Kinh nghiệm phá án của chuyên gia pháp y Việt Nam qua những kỳ án pháp y

Ở Việt Nam, pháp y trong lực lượng CAND được hình thành khá sớm, ngay từ những năm 60 của thế kỷ trước, xuất phát từ nhu cầu thực tế đấu tranh phòng chống tội phạm.

Tủ sách khoa học hình sự - pháp y vẫn còn thiếu những câu chuyện làm nghề chân thực, không kém phần ly kỳ, những khó khăn trong công cuộc tìm ra sự thật của chính các bác sĩ pháp y tại Việt Nam.

Xuất pháp từ thực tế đó, trong năm nay, Nhã Nam trân trọng giới thiệu tới độc giả cuốn sách “Những kỳ án pháp y” được viết bởi Thượng tá Trần Ngọc Sơn, chuyên gia pháp y với hơn 40 năm kinh nghiệm thực chiến trong nghề, từng tham gia và chỉ đạo công tác giám định pháp y nhiều vụ án lớn nhỏ trên cả nước. Nhân dịp đặc biệt này, Nhã Nam cũng vừa tổ chức sự kiện “Kinh nghiệm phá án của các chuyên gia pháp y Việt” tại Hà Nội.

Đây là dịp để độc giả được gặp lại bác sĩ pháp y Trần Ngọc Sơn là một người kể chuyện đầy lôi cuốn. Trong vai trò tác giả, lắng nghe những chia sẻ của các diễn giả xoay quanh một chủ đề đặc biệt: nghề pháp y, nơi con người nhìn thấy cái chết không phải để sợ hãi, lảng tránh, mà để hiểu và thêm trân trọng sự sống.

Phần quan trọng nhất của cuốn sách là nơi bác sĩ Trần Ngọc Sơn chia sẻ rất nhiều những trải nghiệm thực tế trong hành trình làm nghề, với nhiều câu chuyện ly kỳ, đầy lạ lùng và bất ngờ.

Chuyện một vụ án bế tắc vì không tìm ra thủ phạm, nhưng các bác sĩ pháp y đã căn cứ vào hình dạng vết thương để lại trên cơ thể, từ đó suy ra chiều hướng tác động, lực tác động, tay thuận của thủ phạm… để từ đó tìm được sự thật.

Chuyện những bộ hài cốt liệt sĩ đã được các chuyên gia phát hiện ra giả dựa trên giám định tuổi xương, vết nứt vỡ trên xương và đất bám xung quanh. Chuyện một người tự làm bị thương để lấy tiền bảo hiểm. Chuyện tìm ra ai là người cầm lái chiếc xe máy gây tai nạn thảm khốc trên đường vắng.

Các bác sĩ pháp y hễ có yêu cầu là phải lên đường ngay, bất kể ngày đêm, bởi chậm trễ là các dấu vết sẽ thay đổi. Họ cũng thường xuyên phải đi công tác, đi hiện trường, có những vụ án xảy ra ở địa bàn khó tiếp cận, phải leo núi trèo đèo mới tới được hiện trường để thực hiện việc giám định.

Nhưng theo tác giả, việc đi hiện trường là rất có lợi cho công tác giám định, bởi sẽ giúp các bác sĩ pháp y nhận định rõ hơn về tình huống, hiện trường xảy ra vụ việc, cách thức hung thủ gây án, làm cơ sở quan trọng để phát triển hướng điều tra, truy tìm thủ phạm.

Cuốn sách “Những kỳ án pháp y” hấp dẫn bởi những kỳ án có thực, những tình huống bất ngờ do chính tác giả và đồng nghiệp từng tham gia, nhiều vụ án trong số đó chưa từng được công bố. Là một hồi ký và tài liệu nghề nghiệp, sách không cố đi vào những yếu tố giật gân, rùng rợn, nhưng bản thân việc phá án làm sáng tỏ sự thật luôn là một hành trình ly kỳ.

Ngoài khía cạnh chuyên môn, mỗi vụ án khép lại cũng đồng thời gợi mở cho bạn đọc những suy ngẫm, chiêm nghiệm về cách con người cư xử với nhau. Mỗi lời nói, hành động nếu thiếu cẩn trọng, mỗi thói quen ứng xử thiếu tình người… đều có thể là nguyên nhân làm mâu thuẫn và tội ác nảy sinh. Chúng ta thường kinh ngạc về cái ác khi nó đến từ chỗ không ngờ. Nhưng trong rất nhiều trường hợp, cái ác, cái xấu không tự nhiên mà đến, mà khi người ta hiểu ra căn nguyên thì mọi sự đã quá muộn.

Những kỳ án pháp y của bác sĩ Trần Ngọc Sơn cho chúng ta cái nhìn toàn cảnh về nghề pháp y theo một cách thực tế, tích cực và đầy nhân văn, hành trình gắn bó với nghề của tác giả còn tạo cảm hứng, niềm tin cho những ai muốn theo đuổi lĩnh vực pháp y, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Tác giả viết: “Nhiều người vẫn hình dung pháp y là một nghề lạnh lẽo, khô khan, thậm chí ám ảnh, rùng rợn. Nhưng với tôi, đó là một công việc đầy trách nhiệm và nhân văn. Mỗi vết thương trên cơ thể người đã khuất đều kể lại một câu chuyện, và bác sĩ pháp y chính là người lắng nghe, giải mã, rồi đưa sự thật trở về ánh sáng. Mỗi vụ án là hành trình tìm lại công bằng cho những phận người đã lặng im.

Càng làm, tôi càng thấy yêu nghề. Yêu vì nó cho tôi thấy giá trị của sự thật, của công lý - thứ mà đôi khi chỉ được tìm thấy trong một chi tiết tưởng chừng vô nghĩa. Tôi viết cuốn sách này không phải để kể lại những câu chuyện giật gân, mà để chia sẻ với bạn đọc về một nghề đặc biệt - nghề pháp y, nơi con người nhìn thấy cái chết không phải để sợ hãi, lảng tránh, mà để hiểu và thêm trân trọng sự sống.”

Thượng tá, bác sĩ Trần Ngọc Sơn nguyên là Phó Giám đốc Trung tâm Giám định Pháp y, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công An. Bác sĩ Trần Ngọc Sơn có hơn 40 năm kinh nghiệm trong công tác khám nghiệm, thu thập dấu vết phục vụ cho các vụ án quan trọng khắp cả nước.

Khi ở cương vị Phó Giám đốc Trung tâm Giám định Pháp y, Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an, thượng tá, bác sĩ Trần Ngọc Sơn đã trực tiếp tham gia chỉ đạo và giải quyết các vụ án phức tạp, tham gia giảng dạy, đào tạo nhiều thế hệ các giám định viên Pháp y trong và ngoài ngành Công an, góp phần đảm bảo an ninh trật tự và đấu tranh phòng chống tội phạm.