KOL Summit 2026: Từ sức ảnh hưởng đến trách nhiệm kiến tạo niềm tin số

Hội nghị do Liên minh Niềm tin số tổ chức, phối hợp chuyên môn với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và đồng tổ chức bởi Công ty Cổ phần VCCorp. Chủ đề xuyên suốt của diễn đàn năm nay là bài toán chuyển hóa tốc độ lan truyền của thông tin thành trách nhiệm kiến tạo niềm tin số trong kỷ nguyên AI.

KOL/KOC và trách nhiệm trong kỷ nguyên AI

Tham dự hội nghị sáng 7/9 có ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Phó Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam; Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó trưởng phòng 3, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an; ông Trần Đoàn Hưng, Phó Vụ trưởng, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo 35 Trung ương; Đại tá, PGS.TS Hồ Anh Tuấn, Trưởng khoa An ninh chính trị nội bộ, Học viện An ninh nhân dân, TS Vũ Hoài Nam - Tổng Biên Tập Báo Pháp luật Việt Nam cùng các đại diện các sở, ban, ngành, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương...

Tại phiên thảo luận mở màn “AI, thông tin sai lệch và khủng hoảng niềm tin”, ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Phó Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, đặt vấn đề về những thay đổi của môi trường thông tin trong bối cảnh AI phát triển nhanh chóng, nội dung có thể được tạo và lan truyền với tốc độ chưa từng có.

“Sức ảnh hưởng càng lớn thì trách nhiệm đối với niềm tin cộng đồng càng cao. Một lượt chia sẻ chỉ mất vài giây, nhưng hệ quả của tin giả, tin thiếu kiểm chứng có thể kéo dài dai dẳng”, ông Dương nói.

Nhà sáng tạo nội dung Hải Triều mở màn chuỗi tham luận bằng câu chuyện về “Tốc độ” - một trong những yếu tố định hình sức ảnh hưởng trên không gian số. Từ khả năng tạo nội dung bằng AI đến tốc độ một thông tin được lan truyền và một lời đính chính tiếp cận người dùng, cuộc đua này đặt ra câu hỏi về lợi thế của người sở hữu thông tin sớm, người bắt xu hướng nhanh và khả năng sản xuất nội dung với số lượng lớn.

Với nền tảng số, bài toán không chỉ nằm ở tốc độ phân phối mà còn ở cách kiểm soát sự khuếch đại của nội dung. Ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok tại Việt Nam, đề cập vai trò của nền tảng trong kỷ nguyên AI, từ cơ chế đề xuất, phân phối nội dung đến xử lý thông tin sai lệch và trách nhiệm của các bên tham gia môi trường số. Theo ông Thanh, nền tảng số có 4 vai trò: mở cơ hội, quản trị khuếch đại, minh bạch AI và trao quyền. Trong đó, việc gắn nhãn nội dung AI được thực hiện nhằm tăng tính minh bạch. 

Bà Pamela Chua, Giám đốc Trung tâm Phòng chống lừa đảo (Mastercard), cho rằng ranh giới giữa nội dung thực và sản phẩm có sự can thiệp của AI ngày càng khó phân biệt. Kết quả minigame tương tác “Thật hay AI?” tại sự kiện cho thấy người dùng khó nhận diện tin giả nếu chỉ dựa vào cảm quan thông thường. Theo bà, “kiểm trước, tin sau, chia sẻ có trách nhiệm” cần trở thành phản xạ số của mỗi cá nhân.

Trong phần tọa đàm “Niềm tin và giá trị”, ông Nguyễn Quang Sáng, Phó Giám đốc VTV9, cho biết nhà đài không lựa chọn cạnh tranh với mạng xã hội về tốc độ mà ưu tiên kiểm chứng thông tin thông qua các cơ quan chức năng. VTV cũng đã triển khai các chương trình nhận diện tin giả, hỗ trợ người dân lọc thông tin và dự kiến mở rộng mạng lưới kiểm chứng trên nhiều nền tảng số, mạng xã hội.

Trong khi đó, nhìn nhận KOL/KOC cũng là những thương hiệu và phải chịu trách nhiệm với thông tin đưa đến công chúng. Cô cho rằng người có ảnh hưởng cần kiểm chứng từ nguồn chính thống, kiểm chứng chéo trước khi chia sẻ, đặc biệt với các nội dung liên quan đến sức khỏe, tài chính và an toàn cộng đồng.

Theo Thúy Vân, việc đôi lúc đưa thông tin sai là điều khó tránh, nhưng người có ảnh hưởng cần chủ động khắc phục khi sự cố xảy ra. “Biết sai thì phải sửa sai” - cô nhấn mạnh, đồng thời cho rằng niềm tin của cộng đồng là tài sản đi cùng trách nhiệm của KOL/KOC.

Từ góc độ cơ quan quản lý, Thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó Trưởng phòng 3 Cục An ninh mạng, cho rằng KOL/KOC cần ý thức trách nhiệm với cộng đồng, nhất là khi sức ảnh hưởng ngày càng lớn. Người có ảnh hưởng cần kiểm chứng, bảo đảm thông tin có nguồn gốc rõ ràng, chính thống trước khi chia sẻ, bởi thông tin sai sự thật có thể ảnh hưởng đến uy tín và kéo theo trách nhiệm pháp lý, xã hội.

Sáng tạo nội dung trở thành một nghề có trách nhiệm

Ở phiên “Ảnh hưởng số và tương lai sáng tạo”, các diễn giả tập trung vào những thay đổi đang đặt ra với hoạt động sáng tạo nội dung. 

Phát biểu tại phiên chuyên đề, Đại tá - Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, cho rằng hoạt động của người có ảnh hưởng đang đứng trước những thay đổi lớn về công nghệ, pháp lý và kỳ vọng của xã hội.

Theo Đại tá Quân, những thay đổi này có thể khái quát thành ba xu thế lớn: công nghệ; hành lang pháp lý và chính sách; kỳ vọng của xã hội và thị trường.

Về công nghệ, AI tạo sinh đang thay đổi căn bản cách nội dung được tạo ra. Video, hình ảnh, giọng nói hay kịch bản hoàn chỉnh có thể được tạo ra trong vài phút, mở ra năng suất sáng tạo chưa từng có, đồng thời đặt ra câu hỏi về vai trò của người sáng tạo và trách nhiệm đối với nội dung cuối cùng.

Về hành lang pháp lý và chính sách, giai đoạn 2025-2026 ghi nhận những bước hoàn thiện quan trọng của pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động của người có ảnh hưởng, trong đó có trách nhiệm của người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, yêu cầu về việc thu thập, sử dụng dữ liệu của cộng đồng người theo dõi và trách nhiệm của các chủ thể trên không gian mạng.

Theo Đại tá Quân, hành lang pháp lý này cho thấy Nhà nước nhìn nhận hoạt động của người có ảnh hưởng như một hoạt động nghề nghiệp cần được điều chỉnh, bảo vệ và tạo điều kiện phát triển.

Ở góc độ xã hội và thị trường, các thương hiệu, nền tảng và công chúng đang chuyển thước đo giá trị của người có ảnh hưởng từ độ phủ truyền thông sang uy tín, mức độ phù hợp và trách nhiệm. Theo đó, niềm tin đang trở thành tài sản quan trọng nhất của người làm nghề sáng tạo.

Theo đó, sáng tạo nội dung đang chuyển từ một hoạt động tự phát thành một nghề nghiệp thực thụ, có công cụ, có tài sản, có thị trường, có hành lang pháp lý và có trách nhiệm xã hội đi kèm.

“Khi sáng tạo nội dung đã trở thành một nghề thực thụ, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để nghề đó phát triển lành mạnh và bền vững. Câu trả lời nằm ở việc từng chủ thể trong hệ sinh thái làm tốt phần việc của mình. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm hoàn thiện thể chế và kiến tạo môi trường thuận lợi. Các nền tảng số có trách nhiệm vận hành minh bạch và bảo vệ người dùng. 

Doanh nghiệp, nhãn hàng và đơn vị quản lý người sáng tạo có trách nhiệm hợp tác trên cơ sở tôn trọng pháp luật và quyền sở hữu trí tuệ. Và chính cộng đồng người có ảnh hưởng có trách nhiệm giữ gìn uy tín, đạo đức nghề nghiệp của mình trước công chúng” - ông nói.

Trong phần tọa đàm “Đối thoại đa bên về bảo vệ và phát triển hoạt động của người có ảnh hưởng trong môi trường số”, nhà sáng tạo nội dung Vẽ kể chuyện cho rằng người làm nội dung cần đặt ra ranh giới về đạo đức và niềm tin, không đánh đổi những giá trị đã xây dựng để chạy theo lượt xem, lượt thích. Với AI, cô nhấn mạnh yêu cầu kiểm chứng, xác thực thông tin từ sách vở và các nguồn chính thống.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Trần Viết Hà cho rằng trách nhiệm với nội dung quảng cáo được đặt trong cả chuỗi, từ nhãn hàng, KOL, KOC đến agency. Nhãn hàng cần cung cấp đầy đủ căn cứ về sản phẩm, đồng thời kiểm duyệt nội dung trước khi quảng cáo; agency cũng cần đóng vai trò bộ lọc trong việc lựa chọn người có ảnh hưởng phù hợp.

Theo luật sư Trần Viết Hà, KOL/KOC không nên chỉ dựa vào thông tin do nhãn hàng cung cấp mà cần chủ động kiểm tra hồ sơ pháp lý, kiểm chứng chéo với người có chuyên môn và lưu lại nội dung đã được duyệt. Hợp đồng cũng cần quy định rõ thời gian sử dụng hình ảnh và trách nhiệm của các bên.

Từ phía đơn vị quản lý nghệ sĩ, ông Đặng Lê Huy (Jason Đặng) cho biết SpaceSpeakers Label có các bước kiểm tra mức độ phù hợp, rà soát pháp lý và đánh giá định hướng quảng cáo trước khi hợp tác. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về nghệ sĩ; nếu không phù hợp, hợp đồng có thể được từ chối.