Không vì cần mà thiếu bài bản

UBND thành phố vừa có quyết định yêu cầu Sở Nông nghiệp- PTNT phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát và xây dựng quy hoạch nuôi thủy sản ở biển Cát Bà hoàn tất trong tháng 9-2010. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia và cán bộ địa phương, không vì áp lực thời gian mà hoàn thành bằng mọi giá. Đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, cần thực hiện bài bản, phù hợp với thực tế...

Không quy hoạch, mạnh ai nấy làm
Theo thống kê mới nhất (tháng 12-2009) của UBND huyệt Cát Hải, các khu vực Cảng cá Cát Bà, Bến Bèo và Lan Hạ có 575 bè gồm 11.554 ô lồng, 59 dậu nuôi cá, 693 mảng tre, 89 bãi nuôi tu hài, chiếm khoảng 100.000m2 mặt nước. Theo đó là 1.666 nhân khẩu ở và làm việc trên bè. Đáng ngại hơn, trong số trên có tới 65 bè, gồm 930 lồng không có giấy phép, 452 bè gồm 2.763 lồng tự ý cơi nới và 56 dậu đóng trái phép xuống vịnh. So với số liệu điều tra cách đây 1 năm, tăng 4 bè, 1.145 ô lồng, 452 mảng tre và 20 bãi tu hài. Tại cả 3 khu vực Cảng cá Cát Bà, vịnh Lan Hạ và vịnh Bến Bèo đều xảy ra tình trạng quá tải vùng nuôi, các ô lồng không theo quy chuẩn nào, mạnh ai nấy làm. Nhiều bè nuôi ngang nhiên lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường thủy, tiện chỗ nào thả bè nuôi chỗ ấy.

Trưởng Phòng Nông nghiệp- PTNT huyện Cát Hải Nguyễn Đình Khượng cho biết: “Từ năm 2005 đến nay, huyện đã tìm nhiều biện pháp để quản lý việc phát triển nuôi cá lồng bè nhưng vì chưa có quy hoạch vùng nuôi nên chẳng khác nào “bắt cóc bỏ đĩa”. Chẳng hạn như, tháng 6-2005, trước tình trạng 531 bè nuôi cá lắp đặt vô tổ chức trên các vịnh ở Cát Bà, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Cát Hải đã đề xuất UBND huyện sắp xếp lại các vùng nuôi trồng theo kiểu bàn cờ, bè nọ cách bè kia 5m, hàng bè nọ cách hàng bè kia 25-30m. Đồng thời, các chủ bè trên được UBND huyện cấp giấy chứng nhận vị trí lao động.

Tuy nhiên, sau mỗi lần di chuyển bè nuôi về vùng an toàn vào mùa mưa bão, việc sắp xếp này lại bị phá vỡ. Rất nhiều hộ nuôi sau khi đưa bè vào vùng vịnh Lan Hạ trú bão đã không trở về vị trí cũ. Lý do mà họ đưa ra là mặt nước vịnh Lan Hạ thuộc sự quản lý của Vườn quốc gia chứ không thuộc huyện Cát Hải. Cuối năm 2009, huyện đã xử lý vi phạm hành chính, cưỡng chế tháo dỡ 59 ô lồng cắm cố định nuôi cá trên vịnh Bến Bèo nhưng giải quyết tình trạng quá tải vùng nuôi vẫn còn rất nan giải. Việc chồng lấn quản lý mặt biển giữa địa phương và Vườn quốc gia, Khu dự trữ sinh quyển thế giới cũng khiến công tác quản lý nuôi trồng thuỷ sản lồng bè ở Cát Bà chưa thật hiệu quả. Cũng vì thiếu quy hoạch nên việc phát triển nuôi thủy sản ở biển của huyện luôn trong tình trạng khi thì tắc đầu ra tiêu thụ sản phẩm, lúc lại thiếu; sử dụng giống nuôi không bảo đảm chất lượng khiến dịch bệnh và ô nhiễm môi trường tràn lan”.

Nhiều hộ dân nuôi tu hài trên vịnh Lan Hạ (Cát Bà) bơm cát vào chân núi, gây ô nhiễm môi trường.                                                             Ảnh: Tuyết Nga

Đăng ký, đăng kiểm lồng bè và cấp giấy phép hành nghề
Theo ông Đào Viết Thuận, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp- PTNT, dù thời gian thực hiện không còn nhiều nhưng quan điểm của Sở , địa phương và đơn vị xây dựng quy hoạch là phải nghiên cứu sâu, phù hợp, sát thực tế, có hiệu quả thực tiễn chứ không phải làm để cho có quy hoạch. Theo đó, quy hoạch nuôi thủy sản ở biển Cát Bà bảo đảm yêu cầu phát triển lâu dài, bền vững, đồng thời giải quyết thực trạng trước mắt, bảo đảm an sinh xã hội.

Không thể ồ ạt ép các hộ đang phát triển nuôi thủy sản biển vào trật tự ngay, giải tỏa ồ ạt, mà phải có lộ trình với mục tiêu cụ thể từng bước. Việc quy hoạch vùng nuôi phải bảo tồn toàn bộ vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển thế giới (khoảng 5300 ha mặt biển). Những trường hợp xâm phạm khu vực này phải xử lý kiên quyết. Vùng đệm của khu dự trữ sinh quyển sẽ được phát triển nuôi trên cơ sở tuân thủ quy hoạch vùng, quy chế về quản lý vùng nuôi của UBND thành phố và quy chuẩn kỹ thuật nuôi thủy sản biển của Bộ Nông nghiệp- PTNT.

Trong quy hoạch, sẽ từng bước giải quyết tình trạng quá tải vùng nuôi cho huyện Cát Hải trên cơ sở phát triển bền vững và bảo đảm an sinh xã hội. Chẳng hạn như, đối với những hộ cơi nới, mở rộng quá mức, yêu cầu tự giải tỏa hoặc cưỡng chế. Đối với những hộ phát sinh sau thông báo tạm dừng của UBND huyện năm 2007, có hướng xử lý mềm dẻo, quy hoạch, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên các hộ nuôi có hộ khẩu trên địa bàn huyện, rồi đến người địa phương khác nhưng thuộc Hải Phòng, tiếp đó mới đến các tỉnh, thành phố khác. Sau khi hoàn thành việc sắp xếp theo quy hoạch, cần tiến hành cấp quản lý mặt nước, đăng ký, đăng kiểm lồng bè theo quy chuẩn, thực hiện đào tạo nghề và cấp giấy phép hành nghề cho các hộ nuôi.
                                                                                                                                             Hoàng Yên