Kỳ 1: Phòng tuyến liên hoàn

Không có vùng cấm, không có ngoại lệ

Theo ông Đinh Hữu Học, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lạng Sơn, với vị thế là cửa ngõ giao thương quan trọng, có lưu lượng lớn hàng hóa, phương tiện và người qua lại hằng ngày, Lạng Sơn luôn xác định công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên và lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng và sự đồng thuận của Nhân dân.

Mục tiêu được đặt ra là xây dựng môi trường kinh doanh công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu hợp pháp, đồng thời kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm. Quan điểm đó được cụ thể hóa qua các kế hoạch, chỉ thị của UBND. Các văn bản tập trung vào ba yêu cầu, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tăng cường kiểm soát khu vực biên giới, đường mòn, lối mở, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và chính quyền cơ sở vừa bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hợp pháp của doanh nghiệp.

Đối với các trường hợp để xảy ra buôn lậu, gian lận thương mại, tỉnh sẽ chỉ đạo kiểm tra, xác minh, làm rõ nguyên nhân, rà soát quy trình quản lý và xác định trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị liên quan. Trường hợp phát hiện thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, bao che hoặc tiếp tay cho vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định, với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Gắn liền với đó là cơ chế quy trách nhiệm rõ ràng cho người đứng đầu từng địa phương, đơn vị, gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ hằng năm.

Tuyến đầu biên giới: Bám biên, bám địa bàn

Từ chủ trương, việc hiện thực hóa trên thực địa bắt đầu từ tuyến biên giới, nơi lực lượng Bộ đội Biên phòng giữ vai trò tuyến đầu. Theo Đại tá Nông Quang Tám, Phó Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn, với địa hình chủ yếu là đồi núi, rừng sâu, nhiều đường mòn, khe suối hiểm trở trải dài trên tuyến biên giới hơn 231,7km, 473 cột mốc quốc giới, đơn vị luôn quán triệt phương châm bố trí lực lượng theo hướng “bám biên, bám địa bàn, bám dân”, tổ chức lực lượng thường trực tại các đồn, trạm, tăng cường tổ cơ động và các chốt kiểm soát tại những khu vực có nguy cơ cao.

Bộ đội Biên phòng tỉnh xác định nhiệm vụ kép vừa bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới, vừa đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại; đẩy mạnh công tác trinh sát, nắm tình hình, xác định tuyến, địa bàn và đối tượng trọng điểm để đấu tranh, triệt phá các đường dây buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Hải quan, chính quyền các xã biên giới trong trao đổi thông tin, tuần tra liên ngành; phối hợp với Hải quan giám sát hoạt động bốc xếp, vận chuyển hàng hóa, kịp thời phát hiện các hành vi lợi dụng cửu vạn mang vác để buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới.

Trong điều kiện tuyến biên giới dài, địa hình phức tạp, Bộ đội Biên phòng tỉnh cũng phát huy vai trò của người dân trong cung cấp thông tin, góp phần phòng ngừa, phát hiện hoạt động buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới. Bên cạnh nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, Bộ đội Biên phòng tỉnh xác định công tác an sinh xã hội, hỗ trợ Nhân dân phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững là một giải pháp mang tính chiến lược, nhằm loại bỏ tận gốc những nguyên nhân, điều kiện phát sinh vi phạm, qua đó củng cố thế trận lòng dân vững chắc ở khu vực biên giới.

Tại cửa khẩu: Cân bằng giữa tạo thuận lợi và kiểm soát

Nếu Bộ đội Biên phòng giữ vai trò nòng cốt trong kiểm soát đường biên, đường mòn, lối mở, thì tại các cửa khẩu, cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan hợp pháp và kiểm soát nguy cơ hàng vi phạm trà trộn.

Để đáp ứng yêu cầu này, đơn vị đẩy mạnh áp dụng phương thức quản lý rủi ro trên hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS. Song song với phân luồng tự động, Chi cục Hải quan khu vực VI duy trì công tác thu thập, phân tích thông tin để chủ động phòng ngừa từ xa, kết hợp rà soát, thiết lập danh sách các doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường; tăng cường phối hợp các đơn vị trong việc trao đổi thông tin, kiểm soát; ngăn chặn thủ đoạn chia nhỏ hàng hóa, thuê cư dân biên giới vận chuyển trái phép qua biên giới, sau đó tập kết lên phương tiện để đưa vào nội địa.

Đối với hàng hóa quá cảnh, qua công tác kiểm tra, đã phát hiện những lô hàng giả mạo nhiều nhãn hiệu nổi tiếng, thậm chí giả mạo cả xuất xứ Việt Nam nhằm qua mặt cơ quan chức năng và đánh lừa người tiêu dùng. Thực tế này cho thấy thủ đoạn lợi dụng hoạt động quá cảnh để vận chuyển hàng vi phạm ngày càng tinh vi, đòi hỏi các lực lượng chức năng phải chủ động nhận diện rủi ro và tăng cường phối hợp kiểm soát.

Thị trường nội địa: Chốt chặn quan trọng

Hàng hóa sau khi hoàn thành thủ tục nhập khẩu và đưa vào thị trường nội địa vẫn nằm trong phạm vi kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng chức năng theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Với lực lượng Quản lý thị trường, trọng tâm là kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh, lưu thông hàng hóa trên thị trường, kịp thời phát hiện và xử lý hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ và các hành vi vi phạm.

Ông Đặng Văn Ngọc, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lạng Sơn cho biết, trước xu hướng hoạt động kinh doanh chuyển dịch ngày càng mạnh sang môi trường mạng, Chi cục Quản lý thị trường đã thành lập Tổ thương mại điện tử, tập trung theo dõi, thu thập thông tin về các dấu hiệu vi phạm trong kinh doanh trực tuyến, từ đó xác minh nguồn gốc hàng hóa, địa điểm kho hàng và xử lý theo quy định.

Bên cạnh kiểm tra, xử lý vi phạm, lực lượng Quản lý thị trường chú trọng tuyên truyền, phổ biến pháp luật và vận động các tổ chức, cá nhân kinh doanh ký cam kết chấp hành quy định, thực hiện văn minh thương mại. Đồng thời, đơn vị phối hợp với các cơ quan truyền thông thông tin về kết quả đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, góp phần nâng cao ý thức của người kinh doanh và giúp người tiêu dùng chủ động nhận biết, lựa chọn hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng.

Vai trò điều phối của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng tạo thành chuỗi kiểm soát liên tục, từ biên giới, cửa khẩu đến thị trường nội địa. Theo ông Đinh Hữu Học, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn, tình hình vẫn cơ bản được kiểm soát tốt, không hình thành các đường dây, tụ điểm hoạt động công khai, quy mô lớn. Tuy nhiên, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, thường xuyên thay đổi thời gian, địa điểm, phương thức... Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả phối hợp, đồng thời chủ động điều chỉnh phương thức quản lý phù hợp với tình hình.

Trên cơ sở đó, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh vẫn tiếp tục chú trọng phân định rõ địa bàn, chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng, cơ quan, đơn vị, từ tuyến biên giới đến thị trường nội địa; đồng thời xây dựng và duy trì các quy chế phối hợp nhằm bảo đảm hoạt động đấu tranh được triển khai thống nhất, tránh chồng chéo, bỏ sót địa bàn hoặc đối tượng.

Thông qua chế độ giao ban, trao đổi thông tin và các kế hoạch cao điểm, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh điều phối hoạt động giữa các lực lượng, kịp thời nắm bắt tình hình và tổ chức triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp. Các kế hoạch cao điểm được xây dựng theo từng thời điểm, tập trung vào những giai đoạn có nguy cơ gia tăng vi phạm. Cùng với đó, đường dây nóng tiếp nhận phản ánh của người dân được duy trì, góp phần bổ sung nguồn thông tin cho các lực lượng chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Qua cơ chế phối hợp này, công tác phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại Lạng Sơn được triển khai theo hướng liên tục, đồng bộ, với trách nhiệm của từng lực lượng được xác định rõ, đồng thời phát huy hiệu quả phối hợp trong toàn bộ quá trình kiểm soát từ biên giới đến nội địa. Trong đó, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh giữ vai trò điều phối, kết nối các khâu, bảo đảm công tác đấu tranh được triển khai liên tục, đồng bộ.

(Còn tiếp)