Kiểm soát đấu thầu qua mạng để chống "lợi ích nhóm"

Đấu thầu điện tử (đấu thầu qua mạng) được kỳ vọng là phương thức quan trọng để ứng dụng thương mại điện tử trong mua sắm chính phủ và "phá vỡ" tình trạng thiếu cạnh tranh, đấu thầu theo kiểu hình thức, khép kín như hiện nay. Nhưng vấn đề đặt ra cho dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là kiểm soát phương thức đấu thầu này như thế nào để không “lợi bất cập hại”.

Đấu thầu điện tử (đấu thầu qua mạng) được kỳ vọng là phương thức quan trọng để ứng dụng thương mại điện tử trong mua sắm chính phủ và "phá vỡ" tình trạng thiếu cạnh tranh, đấu thầu theo kiểu hình thức, khép kín như hiện nay. Nhưng vấn đề đặt ra cho dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là kiểm soát phương thức đấu thầu này như thế nào để không “lợi bất cập hại”.

Đấu thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tiêu cực. Minh họa: Internet
Đấu thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tiêu cực. Minh họa: Internet

Lạm dụng luật để chỉ định thầu

Tình trạng “chỉ định thầu” đang “vô hiệu hóa các quy định về cạnh tranh, kiểm soát sự độc lập của nhà thầu nước ngoài” trong Luật Đấu thầu. Theo đánh giá của Bộ KH&ĐT, xu hướng chỉ định thầu hiện nay vẫn còn nhiều với 75% các gói thầu còn chỉ định thầu, chiếm đến 45% tổng vốn đầu tư. Đã vậy, toàn bộ quá trình đấu thầu chủ yếu do chủ đầu tư quyết định khép kín và không có cơ quan giám sát, thẩm tra.

Vẫn còn có tình trạng dàn xếp, thông đồng giữa các nhà thầu khiến cho việc đấu thầu chỉ mang tính hình thức. “Chỗ dựa” chính để áp dụng hình thức chỉ định thầu là “việc lạm dụng các điều khoản chưa rõ ràng trong luật” như phản ánh của ông Ninh Viết Định (Trưởng ban Quản lý đấu thầu – Tập đoàn Điện lực Việt Nam).

Do đó, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã bổ sung thêm hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư qua mạng (đấu thầu điện tử). Thực tế qua thí điểm đấu thầu điện tử giai đoạn I (trong 3 năm 2009-2011) cho thấy, phương thức đấu thầu này đã góp phần “giảm chi phí giao dịch, tăng sức cạnh tranh để mỗi gói thầu có giá phù hợp nhất, thể hiện quyết tâm phòng, chống tham nhũng, tăng cường hiệu quả đầu tư công, đấu thầu” như ý kiến của ông Nguyễn Xuân Đào (Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu - Bộ KH&ĐT).

Không để “điện tử hóa” nửa vời

Thực tiễn thí điểm cho thấy, ban hành các quy định cụ thể về tỷ lệ đấu thầu qua mạng là yêu cầu cần thiết để đấu thầu qua mạng không phải là một “lỗ hổng mới” cho các nhóm lợi ích “chui lọt”. Theo đề xuất của một số chuyên gia trong lĩnh vực đấu thầu, đưa tỷ lệ cụ thể  dự án của địa phương được thực hiện đấu thầu qua mạng vào dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là cách để phát triển hình thức đấu thầu qua mạng (30-40% và tăng dần theo từng giai đoạn).

Bên cạnh đó là những chế tài rõ ràng, cụ thể đối với các gói thầu quy định đấu thầu qua mạng, trách nhiệm của các bên mời thầu như việc cung cấp danh sách các nhà thầu thường tham gia đấu thầu các dự án của đơn vị đó; có thể áp dụng chế tài “không công nhận kết quả trúng thầu” nếu bên mời thầu không tuân thủ qui định đấu thầu qua mạng.

Theo khoản 1 Điều 64 dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), văn bản điện tử giao dịch qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hợp lệ khi có chữ ký số của người đại diện hợp pháp. Như vậy đặt ra vấn đề cần có qui định về chữ ký điện tử và mã hóa dữ liệu để các giao dịch đấu thầu qua mạng được hợp pháp hóa đúng phương thức, không để cảnh “đấu thầu qua mạng, xác nhận trúng thầu bằng… phương pháp giấy tờ dấu đỏ”.

Ngoài ra, quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư qua mạng; trình tự đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất… nếu không được qui định chi tiết sẽ là “lối nhỏ” cho các hành vi thông đồng, dàn xếp như đối với hình thức chỉ định đấu thầu có cơ hội “tái xuất”…

Một lộ trình hiện đại hóa công tác đấu thầu, góp phần vào công cuộc phòng, chống tham nhũng sẽ được mở ra bằng việc áp dụng rộng rãi phương pháp đấu thầu qua mạng trên nền tảng các qui định pháp lý chặt chẽ, rõ ràng và đơn giản hóa thủ tục. Tất cả đang được trông chờ ở dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ IV sắp tới.

Qua 3 năm thực hiện thí điểm giai đoạn I,  hệ thống đấu thầu điện tử đã có hơn 30.000 thông báo mời thầu, hơn 1.000 kế hoạch đấu thầu và 3.500 bên mời thầu và hơn 1.000 nhà thầu đăng ký sử dụng hệ thống; triển khai thành công hơn 200 gói thầu.

Trong giai đoạn 2 (từ nay đến năm 2015) Bộ KH&ĐT đã báo cáo với Chính phủ, đề nghị nâng từ 3 đơn vị thí điểm ban đầu (UBND TP.Hà Nội, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam) lên 15 đơn vị trong năm 2012.

(Nguồn: Cục Quản lý Đấu thầu - Bộ KH&ĐT)

Hải Nhật

Tin cùng chuyên mục

Ảnh minh họa

Cước vận tải biển leo thang và động thái từ Bộ Công Thương

(PLVN) - Trước tình trạng tăng giá cước vận tải biển, ùn tắc cục bộ tại một số cảng khu vực châu Á, thiếu container rỗng khiến hoạt động xuất nhập khẩu chịu nhiều ảnh hưởng. Bộ Công Thương lập tức ban hành văn bản đề nghị các Hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và doanh nghiệp dịch vụ logistics thực hiện các giải pháp nhằm thúc đẩy xuất nhập khẩu trong thời gian tới...

Đọc thêm

Thu ngân sách tăng do chính sách đi vào cuộc sống

Chính sách hỗ trợ đi vào cuộc sống, người dân, doanh nghiệp ổn định sản xuất, góp phần tăng thu ngân sách.
(PLVN) - Thu ngân sách nhà nước (NSNN) 6 tháng đầu năm bằng 61% dự toán, tăng 17,7% so cùng kỳ năm 2023. Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc khẳng định, kết quả đó có được là nhờ chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp đã đi vào cuộc sống.

Thúc đẩy nội địa hóa công nghiệp dệt may

Dệt may là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực và giữ vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. (Ảnh: moit.gov.vn)
(PLVN) - Dệt may là một trong những ngành hàng xuất khẩu (XK) chủ lực và giữ vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Tuy vậy, khả năng nội địa hóa sản phẩm XK dệt may của Việt Nam chưa lớn, chưa mang lại nhiều giá trị gia tăng cho hàng hóa. Trong giai đoạn vừa qua, tỷ lệ nội địa hóa ngành dệt may mới đạt khoảng 46 - 47%.

Đề xuất điều tra chống bán phá giá với thép cán nóng nhập khẩu: 8 doanh nghiệp ngành thép có đơn phản biện

Nhu cầu thép cán nóng trong nước hiện được đánh giá là rất lớn. (Ảnh: Mai Long)
(PLVN) - Tập thể 8 DN trong ngành thép gồm Cty CP Tập đoàn Hoa Sen, Cty CP Thép TVP, Cty CP Tôn Đông Á, Cty CP Thép Nam Kim, Cty Tôn Phương Nam, Cty CP Thép Bình Dương, Cty TNHH Sản xuất Lê Phan Gia Bình Dương, Cty CP Thép Việt Thành Long An (tổng sản lượng sản xuất tôn mạ ước tính chiếm 75% thị phần ngành tôn mạ tại Việt Nam) vừa gửi đơn phản biện đến Bộ Công Thương xung quanh đề xuất điều tra chống bán phá giá (CBPG) với sản phẩm thép cán nóng (HRC) nhập khẩu.

Cách nào đẩy lùi “tín dụng đen”?

Cần có nhiều gói tín dụng phù hợp với nhiều khách hàng. (Ảnh minh họa).
(PLVN) - Muốn vay số tiền nhỏ, đến ngân hàng thì “không bõ” mà vay ngoài lại lo đụng phải “tín dụng đen”. Vậy có cách nào để đa dạng hóa sản phẩm, để những khách hàng chỉ muốn vay “gói thấp” cũng dễ dàng tiếp cận được?

Những “chiến sĩ áo cam” xung kích trên công trường đường dây mạch 3

Những “chiến sĩ” xung kích cống hiến hết sức mình cho đường dây 500kV mạch 3.
(PLVN) - Đường dây 500kV mạch 3 đang trong những ngày nước rút để kịp hoàn thành trong tháng 7. Nhưng ngay từ tháng 5, khí thế sục sôi thi công trên công trường đường dây mạch 3 đã thúc giục những “chiến sĩ áo cam” xung phong “lên tuyến đầu”, bất chấp thời tiết vô cùng cực đoan ở miền Bắc và miền Trung giai đoạn mùa hè nóng như đổ lửa…

Thị trường chứng khoán Việt Nam như người mặc áo chật

Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương
(PLVN) - Theo Chủ tịch Ủy ban chứng khoán nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam hiện đã đạt được độ lớn, như người mặc áo chật, cần bước lên bước tiến mới, và trải nghiệm của nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài là một trong những yếu tố nâng hạng TTCK

Tổng công ty 789 nhận huân chương lao động hạng nhì: Đánh dấu mốc son vàng hơn 03 thập kỷ xây dựng và phát triển

Thượng tướng Nguyễn Tân Cương trao Huân chương Lao động hạng Nhì tặng Tổng công ty 789 (Ảnh: Hoàng Thu)
(PLVN) - Ngày 19/7, tại Hà Nội, Tổng công ty 789, Bộ Quốc phòng tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì và kỷ niệm 35 năm Ngày truyền thống (19-7-1989/19-7-2024). Thượng tướng Nguyễn Tân Cương, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dự và chỉ đạo.

EVNNPC bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng

EVNNPC đưa vào vận hành công trình lưới điện trên địa bàn Vĩnh Phúc.
(PLVN) - Tổng Công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã vận hành an toàn lưới điện, chủ động trong công tác ứng phó với diễn biến thời tiết, nhanh chóng khắc phục sự cố lưới điện do thiên tai gây ra; triển khai các giải pháp về quản lý nhu cầu phụ tải, bảo đảm công tác cung cấp điện mùa nắng nóng.

Tiếp tục tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế

Cục Thuế TP Hồ Chí Minh đưa vào hoạt động máy đánh giá công chức nhằm gia tăng chất lượng hỗ trợ người nộp thuế. Ảnh: Doãn Thiệu
(PLVN) -  Đảng ủy cơ quan Tổng cục Thuế vừa ban hành Nghị quyết số 30-NQ/ĐU về tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế thông qua việc đa dạng hình thức, phong phú về nội dung để người nộp thuế có thể dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện tốt nghĩa vụ theo quy định của pháp luật thuế.

Theo dõi chặt chẽ tiến độ thu ngân sách

Ngành Thuế tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra, kiểm tra thuế. (Ảnh: TCT)
(PLVN) - Thu ngân sách 6 tháng đầu năm 2024 do ngành Thuế quản lý đạt 58,2% so với dự toán pháp lệnh, vượt 15,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tiến độ thanh tra, kiểm tra mới đạt hơn 36% kế hoạch, chưa bằng 93% so với cùng kỳ...

'Cú hích' cho chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam

Chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam là một quá trình quan trọng và cần thiết trong bối cảnh các quốc gia đang đối mặt với nhiều thách thức về năng lượng và môi trường. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Việt Nam đã có những bước đầu tiên thực hiện chuyển dịch năng lượng nhằm đáp ứng cam kết Net Zero vào năm 2050. Trong đó, việc thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp được coi là chính sách cụ thể, tác động trực tiếp tới quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa

Thương hiệu, sản phẩm doanh nghiệp được lan tỏa
(PLVN) - Nhân dịp 39 năm Ngày Báo Pháp luật Việt Nam xuất bản số báo đầu tiên (10/7/1985 - 10/7/2024), nhiều ý kiến của doanh nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của tờ báo là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp.

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước

Ngành KH&ĐT cần chủ động kiến tạo, khai thác cơ hội mới cho phát triển đất nước
(PLVN) - Khẳng định tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2024 đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện, song Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Nguyễn Chí Dũng cho rằng 6 tháng tới là thời gian đặc biệt quan trọng đòi hỏi phải chủ động kiến tạo khai thác những thời cơ, cơ hội mới cho phát triển đất nước…