Kinh tế - xã hội khởi sắc, quyết tâm tăng trưởng 2 con số: Cần khai mở những không gian phát triển mới

Kinh tế 2025 bứt phá, năm 2026 giữ đà tăng trưởng trong bối cảnh nhiều thách thức

Tại Kỳ họp thứ Nhất, QH khóa XVI, trình bày trước QH Báo cáo của Chính phủ đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; tình hình triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cho biết: Chính phủ đã gửi tới QH 33 báo cáo, tờ trình trên nhiều lĩnh vực, tập trung đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước năm 2025, tình hình những tháng đầu năm 2026, đồng thời đề ra các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Theo đó, năm 2025 ghi nhận những kết quả nổi bật khi toàn bộ 15/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu đều đạt và vượt kế hoạch. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, bội chi và nợ công được kiểm soát tốt. Tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới; quy mô nền kinh tế đạt khoảng 514 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 32 toàn cầu. Lạm phát được kiểm soát; thị trường tiền tệ, mặt bằng lãi suất ổn định; thu ngân sách nhà nước vượt dự toán.

Các động lực tăng trưởng tiếp tục được củng cố với vốn FDI thực hiện đạt kỷ lục 27,6 tỷ USD; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 18,2%, thặng dư thương mại trên 20 tỷ USD. Thương mại điện tử tăng khoảng 25%; chỉ số phát triển Chính phủ điện tử tăng 15 bậc so với năm 2020, xếp thứ 71/193 quốc gia.

Ba đột phá chiến lược được triển khai đồng bộ. Hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư mạnh mẽ với nhiều công trình quy mô lớn, có tính kết nối cao. Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực; các lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế, giáo dục được chú trọng. An sinh xã hội được bảo đảm với việc hoàn thành sớm mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát hơn 334 nghìn căn, xây dựng trên 102 nghìn căn nhà ở xã hội; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn 1,3%.

Quốc phòng, an ninh được giữ vững; trật tự, an toàn xã hội bảo đảm; đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh, góp phần nâng cao vị thế đất nước.

Bước sang năm 2026, theo Thủ tướng, bối cảnh quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường với xung đột, gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí năng lượng và vận tải tăng cao. Trong nước, thành công của Đại hội XIV của Đảng và cuộc bầu cử QH khóa XVI tạo ra khí thế và động lực mới.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ đã chỉ đạo triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Kết quả những tháng đầu năm 2026 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực: GDP quý I ước tăng 7,83%, có 4 địa phương tăng trưởng trên 10%; chỉ số giá tiêu dùng bình quân tăng 3,51%; thu ngân sách 3 tháng đạt khoảng 829,4 nghìn tỷ đồng, tăng 11,4%.

Hoạt động đầu tư và thương mại duy trì đà tăng trưởng, với vốn FDI thực hiện đạt 5,4 tỷ USD (tăng 9,1%), tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 249,5 tỷ USD (tăng 23%). Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,7%; du lịch phục hồi mạnh với gần 6,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng 12,4%.

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế có nhiều đổi mới; chương trình xây dựng luật, pháp lệnh được triển khai nghiêm túc, bảo đảm tiến độ. Chính quyền địa phương hai cấp vận hành cơ bản ổn định; phân cấp, phân quyền được thực hiện đồng bộ…

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều khó khăn: kinh tế vĩ mô chịu tác động bất lợi từ bên ngoài; mục tiêu tăng trưởng 2 con số là thách thức lớn; sức mua trong nước còn thấp; xuất khẩu phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI; thị trường bất động sản phục hồi chậm; thủ tục hành chính còn rườm rà; năng lực cán bộ cơ sở còn hạn chế; tội phạm công nghệ cao diễn biến phức tạp.

Trong thời gian tới, Chính phủ xác định yêu cầu xuyên suốt là thống nhất tư duy, nhận thức và hành động để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững. Các Bộ, ngành, địa phương phải quán triệt tinh thần “lựa chọn đúng - triển khai nhanh - làm đến nơi, đến chốn - đo lường bằng kết quả”, đề cao trách nhiệm người đứng đầu.

Cùng với đó là điều hành linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ; bảo đảm ổn định vĩ mô; tăng thu ngân sách khoảng 10%, tiết kiệm chi thường xuyên và huy động hiệu quả nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Ba động lực tăng trưởng gồm đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu tiếp tục được khai thác mạnh mẽ; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công; kích cầu tiêu dùng; phát triển thị trường trong nước; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Chính phủ cũng đặt trọng tâm vào cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển công nghiệp hiện đại, nông nghiệp bền vững, dịch vụ và du lịch; phấn đấu đón 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026. Đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng, với mục tiêu đưa Việt Nam vào nhóm 4 nước dẫn đầu ASEAN về Chính phủ điện tử.

Song song với đó là hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, phấn đấu cắt giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ; phát triển nguồn nhân lực; bảo đảm an sinh xã hội; bảo vệ môi trường; củng cố quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh hội nhập quốc tế.

Gỡ “điểm nghẽn” thể chế, mở không gian tăng trưởng mới

Thảo luận tại tổ, các ĐBQH cơ bản thống nhất và đánh giá cao kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 cũng như nỗ lực điều hành của Chính phủ trong bối cảnh nhiều biến động quốc tế.

ĐB Hà Thị Anh Thư (Đoàn Quảng Ngãi) ghi nhận Chính phủ đã kiểm soát tốt lạm phát, bảo đảm an sinh xã hội, duy trì tăng trưởng và giữ vững quốc phòng, an ninh. Tuy nhiên, ĐB đề nghị sớm hoàn thiện thể chế, đặc biệt là tháo gỡ vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai. Cụ thể, cần hướng dẫn rõ tiêu chí, trình tự xác định vi phạm theo khoản 2 Điều 122 để bảo đảm áp dụng thống nhất, tạo thuận lợi cho thu hút đầu tư.

Liên quan đến cơ chế ứng trước kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo Nghị định số 88, ĐB cho rằng cần sớm có quy định cụ thể về quản lý, sử dụng và hoàn trả nguồn vốn, tránh lúng túng khi triển khai.

ĐB kiến nghị Chính phủ chỉ đạo giải quyết dứt điểm các tồn tại kéo dài ở địa phương, trong đó có vướng mắc tại nút giao thông Trì Bình trên tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, đang ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của khu vực. ĐB cũng đề xuất sớm triển khai Trung tâm lọc hóa dầu Dung Quất nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển vùng.

Ở góc nhìn tổng thể hơn về giai đoạn 2026 - 2030, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH Phan Chí Hiếu (Đoàn Cà Mau) tập trung phân tích các vấn đề mang tính nền tảng.

Một trong những nội dung được ĐB đặc biệt quan tâm là mối liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI. Theo ĐB, nhận định doanh nghiệp nội chưa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng là xác đáng, trong đó nguyên nhân có phần từ cách thức thu hút FDI trước đây còn dàn trải, thiên về số lượng. Để khắc phục, cần có cơ chế ràng buộc ngay từ khâu chấp thuận đầu tư, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, giảm tình trạng giá trị gia tăng chủ yếu rơi vào khu vực FDI (hiện chiếm tới 73 - 75%).

Về tư duy lập pháp, ĐB nhấn mạnh yêu cầu phải tính toán kỹ bài toán chi phí - lợi ích. Một quy định dù đúng về nguyên tắc nhưng nếu làm gia tăng chi phí tuân thủ hoặc gây khó khăn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, thì cần được điều chỉnh. Trọng tâm của xây dựng pháp luật phải hướng tới lợi ích kinh tế, giảm chi phí tuân thủ.

Liên quan đến tổ chức thi hành pháp luật, ĐB chỉ ra thực trạng “mỗi nơi hiểu một kiểu”, dẫn đến cán bộ lúng túng, không dám làm, kéo theo tâm lý né tránh trách nhiệm. Để khắc phục, cần tăng cường giải thích pháp luật, hướng dẫn áp dụng thống nhất, bảo đảm pháp luật không chỉ đúng trên giấy mà còn hiệu quả trong thực tiễn.

Đối với các dự án tồn đọng, ĐB đề nghị mở rộng phạm vi rà soát trên toàn quốc, xử lý theo nguyên tắc ưu tiên lợi ích kinh tế và tối đa hóa lợi ích Nhà nước. Đồng thời, cần làm rõ nguyên tắc “không hợp thức hóa sai phạm” để tránh tâm lý e ngại, không dám xử lý các tồn tại kéo dài.

Đặc biệt, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, ĐB gợi mở việc xây dựng khung pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như khai thác không gian tầm thấp, không gian ngầm và kinh tế biển xanh. Những vấn đề như quyền sở hữu theo chiều sâu đất đai hay sinh kế trong nuôi biển công nghệ cao cần được luật hóa, qua đó tạo động lực tăng trưởng bền vững trong dài hạn.