Khuyến khích tổ chức đám tang theo hướng văn minh, tiết kiệm

Từ Chỉ thị 15 của Ban Thường vụ Thành ủy đến Quyết định số 308/2005 của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội là chặng đường hơn 10 năm Hải Phòng tạo chuyển biến trong việc tang. Trên thực tế, có nhiều mô hình tang có sức lan tỏa trong đời sống.

Toàn bộ tiền phúng viếng làm từ thiện

 Đó là đám tang của cụ Phạm Đông Nghiêm ở phố Lê Lợi, phường Lê Lợi (quận Ngô Quyền) cách đây hơn nửa năm. Cụ Phạm Văn Đà, em trai cụ Đông Nghiêm cho biết: “Anh tôi có 4 người con, con trai cả và con gái thứ ba đều ở Luân Đôn ( Vương quốc Anh), con gái thứ hai và con trai út ở Việt Nam nhưng đều làm doanh nghiệp. Khi bố các cháu mất,  gia đình có xem xét dịch vụ trọn gói của cơ sở Huyền Sinh ở phố Võ Thị Sáu và đã chọn một số dịch vụ phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện của gia đình, nhằm tổ chức tang lễ được chu đáo, trọn vẹn”.

Đám tang cụ Đông Nghiêm rất đông sự phúng viếng còn vì kính trọng một nghệ nhân dù  được con cái rất giàu có báo đáp đủ đầy vật chất, nhưng cụ vẫn tay kéo, tay thước, giữ nghề truyền thống đến phút không thể làm được mới thôi.Theo cụ bà, sau khi tổ chức đám tang cụ Đông Nghiêm, toàn bộ số tiền phúng viếng  cụ (hơn 262 triệu đồng) được gia đình trân trọng tiếp nhận rồi ủng hộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Khoa hồi sức cấp cứu Bệnh viện hữu nghị Việt-Tiệp mua thiết bị y tế, Quỹ vì người nghèo phường Lê Lợi, xây dựng tượng Phật ở nghĩa trang Ninh Hải, chùa Hào Khê, chùa Sâm Bồ, chùa Phổ Minh, Quỹ vì người nghèo, chùa, từ đường họ Phạm ở khu dân cư Tính Linh, phường Trung Nghĩa, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên (quê gốc của ông Đông Nghiêm)… Cụ Tâm chia sẻ: “Người ta có nhiều cách để làm từ thiện. Gia đình tôi công đức tiền phúng viếng của thân bằng cố hữu, bạn bè gần xa từ đám ông nhà tôi vào đình, chùa, san sẻ với những người nghèo, gia đình chính sách có hoàn cảnh khó khăn hơn mình, âu cũng là một cách phát tâm”.

Phúng viếng góp 1 kg gạo và 2 nghìn đồng

Dòng họ Trịnh ở huyện Thủy Nguyên trước đây có quy định, khi có người trong nội, ngoại tộc mất, mỗi hộ gia đình trong họ phải đóng góp 1 kg gạo và 2 nghìn đồng để ủng hộ tang chủ. Đồng thời, gia đình tang chủ phải làm cỗ bàn tươm tất để mời họ hàng. Để không “tủi” với làng xóm, những gia đình khó khăn “méo mặt” chạy tiền để đi “ăn cỗ”.

Từ năm 1998 trở lại đây, dòng họ thực hiện tổ chức việc tang theo nếp sống mới, 2 năm một lần, mỗi chi cắt cử 1 người đứng ra lo việc họ thay phiên nhau, tính cộng đồng được coi trọng tuyệt đối. Theo quy định, những người trong dòng họ vẫn đóng góp 1 kg gạo và 2 nghìn đồng ủng hộ gia đình tang chủ nhưng chỉ áp dụng trong nội tộc. Tang chủ cũng không phải bày đặt cỗ bàn để mời họ hàng nữa, người đến viếng cũng không nhất thiết phải ở lại ăn cơm mà có thể đến phúng viếng tùy tâm, có thể chỉ là bó hương hoa hoặc viếng 10, 20 nghìn đồng rồi ra về.

Giảm bớt dịch vụ tang lễ ồ ạt

 Thành lập từ những năm đầu thập niên 60 của thế kỷ trước với cái tên khá dân dã như Nhà đòn, Ban lễ tang thành phố, Công ty phục vụ mai táng, nay Công ty TNHH Một thành viên phục vụ mai táng là nơi chuyên tổ chức, cung cấp các dịch vụ mai táng theo nhu cầu của người dân. Mọi công việc  từ khâu khâm liệm đến đưa thi hài người chết tới đài hóa thân, nơi hung táng với mục tiêu: công tác tổ chức đám tang không lãng phí, đúng truyền thống.

Vài năm trở lại đây, trên địa bàn thành phố xuất hiện khá nhiều cơ sở tư nhân không có giấy phép kinh doanh vẫn ngang nhiên hoạt động, cung cấp những dịch vụ thủ tục rườm rà khiến tang chủ hao tiền tốn của, không phù hợp với nghi lễ truyền thống. Nhằm lúc gia chủ đau buồn vì sự mất mát người thân, nơi cung cấp dịch vụ cứ tự nhiên mang những thứ trong và ngoài danh mục đến, khi xong việc, nhà đám mới “té ngửa” bởi số tiền dịch vụ lên đến hàng chục triệu đồng. Trong khi dịch vụ đám tang hầu như không mặc cả! Theo thống kê của Công ty TNHH Một thành viên phục vụ mai táng, từ đầu năm đến nay có hơn 1.000 đám hỏa táng và khoảng hơn 400 đám hung táng. Nhưng công ty chỉ có 2 lò hỏa táng, thời gian hỏa táng là 2 giờ đến 2 giờ 30 phút/người. Đa số các tang chủ lại “chọn giờ” để hỏa táng, vì vậy số lượng lò không đủ đáp ứng nhu cầu người dân. Trong khi đội ngũ nhân viên công ty cố gắng thuyết phục người dân giản tiện các thủ tục khâm liệm theo truyền thống thì một số cơ sở làm dịch vụ tư nhân lại cho quá nhiều thứ vào quan tài khiến quá trình hỏa táng kéo dài. Hoặc lợi dụng danh nghĩa công ty để kinh doanh dịch vụ mai táng trong khi bản thân họ thiếu hiểu biết về công việc này. Chẳng hạn, việc di chuyển quan tài từ nơi tổ chức tang lễ đến nơi chôn cất, hỏa táng phải sử dụng loại xe bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh, giảm xóc nhưng các cơ sở này lại dùng xe ô tô tải và người nhà ngồi chung quanh, gây nguy hiểm khi vận chuyển. Hay việc sử dụng 10 kg đá khô đủ để ướp thi hài thì vì lợi nhuận, họ dùng tới 30, 40 kg, gây khó khăn lúc hỏa táng . Tổng Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên phục vụ mai táng Nguyễn Hồng Lê lý giải: “Một đám tang thực hiện đúng nếp sống văn minh là đám tang giữ được truyền thống dân tộc (động viên mọi người dùng nhạc tang), không phô trương, lãng phí, công tác tổ chức nhẹ nhàng, bảo đảm tiết kiệm nhưng nghi lễ phải trang trọng, lịch sự. Để giảm bớt hiện tượng dịch vụ ồ ạt kể trên, thời gian tới công ty sẽ tổ chức những buổi tư vấn miễn phí và công nghệ hóa trên màn hình vi tính để hướng dẫn người dân cách thức, các thủ tục cần thiết tổ chức đám tang văn minh khi người dân có nhu cầu sử dụng dịch vụ của công ty”.

Nhóm phóng viên Văn hóa Xã hội