Kiểm soát đấu thầu qua mạng để chống "lợi ích nhóm"

Đấu thầu điện tử (đấu thầu qua mạng) được kỳ vọng là phương thức quan trọng để ứng dụng thương mại điện tử trong mua sắm chính phủ và "phá vỡ" tình trạng thiếu cạnh tranh, đấu thầu theo kiểu hình thức, khép kín như hiện nay. Nhưng vấn đề đặt ra cho dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là kiểm soát phương thức đấu thầu này như thế nào để không “lợi bất cập hại”.

Đấu thầu điện tử (đấu thầu qua mạng) được kỳ vọng là phương thức quan trọng để ứng dụng thương mại điện tử trong mua sắm chính phủ và "phá vỡ" tình trạng thiếu cạnh tranh, đấu thầu theo kiểu hình thức, khép kín như hiện nay. Nhưng vấn đề đặt ra cho dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là kiểm soát phương thức đấu thầu này như thế nào để không “lợi bất cập hại”.

Đấu thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tiêu cực. Minh họa: Internet
Đấu thầu qua mạng được kỳ vọng sẽ giảm thiểu tiêu cực. Minh họa: Internet

Lạm dụng luật để chỉ định thầu

Tình trạng “chỉ định thầu” đang “vô hiệu hóa các quy định về cạnh tranh, kiểm soát sự độc lập của nhà thầu nước ngoài” trong Luật Đấu thầu. Theo đánh giá của Bộ KH&ĐT, xu hướng chỉ định thầu hiện nay vẫn còn nhiều với 75% các gói thầu còn chỉ định thầu, chiếm đến 45% tổng vốn đầu tư. Đã vậy, toàn bộ quá trình đấu thầu chủ yếu do chủ đầu tư quyết định khép kín và không có cơ quan giám sát, thẩm tra.

Vẫn còn có tình trạng dàn xếp, thông đồng giữa các nhà thầu khiến cho việc đấu thầu chỉ mang tính hình thức. “Chỗ dựa” chính để áp dụng hình thức chỉ định thầu là “việc lạm dụng các điều khoản chưa rõ ràng trong luật” như phản ánh của ông Ninh Viết Định (Trưởng ban Quản lý đấu thầu – Tập đoàn Điện lực Việt Nam).

Do đó, dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã bổ sung thêm hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư qua mạng (đấu thầu điện tử). Thực tế qua thí điểm đấu thầu điện tử giai đoạn I (trong 3 năm 2009-2011) cho thấy, phương thức đấu thầu này đã góp phần “giảm chi phí giao dịch, tăng sức cạnh tranh để mỗi gói thầu có giá phù hợp nhất, thể hiện quyết tâm phòng, chống tham nhũng, tăng cường hiệu quả đầu tư công, đấu thầu” như ý kiến của ông Nguyễn Xuân Đào (Phó Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu - Bộ KH&ĐT).

Không để “điện tử hóa” nửa vời

Thực tiễn thí điểm cho thấy, ban hành các quy định cụ thể về tỷ lệ đấu thầu qua mạng là yêu cầu cần thiết để đấu thầu qua mạng không phải là một “lỗ hổng mới” cho các nhóm lợi ích “chui lọt”. Theo đề xuất của một số chuyên gia trong lĩnh vực đấu thầu, đưa tỷ lệ cụ thể  dự án của địa phương được thực hiện đấu thầu qua mạng vào dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) là cách để phát triển hình thức đấu thầu qua mạng (30-40% và tăng dần theo từng giai đoạn).

Bên cạnh đó là những chế tài rõ ràng, cụ thể đối với các gói thầu quy định đấu thầu qua mạng, trách nhiệm của các bên mời thầu như việc cung cấp danh sách các nhà thầu thường tham gia đấu thầu các dự án của đơn vị đó; có thể áp dụng chế tài “không công nhận kết quả trúng thầu” nếu bên mời thầu không tuân thủ qui định đấu thầu qua mạng.

Theo khoản 1 Điều 64 dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), văn bản điện tử giao dịch qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hợp lệ khi có chữ ký số của người đại diện hợp pháp. Như vậy đặt ra vấn đề cần có qui định về chữ ký điện tử và mã hóa dữ liệu để các giao dịch đấu thầu qua mạng được hợp pháp hóa đúng phương thức, không để cảnh “đấu thầu qua mạng, xác nhận trúng thầu bằng… phương pháp giấy tờ dấu đỏ”.

Ngoài ra, quy trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư qua mạng; trình tự đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất… nếu không được qui định chi tiết sẽ là “lối nhỏ” cho các hành vi thông đồng, dàn xếp như đối với hình thức chỉ định đấu thầu có cơ hội “tái xuất”…

Một lộ trình hiện đại hóa công tác đấu thầu, góp phần vào công cuộc phòng, chống tham nhũng sẽ được mở ra bằng việc áp dụng rộng rãi phương pháp đấu thầu qua mạng trên nền tảng các qui định pháp lý chặt chẽ, rõ ràng và đơn giản hóa thủ tục. Tất cả đang được trông chờ ở dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ IV sắp tới.

Qua 3 năm thực hiện thí điểm giai đoạn I,  hệ thống đấu thầu điện tử đã có hơn 30.000 thông báo mời thầu, hơn 1.000 kế hoạch đấu thầu và 3.500 bên mời thầu và hơn 1.000 nhà thầu đăng ký sử dụng hệ thống; triển khai thành công hơn 200 gói thầu.

Trong giai đoạn 2 (từ nay đến năm 2015) Bộ KH&ĐT đã báo cáo với Chính phủ, đề nghị nâng từ 3 đơn vị thí điểm ban đầu (UBND TP.Hà Nội, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam) lên 15 đơn vị trong năm 2012.

(Nguồn: Cục Quản lý Đấu thầu - Bộ KH&ĐT)

Hải Nhật

Tin cùng chuyên mục

Đọc thêm

Nhiều diễn biến bất ngờ trên thị trường vàng

Tình trạng xếp hàng mua vàng sẽ giảm khi các ngân hàng triển khai đăng ký mua trực tuyến. (Ảnh: PV)
(PLVN) - Thị trường vàng có một tuần biến động khá lớn, khi lần đầu tiên, kể từ ngày Ngân hàng Nhà nước bán ra cho ngân hàng thương mại nhà nước, vàng miếng SJC đã xuất hiện nhiều mức giá khác nhau trên thị trường. Thậm chí có cửa hàng vàng thông báo mức bán ra ngày 16/6 lên đến 82 triệu đồng/lượng, trong khi giá phổ biến vẫn là 76,98 triệu đồng/lượng.

Đề xuất lập Khu thương mại tự do (FTZ) tại Đà Nẵng : Kỳ vọng động lực phát triển mới cho đô thị trung tâm miền Trung

Một góc TP Đà Nẵng. Ảnh trong bài: Vũ Vân Anh)
(PLVN) - Thí điểm thành lập Khu thương mại tự do (FTZ) tại Đà Nẵng là một nội dung quan trọng trong dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 119/2020/QH14 về thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Đà Nẵng; đã được Chính phủ trình lên Quốc hội tại Tờ trình 188/TTr-CP ngày 26/4/2024.

Nỗi trăn trở với dự án nhiều lần thất hứa

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Tại Hội nghị lần thứ 31 của Ban Chấp hành Đảng bộ TP HCM bàn về phát triển kinh tế - xã hội và một số vấn đề khác tổ chức mới đây, một lần nữa Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Văn Nên đặc biệt lưu ý đến đề án phát triển hệ thống đường sắt đô thị TP.

Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng nông sản cần lưu ý gì khi lập hóa đơn?

Doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng nông sản cần lưu ý gì khi lập hóa đơn?
(PLVN) - Theo quy định của chính sách thuế GTGT, sản phẩm trồng trọt (bao gồm cả sản phẩm rừng trồng), chăn nuôi, thuỷ sản, hải sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT.

Khởi công dự án khu công nghiệp VSIP Lạng Sơn

Các đại biểu thực hiện nghi lễ khởi công KCN VSIP Lạng Sơn.
(PLVN) - Sáng nay 14/6, UBND tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Công ty Cổ phần Phát triển đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP JSC) tổ chức lễ khởi công dự án Khu công nghiệp (KCN) VSIP Lạng Sơn (tỉnh Lạng Sơn).

Vinafood 1 có tân Tổng Giám đốc

Tân Tổng Giám đốc Trần Sơn Hà (giữa) nhận quyết định từ lãnh đạo Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.
(PLVN) - Chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp nói tân Tổng Giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) là cán bộ được đào tạo bài bản, đã khẳng định được năng lực, trách nhiệm và nhận được tín nhiệm cao của đội ngũ lãnh đạo, cán bộ và người lao động Vinafood 1.

Thị trường chứng khoán hoạt động an toàn, ổn định dù nhà đầu tư nước ngoài liên tục bán ròng

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc làm việc với HOSE chiều 13/6.
(PLVN) - 6 tháng đầu năm thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam ghi nhận nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) liên tục bán ròng, với giá trị bán ròng lũy kế trên 38 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên theo lãnh đạo Ủy ban chứng khoán nhà nước (UBCKNN), TTCK Việt Nam vẫn hoạt động ổn định, an toàn, minh bạch, thanh khoản cao, tiếp tục khẳng định là kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế…

Nhiều lợi thế cho hàng Việt khi Anh gia nhập CPTPP

Vương quốc Anh đã chính thức công nhận Việt Nam là một nền kinh tế thị trường.
(PLVN) - Vương quốc Anh là một trong 5 thị trường chi nhiều nhất cho nhập khẩu hàng hóa. Hiện, hàng Việt mới chỉ chiếm chưa đến 1% số lượng nhập khẩu của quốc gia này dù 2 bên đã có hiệp định thương mại song phương từ năm 2021. Việc Anh gia nhập CPTPP (Hiệp định Đối tác toàn diện xuyên Thái Bình Dương) được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn sự gia tăng hàng Việt ở đất nước này.

Thị trường thép nhiều 'điểm sáng'

Nhiều sản phẩm thép tăng về giá bán và sản lượng.
(PLVN) - Cả yếu tố quốc tế và trong nước đều đang có những yếu tố tích cực tác động đến thị trường thép, khiến lĩnh vực này ở nước ta được đánh giá khả quan, triển vọng trong ngắn hạn.

Agribank được vinh danh 3 sản phẩm dịch vụ tài chính tiêu biểu tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam – VWAS 2024

Agribank - giải pháp tài chính cá nhân sáng tạo
(PLVN) - Vừa qua, tại Diễn đàn Cấp cao Cố vấn tài chính Việt Nam – VWAS 2024, Agribank được vinh danh ở ba hạng mục: Dịch vụ khách hàng ưu tiên tiêu biểu; Sản phẩm công nghệ và chuyển đổi số tiêu biểu; Giải pháp tài chính cá nhân sáng tạo và được Ban tổ chức trao tặng danh hiệu là Doanh nghiệp Vì sự phát triển dịch vụ tài chính trong hai năm liên tiếp.

“Tương lai thị trường tín chỉ carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”

Toàn cảnh Tọa đàm “Tương lai thị trường tín chỉ Carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”
(PLVN) - Sáng ngày 12/6, tại TP Hồ Chí Minh, Agribank đồng hành cùng báo Pháp Luật Việt Nam tổ chức Tọa đàm “Tương lai thị trường tín chỉ carbon Việt Nam: Góc nhìn từ tiềm năng kinh tế, môi trường và khuôn khổ pháp lý”, nhằm đưa ra các giải pháp để phát triển kinh tế không bằng mọi giá mà phải đi đôi với bảo vệ môi trường.

Sớm đồng loạt triển khai mua bán vàng trực tuyến

Người dân tới mua vàng tại một điểm giao dịch của Ngân hàng Agribank. (Ảnh: T.Xuân)
(PLVN) - Giá vàng Ngân hàng Nhà nước (NHNN) bán ra cho các ngân hàng thương mại nhà nước tiếp tục đứng im phiên thứ 5 liên tiếp. Theo đó, giá bán ra cho người dân ở mức 76,98 triệu đồng/lượng dù giá vàng nhẫn đã được các công ty kinh doanh vàng niêm yết trên đà tăng, dù mức tăng không đáng kể (100.000 đồng/lượng).