Kỳ 1: Công tác quy hoạch phát triển du lịch chưa đáp ứng yêu cầu

Loay hoay tìm nơi đặt Cảng du lịch (?!)

Quy hoạch phát triển du lịch 1996-2010: Cảng Hải Phòng có đủ các điều kiện cần thiết để mở rộng khả năng phát triển loại hình du lịch tới nhiều cảng biển trong nước và quốc tế. Vì vậy, giải pháp đưa ra có việc đề nghị đầu tư mới, nâng cấp cơ sở hạ tầng, trong đó có bến cảng, sân bay...Tầm quan trọng của một cảng biển quốc tế được xác định rõ hơn trong Kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy về một số chủ trương, giải pháp đẩy mạnh phát triển du lịch, trong đó đề ra mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành đầu mối tiếp nhận, trung chuyển khách du lịch quốc tế. Tiếp đó, trong Đề tài rà soát, điều chỉnh quy hoạch du lịch 2001-2010, ngành Du lịch xác định: Nhu cầu xây dựng cảng du lịch hiện nay rất cần thiết. Thành phố cần tập trung xây dựng bến tàu khách quốc tế tại cầu cảng 11, xây dựng cảng du lịch ở Đồ Sơn và cảng du lịch tại Cát Bà để có thể phục vu khách quốc tế đến thành phố ngày càng đông.

Thực hiện quy hoạch này, ngành Du lịch xây dựng Dự án Cảng du lịch Hải Phòng. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 60 tỷ đồng, vị trí xây dựng tại khu vực Bến Bính, quy mô Cảng có 6 bến tàu khách chiều dài toàn bộ 305 m cùng nhà ga chờ khách, bãi đỗ xe. Nội dung dự án bố trí các khu chức năng gồm: Khu bến tàu khách du lịch quốc tế, dự kiến sử dụng khu đất có chiều dài 180 m, tổng diện tích 16.950m2 , bến tàu khách du lịch nội địa được chia làm hai khu có tổng diện tích hơn 10 nghìn m2. Các bến tàu có nhà ga phục vụ hành khách, nhà điều hành, bãi xe, diện tích trồng cây xanh, hồ nước, nhà để xe đạp, xe máy, ki-ốt điện thoại, sách báo... Thành phố phê duỵệt dự án, thời gian thực hiện từ 2002 đến 2004, các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát, chuẩn bị tiến hành giải phóng mặt bằng. Theo đánh giá của ngành du lịch, dự án sẽ giải quyết cơ bản nhu cầu về một bến tàu khách hiện đại, có thể đón tàu khách quốc tế chở hàng trăm khách du lịch cùng nhiều mục tiêu: phát triển tuyến du lịch quốc gia Cát Bà-Hạ Long-Đồ Sơn, khai thác hiệu quả thị trường khách du lịch quốc tế đường biển, nâng tầm du lịch Hải Phòng, khai thác tiềm năng vận chuyển hành khách và hàng hóa bằng đường thủy...

Tuy nhiên, đến tháng 12 năm 2004, UBND thành phố quyết định chuyển địa điểm xây dựng bến tàu khách du lịch tới cảng cửa Cấm. Lý do di chuyển xác định trong thuyết minh dự án: Bến tàu khách bến Bính xuống cấp nghiêm trọng, không đủ khả năng phục vụ cho tương lai sau này, nhu cầu giao thông đường thủy tại khu vực bến Bính ngày càng cao, việc các tàu du lịch đón khách tại đây không còn phù hợpppp. Vì vậy, trong cách nhìn nhận của một số ban, ngành, việc chuyển địa điểm xây dựng cảng du lịch bến Bính là giải pháp phù hợp. Dự án xây dựng cảng du lịch tại khu vực Cảng cửa Cấm (thuộc sự quản lý của Công ty cổ phần Cảng Cửa Cấm) nhằm xây dựng một cảng tàu khách du lịch hiện đại đáp ứng nhu cầu vận chuyển khách du lịch trong nước và quốc tếếếế. Tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 30 tỷ đồng, phân thành 2 giai đoạn, phát triển toàn bộ khu vực cảng Cửa Cấm, Công ty tư nhân Thành Lâm, Công ty sản xuất dầu nhờn APP, toàn bộ Công ty TNHH Total Việt Nam các bãi vật liệu xây dựng... với tổng diện tích 20, 34 ha. Khu cầu Cảng được bố trí tại vị trí trung tâm của khu đất ( vị trí của nhà máy sản xuất dầu nhờn APP). Ngoài ra các khu chức cũng được xác định khá rõ.

Bước đầu, thành phố giao nhiệm vụ cho công ty Cổ phần Cảng cửa Cấm thực hiện một số hạng mục đầu tư, cố gắng có thể đón khách quốc tế đến Hải Phong vào dịp kỳ niệm 50 năm Hải Phòng giải phóng 13-5. Tuy nhiên, dự định này không hoàn thành. Thành phố tiếp tục chỉ đạo cố gắng hoàn thành một số hạng mục cấn thiết nhất để đón khách trong dịp du lịch hè 2005. Nhưng dự định này cũng không thực hiện được. Kết quả, đến ngày 20-9-2005, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Hiếu chỉ đạo: UBND thành phố thống nhất tạm dừng chủ trương thực hiện Dự án chuyển bến tàu du lịch xuống Cảng Cửa Cấm do công ty Cổ phần cảng cửa Cấm đang triển khai, đồng ý về mặt chủ trương cho phép cải tạo, chỉnh trang bến tàu khách Bến Bính, trong khi chưa có bến tàu khách mới của thành phố. Chủ trương xây dựng cảng du lịch bến Bính chỉ là cảng tạm thời. Thành phố sẽ xác định vị trí phù hợp hơn, tương xứng hơn.

Vị trí xây dựng Cảng du lịch ?

Theo ý kiến của một cán bộ chuyên môn, lẽ ra trước khi quyết định chuyển địa điểm, các ban, ngành liên quan cần thực hiện bước phản bác lại những bất hợp lý của dự án trước và khẳng định rõ diểm ưu việt của vị trí mới. Việc dừng dự án tại Cảng cửa Cấm là hợp lý, bởi khu vực Cảng Cửa cấm không đủ các điều kiện để xây dựng một bến tàu khách quốc tế: diện tích quá hẹp, vị trí gần nhiều đơn vị sản xuất công nghiệp, liền kề lạch Máy Đèn ô nhiễm, việc giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn, nhất là mặt bằng của Công ty Total Việt Nam, hoặc phải tổ chức đường giao thông riêng cho công ty này và xanh dựng hệ thống cây xanh cách ly với lạch Máy Đèn để che lấp cảnh quan ô nhiễm...

Vậy vị trí nào phù hợp cho việc xây dựng Cảng du lịch quốc tế với quy mô hiện đại, khẳng định tiềm năng, vị thế của du lịch thành phố ? Nghịch lý hiện nay, Hải Phòng là thành phố Cảng lớn nhất khu vực miền Bắc, trung tâm du lịch lớn nhưng lại thiếu cảng du lịch. Hạn chế này đã được chỉ rõ trong kết luận của Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Văn Hiếu trong cuộc họp gần đây : Việc chưa có cảng cho tàu khách liên vận quốc tế cũng như tuyến tàu du lịch từ Hải Phòng đến các cảng phía nam Trung Quốc là một trong những nguyên nhân cản trở thành phố khẳng định được vai trò trực tiếp tiếp nhận và phân phối khách du lichhhh. Vì vậy, nhiệm vụ của ban chỉ đạo thành phố về du lịch có gồm cả nhiệm vụ xác định cảng tàu khách du lịch (tạm thời) và quy hoạch tàu khách Quốc tế của thành phố với quy mô cảng khu vực. Việc xây dựng một cảng riêng phục vụ hoạt động du lịch sẽ tạo điều kiện thuận lợi để Hải Phòng có thể chủ động thực hiện các ưu đãi đối với lĩnh vực đón khách du lịch quốc tế đến thành phố bằng đường biển.

Trong nỗ lực tham mưu giúp thành phố trong việc xây dựng cảng du lịch, Sở Du lịch đề xuất một số địa điểm: Nếu xây dựng cảng trong nội thành, địa điểm xây dựng là cảng Hoàng Diệu ( từ cầu tàu 8 đến cầu tàu 11). Vị trí này rất thuận lợi cho việc tổ chức đưa, đón khách. Tại đây, đã có các cầu cảng, chỉ cần qui hoạch, nâng cấp thêm khu vực nhà ga, bậc thang cầu cảng để đưa khách lên, xuống. Tại khu vực Đồ Sơn, xác định khu vực bến Nghiêng để xây dưng cầu tàu, khu vực này nằm ở phía đông bán đảo Đồ Sơn nên tránh được gió Đồng Nam trong mùa du lịch. Kéo dài con đập chắn sóng ( xây dựng từ thời Pháp) sẽ bảo đảm cho cầu tàu có thể sử dụng được trong các mùa. Bên cạnh đó, ngành du lịch vẫn đề nghị thành phố đề xuất với các bộ, ngành trung ương liên quan bố trí cầu cảng liên vận quốc tế du lịch trong hệ thống cảng cửa ngõ Lạch Huyện.

Thực tế nêu trên phần nào cho thấy, các cấp, ngành dù nhận thức rõ tầm quan trọng của bến cảng du lịch đối với tương lai phát triển của du lịch thành phố. Tuy nhiên, quá trình triển khai lại có vấn đề: địa điểm chuyển liên tục, tốn kém về kinh phí, làm chậm lại tốc độ phát triển của ngành du lịch. Từ khi thành phố đặt ra vấn đề xây dựng Hải Phòng thành trung tâm trung chuyển khách du lịch (năm 1999) đến nay, thành phố vẫn loay hoay để tìm ra một địa điểm phù hợp cho cảng du lịch tầm cỡ quốc tế. Thực trạng này có nguyên nhân quan trọng từ công tác quy hoạch, tầm nhìn chiến lược trong công tác quy hoạch phát triển du lịch thành phố. Trong thời gian tới, yêu cầu xây dựng cảng du lịch quốc tế, cùng yêu cầu nâng cấp sân bay Cát Bi thành sân bay quốc tế, hoàn thiện hệ thống đường sắt, tạo thế du lịch liên hoàn, đồng bộ giữa đường sắt, đường thủy và đường hàng không- là một trong những tiêu chí quan trọng để Hải Phòng có thể trở thành trung tâm thu hút và phân phối khách du lịch của vùng, trung tâm du lịch vùng duyên hải Bắc bộ. Người dân thành phố đang hy vọng, trong tương lai không xa, thành phố Cảng sẽ không còn thiếu Cảng.

Nhật Anh

(Còn tiếp)