Kiến tạo không gian phát triển mới cho logistics vùng Đồng bằng sông Hồng

Tham dự Diễn đàn có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; ông Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng; ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cùng đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Tháo điểm nghẽn phát triển logistics

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, logistics không còn chỉ là một ngành dịch vụ hỗ trợ mà cần được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế quốc gia, là yếu tố trực tiếp quyết định năng lực cạnh tranh của hàng hóa, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo Phó Thủ tướng, logistics Việt Nam thời gian qua đạt tốc độ tăng trưởng 14-16%/năm, đóng góp khoảng 4,5-5% GDP; chi phí logistics giảm xuống khoảng 16% GDP. Hạ tầng cảng biển, sân bay, đường cao tốc, kho bãi và trung tâm logistics từng bước được đầu tư, cộng đồng doanh nghiệp logistics ngày càng phát triển.

Tuy nhiên, ngành logistics vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Vận tải hàng hóa còn phụ thuộc lớn vào đường bộ; kết nối giữa các phương thức vận tải, khu sản xuất, kho bãi và cảng biển chưa đồng bộ. Hệ thống kho bãi, cảng cạn còn phân tán; chi phí logistics, chất lượng dịch vụ, nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ vẫn cần được cải thiện.

Đối với Vùng Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng yêu cầu khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, kết nối chưa liên hoàn; chuyển từ tư duy “quản lý, hỗ trợ” sang “kiến tạo, phục vụ và phát triển”, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn để logistics thực sự trở thành ngành kinh tế dịch vụ quan trọng, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, kết nối sản xuất, cung ứng và tiêu dùng.

Định hướng này được cụ thể hóa trong Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu tốc độ tăng trưởng bình quân 12-15%/năm, giảm chi phí logistics xuống 12-15% GDP, nâng tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics lên 5-7% GDP, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hình thành các trung tâm logistics hiện đại.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị thời gian tới tập trung triển khai Chiến lược logistics quốc gia một cách thực chất, có trọng tâm, trọng điểm và đo lường được kết quả, tập trung vào kết quả cuối cùng là giảm chi phí logistics cho nền kinh tế, cho từng doanh nghiệp và từng mặt hàng; thúc đẩy tăng năng suất, khả năng kết nối và nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa.

Cùng với đó, cần phát triển hạ tầng logistics đồng bộ với quy hoạch và đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông quốc gia, khu vực và địa phương; tăng cường kết nối giữa các loại hình giao thông và hệ thống hậu cần logistics.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp luật về logistics, vận tải đa phương thức, hàng hải, đường thủy, hải quan, thương mại, giao dịch điện tử và đầu tư. Các quy định phải rõ ràng, thống nhất; thủ tục đơn giản, trách nhiệm cụ thể; dữ liệu liên quan đến logistics được kết nối, chia sẻ hiệu quả để doanh nghiệp dễ thực hiện và cơ quan Nhà nước thuận lợi trong kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh đó, phát triển hệ thống cảng biển trở thành trung tâm của hệ sinh thái logistics và kinh tế biển theo hướng hiện đại, xanh và thông minh. Phó Thủ tướng yêu cầu phát huy lợi thế của các cảng cửa ngõ quốc tế, đồng thời thu hút các hãng tàu lớn, nhà khai thác cảng, trung tâm phân phối khu vực, doanh nghiệp logistics toàn cầu và nhà đầu tư công nghệ đến hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy phát triển logistics theo địa giới hành chính sang tổ chức logistics theo vùng kinh tế, hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng.

Đối với Vùng Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng chỉ đạo hoàn thiện hệ thống quy hoạch, phân bố sản xuất hợp lý, phát triển hạ tầng giao thông, đô thị và logistics có tính kết nối cao. Trong đó, Hà Nội phát huy vai trò trung tâm dịch vụ, tiêu dùng, tài chính, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và hàng không; Bắc Ninh, Hưng Yên kết nối các vùng sản xuất công nghiệp với cửa ngõ xuất nhập khẩu; Ninh Bình phát huy thế mạnh du lịch và kinh tế biển; Quảng Ninh phát huy lợi thế cửa khẩu, biên mậu, kinh tế biển và kết nối quốc tế; Hải Phòng giữ vai trò cửa ngõ hàng hải và trung tâm logistics quốc tế của phía Bắc.

Để triển khai các định hướng trên, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp. Bộ Công Thương làm đầu mối triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam, theo dõi các mục tiêu và phối hợp phát triển thị trường, nguồn hàng, nâng cao năng lực doanh nghiệp. Bộ Xây dựng bảo đảm kết nối đồng bộ các phương thức vận tải với cảng biển, sân bay, đường cao tốc, khu vực sản xuất và các trung tâm logistics; Bộ Tài chính tiếp tục cải cách hải quan, số hóa thủ tục xuất nhập khẩu và tăng cường chia sẻ dữ liệu; Bộ Tư pháp rà soát hệ thống pháp luật, xử lý các quy định chồng chéo, mâu thuẫn, tránh phát sinh chi phí không cần thiết cho người dân và doanh nghiệp.

Đối với Vùng Đồng bằng sông Hồng, Phó Thủ tướng đề nghị các địa phương tăng cường phối hợp phát triển logistics theo vùng và các hành lang kinh tế, hình thành chuỗi cung ứng đồng bộ, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí.

Riêng Hải Phòng, Phó Thủ tướng Chính phủ đề nghị, TP tiếp tục phát huy vai trò đầu mối logistics của phía Bắc, nghiên cứu mô hình phát triển tích hợp cảng biển - logistics - công nghiệp - thương mại và đô thị, nhất là khu vực cảng Lạch Huyện, Nam Đồ Sơn gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu thương mại tự do TP Hải Phòng. TP cần coi hệ thống cảng cửa ngõ quốc tế và logistics đa phương thức là lợi thế đặc sắc, động lực tăng trưởng dài hạn.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị các hiệp hội, doanh nghiệp chủ động tham gia xây dựng chính sách, đổi mới công nghệ, phát triển nhân lực, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường liên kết để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

“Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc, dài hạn và bền vững tại Việt Nam”, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định.

Tăng liên kết mở rộng không gian logistics

Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng cho biết, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới xác định mục tiêu phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng là vùng phát triển nhanh, bền vững, bao trùm với 6 tỉnh, thành: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình trên cơ sở phát huy sức mạnh tối đa ưu điểm, lợi thế cạnh tranh mang bản sắc văn hóa của từng vùng, từng địa phương.

Trong đó, logistics được xác định là một trong những lĩnh vực quan trọng, đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa các địa phương nhằm phát huy lợi thế, nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn vùng.

Theo Chủ tịch VCCI, ngành Logistics Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, quy mô thị trường logistics Việt Nam khoảng 45 đến 50 tỷ đô la, tương đương 10% GDP và 5% của khu vực dịch vụ. Năm 2023, Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá và xếp hạng thuộc Top 10 thị trường logistics mới nổi, Top 4 trong khu vực ASEAN và 40 trên thế giới về Chỉ số hiệu quả logistics (LPI).

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, yêu cầu đối với logistics không chỉ dừng ở chi phí vận chuyển mà ngày càng gắn với chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối, năng lực số, tiêu chuẩn môi trường và chất lượng thể chế.

Từ thực tế đó, VCCI đề xuất Diễn đàn tập trung vào 4 nội dung: cải thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao tính minh bạch; thúc đẩy logistics xanh, phát triển bền vững; tăng cường kết nối logistics với các ngành hàng và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp; đồng thời phát huy vai trò của logistics trong hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Phiên thảo luận tập trung vào giải pháp kết nối hạ tầng, phát triển logistics vùng Đồng bằng sông Hồng. (ảnh DĐDN)

Cũng theo Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng, Nghị quyết 27-NQ/TW đã đặt ra một bước chuyển tư duy, trong đó đã chuyển từ tư duy của các nền kinh tế địa phương sang một không gian phát triển của một nền kinh tế vùng thống nhất. Trong đó, Nghị quyết đã xác định Hải Phòng sẽ phát huy thế mạnh của cảng biển, của logistics, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị của Đồng bằng sông Hồng.

Chủ tịch Hồ Sỹ Hùng kỳ vọng, Hải Phòng tiếp tục phát huy lợi thế, xây dựng định hướng và quy hoạch logistics theo các tiêu chuẩn quốc tế, tăng cường kết nối với các địa phương trong vùng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

VCCI cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và các địa phương, phối hợp triển khai các đề xuất, kiến nghị từ Diễn đàn, góp phần đưa các định hướng phát triển logistics trở thành kết quả cụ thể.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng nhấn mạnh, với lợi thế về cảng biển và hệ thống giao thông đa phương thức, logistics ngày càng giữ vai trò quan trọng trong không gian phát triển của TP và toàn vùng. Những năm qua, dịch vụ logistics trên địa bàn Hải Phòng tăng trưởng bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2021-2025, đóng góp khoảng 11,5% GRDP TP.

Theo Bí thư Thành ủy Hải Phòng, TP xác định logistics và dịch vụ cảng biển là một trong những động lực phát triển trong giai đoạn mới. TP sẽ tập trung kết nối đồng bộ cảng biển, sân bay, đường sắt và các trung tâm logistics; thúc đẩy số hóa, tự động hóa, chuyển đổi xanh; phát triển Khu thương mại tự do, các trung tâm logistics và cảng biển nước sâu.

Ngoài ra, Hải Phòng cũng tiếp tục tăng cường liên kết vùng, hợp tác quốc tế, thu hút các nhà đầu tư chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng tới hình thành trung tâm logistics quốc tế hiện đại.

“Hải Phòng luôn xác định doanh nghiệp thành công thì địa phương mới phát triển. Vì vậy, TP sẽ sát cánh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc; bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng và hỗ trợ hiệu quả nhằm kiến tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch, hướng tới sự phát triển bền vững, lâu dài”, Bí thư Thành ủy Hải Phòng nhấn mạnh.