tấn công vô hình.

Đặc biệt, dự luật đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ từ kiểm soát bị động sang quản trị rủi ro thông minh ngay tại mặt đất. Bằng cách ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và công nghệ sinh trắc học kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, lực lượng chức năng có thể sàng lọc, nhận diện chính xác các đối tượng nguy hiểm ngay từ khâu đặt vé. Cách làm hiện đại này không chỉ siết chặt "vòng kim cô" với tội phạm mà còn giải phóng tình trạng ùn ứ tại các điểm kiểm tra thủ công, kiến tạo những "luồng xanh" thông thoáng và nâng tầm trải nghiệm cho hành khách trên mỗi hành trình.

Tạo bệ phóng vững chắc cho hàng không hội nhập

Phát biểu kết luận hội nghị tham vấn ngày 19/11, Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh: việc ban hành Luật An ninh hàng không là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các đạo luật chuyên ngành khác như Luật Hàng không dân dụng, Luật Phòng không nhân dân và Luật An ninh mạng. Thứ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị soạn thảo phải bám sát hơi thở thực tiễn và xu thế công nghệ, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để trình Bộ Tư pháp thẩm định đúng tiến độ.

Trong kỷ nguyên số, bảo vệ bầu trời đồng nghĩa với việc làm chủ không gian mạng và làn sóng điện từ. Với sự ra đời của Luật An ninh hàng không trong tương lai gần, Việt Nam sẽ sở hữu một công cụ pháp lý sắc bén, biến chuyển đổi số thành sức mạnh phòng thủ chủ động, giữ vững sự bình yên tuyệt đối cho từng chuyến bay và tạo bệ phóng vững chắc cho ngành hàng không vươn tầm quốc tế.

Bài học từ "hàng rào số" của các cường quốc hàng không

Sự cấp thiết của việc luật hóa các giải pháp công nghệ càng trở nên rõ nét khi soi chiếu sang kinh nghiệm lập pháp của các cường quốc hàng không. Tại Mỹ và Liên minh châu Âu, công nghệ số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành nền tảng cốt lõi trong luật pháp bảo vệ bầu trời.

Cụ thể, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) và Cơ quan An ninh Vận tải Mỹ (TSA) đã áp dụng cơ chế "nhận dạng từ xa" (Remote ID) bắt buộc đối với mọi thiết bị bay không người lái, hoạt động như một "biển số xe kỹ thuật số" phát tín hiệu liên tục về vị trí và danh tính người điều khiển. Luật pháp Mỹ cũng trao quyền trực tiếp cho các cơ quan thực thi pháp luật sử dụng công nghệ radar và tác chiến điện tử để chiếm quyền điều khiển hoặc vô hiệu hóa các UAV đe dọa không phận sân bay.

Trong khi đó, Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) lại thiết lập hệ thống "hàng rào địa lý" (Geo-fencing) tích hợp trực tiếp vào phần mềm của nhà sản xuất drone, tự động khóa động cơ nếu thiết bị tiến gần vùng cấm bay. Đồng thời, Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) trong Phụ ước 17 (Annex 17) đã yêu cầu các quốc gia thành viên phải nội luật hóa quy định về an ninh mạng hàng không, coi việc bảo vệ hạ tầng số và dữ liệu chuyến bay quan trọng ngang bằng với kiểm soát an ninh vật lý tại nhà ga.

 

Thúy Quỳnh