Kiểm soát hoạt động khai khoáng bằng dữ liệu số tại Nghệ An

Kết nối dữ liệu để theo dõi, giám sát 24/7

Toàn tỉnh Nghệ An hiện có 289 giấy phép khai thác khoáng sản (KTKS) còn hiệu lực, trong đó 235 giấy phép đang hoạt động, 54 giấy phép tạm dừng hoặc chưa khai thác. Thu ngân sách từ khoáng sản trong giai đoạn 2021 - 2025 đạt khoảng 1.000 - 1.300 tỷ đồng/năm.

Ngày 30/7/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kết luận 165-KL/TU về tăng cường quản lý hoạt động KTKS trên địa bàn. Tinh thần xuyên suốt là tiếp tục siết chặt quản lý toàn bộ chuỗi hoạt động khoáng sản, từ quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ đến thực hiện nghĩa vụ tài chính; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ, lấy dữ liệu số làm công cụ giám sát.

UBND tỉnh sau đó đã ban hành Thông báo 735/TB-UBND ngày 10/8/2026, yêu cầu các DN KTKS thực hiện đầy đủ việc lắp đặt, vận hành trạm cân, camera giám sát, thiết bị định vị phương tiện vận chuyển và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước để phục vụ theo dõi, giám sát 24/7.

Sở NN&MT được giao chủ trì rà soát toàn bộ 289 giấy phép KTKS còn hiệu lực. Nội dung rà soát tập trung vào ranh giới, công suất, thời hạn khai thác, đất đai, môi trường, việc thực hiện các nghĩa vụ tài chính; đề xuất phương án xử lý trong tháng 9/2026.

Với các DN, thời hạn hoàn thành việc lắp đặt, vận hành trạm cân, camera giám sát, thiết bị định vị phương tiện vận chuyển và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước là trước ngày 31/8/2026. Sau thời hạn này, những chủ mỏ không thực hiện hoặc có hành vi làm gián đoạn dữ liệu sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Ngay sau khi UBND tỉnh có Thông báo 735/TB-UBND, các DN KTKS trên địa bàn đã khẩn trương triển khai các yêu cầu về công nghệ và kết nối dữ liệu.

Tại Cty CP Khoáng sản và Thương mại Trung Hải - Nghệ An (xã Quỳ Hợp), là DN có 4 mỏ được cấp phép (3 mỏ do tỉnh và 1 mỏ do Bộ cấp phép); ông Đặng Phúc Vinh, PGĐ Cty cho biết, việc kiểm soát sản lượng khai thác tại các mỏ được thực hiện thường xuyên. Hàng năm, các đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra, đối chiếu sản lượng khai thác thực tế với trữ lượng và công suất được cấp phép.

Với yêu cầu về giám sát bằng dữ liệu số, DN đã chủ động triển khai hệ thống trạm cân. Cty đã hoàn thành việc truyền tải dữ liệu về Sở NN&MT, phục vụ công tác theo dõi, quản lý.

Quản lý khoáng sản xuyên suốt từ mỏ đến thị trường

Không chỉ kiểm soát tại khu vực khai thác, Nghệ An còn yêu cầu quản lý chặt hoạt động vận chuyển và tiêu thụ khoáng sản; xử lý nghiêm hành vi khai thác vượt công suất, vượt ranh giới mỏ, khai thác ngoài thời gian được phép, mua bán, vận chuyển khoáng sản không rõ nguồn gốc; không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước, lợi dụng giấy phép để hợp thức hóa khoáng sản khai thác trái phép... Việc kết nối dữ liệu từ trạm cân, camera giám sát, thiết bị định vị sẽ tạo cơ sở để đối chiếu sản lượng thực tế với sản lượng được cấp phép, kiểm soát phương tiện vận chuyển và truy xuất nguồn gốc khoáng sản.

Tại xã Quỳ Hợp, địa bàn có hoạt động KTKS nhộn nhịp, chính quyền địa phương đang tích cực triển khai các yêu cầu của tỉnh. Ông Phạm Công Truyền, Trưởng Phòng Kinh tế xã cho biết, trên địa bàn hiện có 16 đơn vị KTKS. Xã đã yêu cầu tất cả ký cam kết thực hiện việc lắp đặt, vận hành trạm cân, camera giám sát, thiết bị định vị phương tiện vận chuyển, kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý nhà nước.

Theo ông Lê Quang Huy, PGĐ Sở NN&MT, Sở đã triển khai các nội dung đến các đơn vị KTKS trên toàn tỉnh, đôn đốc DN khẩn trương hoàn thiện hệ thống giám sát và kết nối dữ liệu. Sau khoảng 2 tuần triển khai, 158 đơn vị đã kết nối được với máy chủ của cơ quan quản lý và đang trong quá trình chạy thử. Bên cạnh đó, 25 mỏ đang triển khai lắp đặt thiết bị, 15 mỏ đang tìm đơn vị thực hiện lắp đặt.

Ông Huy cho biết, quá trình triển khai nhìn chung nhận được sự phối hợp của các DN. Tuy nhiên, một số mỏ nằm ở khu vực vùng sâu, vùng xa, không có sóng hoặc sóng yếu nên việc lắp đặt camera và truyền dữ liệu gặp khó khăn. Sở đang phối hợp, hỗ trợ DN tìm giải pháp công nghệ phù hợp để bảo đảm yêu cầu kết nối.

Việc từng bước đưa các mỏ vào hệ thống giám sát tập trung được xem là bước quan trọng để hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý hoạt động KTKS. Khi dữ liệu về sản lượng khai thác, phương tiện vận chuyển, nguồn gốc và hoạt động tiêu thụ được kết nối, cơ quan quản lý sẽ có thêm công cụ để giám sát liên tục thay vì chủ yếu dựa vào các đợt kiểm tra trực tiếp. Thông qua đó, Nghệ An hướng tới mô hình quản lý khoáng sản dựa trên dữ liệu xuyên suốt từ mỏ đến thị trường, tăng tính minh bạch, kiểm soát sản lượng khai thác, bảo vệ nguồn tài nguyên không tái tạo, hạn chế thất thu ngân sách, nâng cao trách nhiệm của DN, cơ quan quản lý, chính quyền địa phương.