Khủng hoảng thừa và thiếu của truyền hình thực tế Việt

(PLO) - Vài năm gần đây, truyền hình thực tế Việt Nam đang đối mặt với tình trạng “bội thực” những gameshow, ca nhạc, tạp kỹ chỉ phục vụ mục đích giải trí. Thế nhưng, những chương trình thực tế về giáo dục, khoa học, lối sống, nghệ thuật lại bị thiếu vắng trầm trọng.

Các chương trình truyền hình thực tế Việt đều đề cao tính giải trí và kịch tính. Các chương trình truyền hình thực tế Việt đều đề cao tính giải trí và kịch tính.

Giải trí đi cùng với nhảm nhí

Trong thời đại của các chương trình truyền hình thực tế, khán giả Việt dường như đã và đang bị “bội thực” bởi sự lặp đi lặp lại về nội dung, hình thức của các cuộc thi, chương trình ca nhạc, tấu hài, và tạp kỹ. Không chỉ vậy, gương mặt của các thí sinh, giám khảo đều được coi là thân quen, bởi thường xuyên xuất hiện trên những chương trình có nội dung na ná nhau.  Ngoài những hoạt động chính thức trên truyền hình, khán giả cũng bị “kéo theo” những “câu chuyện bên lề”, thị phi, đấu đá của các thí sinh, giám khảo trên các diễn đàn truyền thông, mạng xã hội, báo chí. Nhiều người ngày càng cảm thấy nhàm chán và ngán ngẩm với những chiêu trò dàn dựng cũ rích, để thu hút sự lượt xem.

Nhà phê bình lý luận, PGS, TS Nguyễn Thị Minh Thái từng phân tích “thương mại hóa” là một trong những động lực và hạn chế của các chương trình thực tế. Để tránh xu hướng này, “các đài truyền hình cần nâng cao hơn vai trò quản lý nội dung chương trình thông qua công tác kiểm duyệt trước khi phát sóng. Để có được những chương trình thật sự hấp dẫn cần lập quy hoạch khung sóng dựa trên sự khảo sát kỹ lưỡng đối tượng người xem ở từng thời điểm, từ đó cho ra đời những chương trình phù hợp.” 

Nhiều chương trình ca nhạc thực sự tạo được nhiều hiệu ứng tích cực, làm người xem bất ngờ, hào hứng: như bài hát Dấu mưa được “biến hóa” theo phong cách vọng cổ trong Phiên bản hoàn hảo hay dàn sao nhí biểu diễn bolero đầy tươi mới, hồn nhiên trên sân khấu Thần tượng tương lai.

Ngược lại, các chương trình thực tế hài ngày càng bị “ném đá” nhiều bởi yếu tố hài lặp, nhảm, chán. Các chương trình “nóng” nhưng nhiều thị phi như  Gương mặt thương hiệu (The Face), The look, Vietnam’s Next Top Model mặc dù thu hút được lượng xem đông đảo nhưng cũng bị phần đông khán giả chỉ trích bởi chất lượng chuyên môn đi xuống, kịch tính dàn dựng “quá lộ, giả tạo”.

Nhìn lại, những show truyền hình thực tế nổi bật nhất năm 2017 gồm có: Giọng hát Việt, Gương mặt thương hiệu, Thách thức danh hài, Biệt tài tí hon, Phiên bản hoàn hảo, Giọng ải giọng ai, Hát mãi ước mơ, Thần tượng tương lai, Bạn muốn hẹn hò, Vietnam’s next top model, đều đẩy mạnh yếu tố giải trí và kịch tính để níu giữ sự quan tâm của khán giả. Mặc dù, số lượng các chương trình truyền hình thực tế Việt hiện nay ngày càng nhiều, thì chất lượng và nội dung lại là một vấn đề ngày càng nan giải. 

Quả thực, thư giãn là một yếu tố quan trọng khi người xem tìm đến với những chương trình truyền hình. Tuy nhiên, việc thiếu vắng sự đa dạng, sáng tạo về hình thức, nội dung, đặc biệt thiếu vắng trầm trọng yếu tố giáo dục, lối sống, nghệ thuật đã làm cho truyền hình thực tế Việt dừng lại ở mức độ giải trí trên bề mặt, chưa thực sự tiếp cận đến nhiều đối tượng khán giả với những mối quan tâm sâu sắc hơn.

Cần những “món ăn dinh dưỡng” hơn là chỉ thuần giải trí

Từ đầu thế kỷ 21 đến nay, có hơn 70 chương trình truyền hình thực tế xuất hiện trên sóng truyền hình Việt Nam, nhưng khoảng 90% các chương trình đều được mua bản quyền từ nước ngoài. Nhà sản xuất có xu hướng chọn những chương trình đình đám, nhưng nội dung thì hạn chế, chủ yếu là ca hát, múa, thời trang, … 

Trong khi đó, các chương trình thực tế ở nước ngoài luôn chú ý đến sự đa dạng về nội dung và hình thức, có sự phân loại người xem rõ ràng. Những chương trình thực tế nổi tiếng ở bên Mỹ chạm đến từ những vấn đề đời thường cho tới những vấn đề khoa học, nhân văn, xã hội. 

Về nhân văn, phải nhắc đến “The Oprah Winfrey Show” đưa ra những câu chuyện đầy cảm hứng từ những người bình thường, người tử tù đến những người nổi tiếng, doanh nhân, chính trị gia; “Dr. Phill” là chương trình tham vấn tâm lý trực tuyến, có sự tham gia của khán giả về những câu chuyện về khủng hoảng, rối loạn tâm lý trong xã hội Mỹ. 

Về xã hội, có thể nói đến “Intervention” – đưa ra những nạn nhân lạm dụng chất kích thích và ma túy, “Little people, big world” – câu chuyện cuộc sống của những người lùn. Về lối sống, có “Dirty Job” về thực tế của những người làm công việc được cho là “bẩn thỉu” như dọn phân chim, lau cống nước, xử lý rác; về nghệ thuật, có “Face/off” – cuộc thi của những nghệ sĩ hóa trang; về kinh doanh, ngoài Shark Tank, Hotel Impossible, The apprentice, còn có “The Profit” – hành trình của một CEO, chủ tịch tập đoàn hàng tỷ đô đi tìm kiếm những doanh nghiệp đang gặp khó khăn, và giúp họ khắc phục và kiếm ra lợi nhuận. 

Truyền hình thực tế là sản phẩm được mang ra phục vụ số đông công chúng, nên không thể vì lợi nhuận mà dễ dãi trong nội dung, hay ‘đãi’ khán giả bằng những chiêu trò, xì-căng-đan. Những chương trình truyền hình thực tế ở nước ngoài đều thu hút một lượng đông đảo người xem, không chỉ bởi nội dung độc đáo, đa dạng, mà còn là những yếu tố thực tế, đan xen nhiều bài học về cuộc sống, về kinh doanh, văn hóa, nghệ thuật. Đây phải chăng là một lỗ hổng rất lớn trong hệ thống truyền hình thực tế ở Việt Nam?.

Đỗ Trang
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Orange can đảm làm mới hit 'Tóc ngắn' của Mỹ Linh

Orange gửi gắm tinh thần trẻ trung, hiện đại qua giọng ca nội lực khi thể hiện hit của Mỹ Linh
(PLVN) - Trong dự án âm nhạc Hương mùa hè, ca sĩ Orange đã thể hiện Tóc ngắn, một bản hit thành công của diva Mỹ Linh. Nữ ca sĩ bày tỏ bản thân vô cùng áp lực và rất cố gắng với hy vọng được khán giả đón nhận. 

Con gái Xuân Lan liên tục làm vedette

Con gái Xuân Lan liên tục làm vedette
(PLVN) - Bé Thỏ - con gái Xuân Lan tiếp tục xuất hiện trong ngày bế mạc tuần lễ thời trang kép Destination Runway Fashion Week và Vietnam Junior Fashion Week tại Đà Nẵng.

Vân Trang nhận lời đóng phim vì Huỳnh Đông

Vân Trang nhận lời đóng phim vì Huỳnh Đông
(PLVN) - Theo Vân Trang, chỉ cần Huỳnh Đông ngỏ lời mời, dù là vai diễn lớn hay nhỏ cô cũng sẵn sàng tham gia. Với “Dân chơi không sợ con rơi”, nữ diễn viên khẳng định đây là vai diễn có tính cách khác hẳn với cô ngoài đời.

Hương Giang hóa nữ hoàng biển xanh

Hương Giang hóa nữ hoàng biển xanh
(PLVN) - Hương Giang giữ vai trò vedette trong bộ sưu tập “Hành vân lưu thủy” của nhà thiết kế An ST trong lễ khai mạc tuần lễ thời trang kép do Xuân Lan tổ chức tại Đà Nẵng.

“Làng với tuổi thơ” có nhiều hoạt động hướng tới khách thiếu nhi

ảnh minh họa
(PLVN) -Theo thông tin từ Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, trong tháng 7/2022, tại Làng sẽ diễn ra các hoạt động thiết thực, bổ ích với chủ đề “Làng với tuổi thơ”, góp phần giới thiệu nét văn hóa, phong tục tập quán của đồng bào, hoạt động trải nghiệm tại “ngôi nhà chung” của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, góp phần tăng cường giao lưu, thu hút khách du lịch đến với Làng.

Picasso và bức tranh khiến thế giới sửng sốt

Picasso và bức tranh khiến thế giới sửng sốt
(PLVN) - Picasso thường được biết đến như một thiên tài, một bậc thầy sáng tạo của thế kỷ 20. Tên tuổi ông gắn liền với sự ra đời của trường phái Lập thể – bước chuyển đột phá trong dòng chảy nghệ thuật nói chung và Nghệ thuật Hiện đại nói riêng.