Không tố giác thân chủ phạm tội đặc biệt nghiêm trọng: Luật sư phải chịu trách nhiệm hình sự

(PLO) - Một trong những nội dung của Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (BLHS) 2015 hiện đang được nhiều Luật sư (LS) quan tâm là vấn đề không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng thì người bào chữa phải chịu trách nhiệm hình sự. Sở dĩ như vậy là vì các LS cho rằng quy định này mâu thuẫn với trách nhiệm của LS trong việc bảo vệ bí mật của thân chủ.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Không khách hàng nào lại đồng ý cho LS tố giác

Khoản 3 Điều 19 BLHS 2015 quy định: “Người bào chữa phải chịu trách nhiệm hình sự trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác quy định tại Điều 389 của Bộ luật này”.

Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn LS Việt Nam, Chủ nhiệm Đoàn LS Hà Nội Nguyễn Chiến, các tội xâm phạm an ninh quốc gia và tội đặc biệt nghiêm trọng khác quy định tại Điều 389 BLHS là rất rộng, có đến 83 tội. Điều đó tác động tâm lý người bào chữa sẽ hình thức, sợ tai nạn nghề nghiệp vì việc khách hàng trình bày với LS là khách quan mà không thể lường hết được. Trong khi đó, Điều 73 Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) 2015 quy định “cứng” rằng người bào chữa “không được tiết lộ thông tin về vụ án, về người bị buộc tội mà mình biết khi bào chữa, trừ trường hợp người này đồng ý bằng văn bản…” và không quy định “thòng” là “trừ trường hợp pháp luật quy định khác”.

LS Chiến phân tích, 2 Bộ luật trên gắn bó hữu cơ với nhau nhưng theo BLTTHS, đương nhiên không bao giờ người bị buộc tội đồng ý LS tố giác mình, còn khoản 3 Điều 19 BLHS 2015 lại quy định tiết lộ thông tin do khách hàng cung cấp ở cấp độ cao hơn là tố giác tội phạm. “Điều này trái với đạo đức nghề của LS là không làm xấu đi tình trạng của thân chủ do mình bào chữa?” - ông Chiến trăn trở.

Bên cạnh đó, LS Nguyễn Chiến và nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng việc quy định như trên cũng dẫn đến hệ quả xấu trong quan hệ giữa LS với thân chủ. Nếu người bào chữa đi tố giác thân chủ do mình phải tận tâm để bảo vệ, bào chữa cho họ thì chắc chắn kể từ thời điểm LS tố giác, thân chủ sẽ mất niềm tin ở LS, thậm chí họ tố ngược LS là vu khống. Rộng hơn, PGS.TS Cao Thị Oanh (Khoa Pháp luật hình sự, Trường Đại học Luật Hà Nội) lo ngại sẽ ảnh hưởng đến hoạt động nghề nghiệp LS bởi không ai còn tin tưởng LS.

Ông Trương Văn Dũng (Hội Luật gia TP.Hà Nội) thì băn khoăn, điều luật chưa quy định rõ phạm tội không tố giác có liên quan đến dịch vụ người bào chữa đang làm hay không? Theo ông Dũng, kinh nghiệm quốc tế và theo Luật LS và BLTTHS 2015, đặc quyền về nghề nghiệp của LS là giữ bí mật thông tin cho khách hàng, nếu khách hàng biết được điều luật này thì sẽ e ngại mời LS, vô hình trung gây khó khăn chứ không phải tạo điều kiện cho LS.

Một hình thức “giảm nhẹ” trách nhiệm hình sự cho LS

Xét về mặt hình thức, LS Huỳnh Phương Nam (thành viên Ban Chủ nhiệm Đoàn LS Hà Nội) cho rằng, bằng quy định tại khoản 3 Điều 19, lần đầu tiên BLHS thể hiện quyền miễn trừ trách nhiệm hình sự của người bào chữa về hành vi này (không tố giác tội phạm) trong một số trường hợp. Tuy nhiên, thực tế sẽ gây nhiều khó khăn, bất lợi cho LS khi thực hiện nhiệm vụ bào chữa.

“Nếu không có sự chia sẻ thông tin một cách trung thực giữa người bị tình nghi, bị buộc tội với người bào chữa thì người bào chữa không thể hoàn thành tốt được nhiệm vụ bào chữa cho thân chủ của mình. Vì vậy, vấn đề “bí mật thông tin” của khách hàng đối với LS phải được đặt lên hàng đầu trong mối quan hệ của LS với khách hàng để bảo đảm tốt nhất lợi ích của khách hàng” - ông Nam nói.

Trước ý kiến cho rằng một LS cũng đồng thời là công dân, cũng phải có nghĩa vụ, trách nhiệm như mọi công dân, có nghĩa vụ phát hiện, tố giác hành vi phạm tội, LS Nam có cách nhìn khác. Ông cho rằng, liệu người bào chữa – LS có đồng thời thực hiện được cả hai nghĩa vụ này không. Hơn nữa, rất khó có căn cứ để xác định những thông tin mà khách hàng tiết lộ có đúng sự thật hay không. 

Khẳng định đây là vấn đề rất quan trọng, có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động hành nghề của LS, ông Nam đề nghị sửa đổi theo hướng quy định quyền miễn trừ về tội này đối với người hoạt động nghề nghiệp bào chữa (kể cả người chưa/không được mời bào chữa) khi tiếp nhận thông tin từ khách hàng đến với mình; hoặc chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này đối với nhóm tội xâm phạm an ninh quốc gia và ở mức độ đặc biệt nghiêm trọng theo khoản 4 Điều 9 BLHS 2015).

Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự hành chính (Bộ Tư pháp) - thành viên Tổ Biên tập BLHS 2015 Nguyễn Văn Hoàn lại dẫn chứng thực tế pháp luật hình sự trước đây về nguyên tắc, nếu LS không tố giác thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự, mặc dù thời gian qua chưa “quy” trách nhiệm trong những trường hợp này. Vì vậy, ông Hoàn nhấn mạnh, với quy định lần này thực chất là hình thức “giảm nhẹ” trách nhiệm hình sự cho LS.

Hoàng Thư
Cùng chuyên mục
Bài toán về cơ chế phòng ngừa

Bài toán về cơ chế phòng ngừa

(PLVN) - Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật và báo cáo của hai cơ quan VKSNDTC và TANDTC về công tác năm 2021 có lẽ là những báo cáo được đại biểu Quốc hội và cử tri quan tâm ở các kỳ họp cuối năm của Quốc hội.

Đọc thêm

Thắng lợi cuối cùng mới quan trọng

"Trước đại dịch COVID-19, không có người dân nào an toàn khi vẫn còn người dân khác mắc bệnh COVID-19; không có quốc gia nào an toàn khi còn các quốc gia khác vẫn phải chống dịch COVID-19."
(PLVN) - Dịch bệnh COVID-19 cơ bản đã được đẩy lùi, cả nước đang dần chuyển sang “thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát có hiệu quả dịch COVID-19” theo Nghị quyết 128/NĐ-CP. Các hoạt động xã hội, sản xuất kinh doanh đang từng bước được khôi phục.

Có nên giao công an xã quyền xác minh tin tố giác tội phạm?

Bộ trưởng Công an Tô Lâm phát biểu tại cuộc họp tổ của Quốc hội chiều 20/10.
(PLVN) -  Trong cuộc thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng Hình sự, theo tờ trình của VKSNDTC, trong đó có việc thêm trách nhiệm tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ tố giác, tin báo về tội phạm cho công an xã; các đại biểu Quốc hội đã cho nhiều ý kiến về vấn đề này.

Đừng giết chết tiếng Việt bằng sự lai căng

Trác Thúy Miêu và Dustin Nguyễn - 2 MC trong một chương trình có một cô gái “hiện đại” bắn tiếng Anh trong phần trò chuyện bằng tiếng Việt khiến khán giả ngán ngẩm.
(PLVN) - Tiếng Việt dùng lẫn lộn cùng tiếng Tây đã là một thói quen hay thấy trong nhiều người trẻ, thậm chí cả lên sóng truyền hình. Những cách dùng từ này có nguy cơ làm giảm sự trong sáng của tiếng Việt.

Xin đừng cát cứ!

Xe tải được lực lượng chức năng chốt kiểm soát khu cảng Cái Lân dán tem kiểm soát
(PLVN) - Chỉ một mảnh giấy niêm phong dán trên cửa xe buộc người ngồi trong xe không được ra khỏi xe trong địa phận của tỉnh đó mà gây bão dư luận. Không một ai đồng tình với kiểu “niêm phong” đó cả bởi một lẽ đơn giản là nó đã tước đi chức năng tối thiểu và tối cần thiết của con người là bài tiết.

Thủ tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện

Thủ tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
(PLVN) - Bạn đọc từ địa chỉ email ntphuong9485@gmail.com hỏi: Tôi chưa có sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), nếu tôi muốn tham gia BHXH tự nguyện thì cần những giấy tờ gì? Có những Thông tư/Quyết định nào liên quan đến vấn đề này mà tôi có thể đối chiếu không?

Ngời sáng phẩm chất phụ nữ Việt Nam

Phụ nữ cả nước đã chung sức chống dịch.
(PLVN) -  Phụ nữ Việt Nam không chỉ “chung sức đồng lòng” mà còn xung kích trên tuyến đầu, lao vào các “tâm dịch” với tất cả tấm lòng, tình yêu thương con người.

Trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị trong tiếp công dân

Ảnh minh họa
(PLVN) -  Theo quy định của Thông tư 04/2021/TT-TTCP của Thanh tra Chính phủ (về quy trình tiếp công dân), người đứng đầu cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp công dân định kỳ hoặc đột xuất theo quy định của Luật Tiếp công dân và kiểm tra, đôn đốc việc xử lý sau tiếp công dân của các cơ quan, đơn vị.

Cần có quy trình kiểm tra an toàn khi học online?

Ảnh minh họa. (Nguồn: Dân trí)
(PLVN) -  Sự việc đau xót bé trai 10 tuổi (ngụ quận Thanh Xuân, Hà Nội) bị điện giật tử vong khi đang học trực tuyến tại nhà chưa lắng xuống thì lại xảy ra vụ điện thoại phát nổ làm một học sinh lớp 5 ở Nghệ An tử vong. Cơ quan chức năng và gia đình phải lưu tâm vấn đề an toàn của trẻ hơn nữa.

Kinh nghiệm xương máu từ vùng dịch

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao tặng Bằng khen cho các cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống dịch COVID-19 đợt thứ 4.
(PLVN) - Cuộc gặp mặt đại diện lực lượng y tế tuyến đầu tiêu biểu trong công tác phòng chống dịch COVID-19 do Văn phòng Chính phủ tổ chức chiều 18/10, không chỉ có những lời cảm ơn tri ân mà còn là cuộc báo cáo những kinh nghiệm xương máu của những thầy thuốc về từ vùng tâm dịch.

Nhất quán và thống nhất hành động

Các địa phương dần phục hồi phát triển kinh tế.
(PLVN) - Trong tuần này, Kỳ họp thứ 2 Quốc hội (QH) khóa XV khai mạc (dự kiến ngày 20/10). Tuần trước, các ĐBQH đã tiếp xúc cử tri, UBTVQH đã họp phiên thứ 4, cho ý kiến về báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi đến kỳ họp.

Hoa hậu đẹp trong mắt ai?

 Hoa hậu H’Hen Niê : “ Tôi làm được, bạn cũng làm được”
(PLVN) - Mới đây, trước những phát ngôn gây sốc của TS Văn học Đoàn Hương về các cô hoa hậu chỉ để sang chảnh và lấy tỷ phú…, nhiều người cho rằng quan điểm đó cực đoan và lỗi thời. Trên thực tế, phần lớn các hoa hậu bước ra từ các cuộc thi lớn đều đã không ngừng hoàn thiện bản thân, hướng tới những vẻ đẹp còn mãi của tri thức và lòng nhân ái…

“Đau một lần rồi thôi”

Tp Hồ Chí Minh những ngày giãn cách xã hội.
(PLVN) - TP HCM đã thiệt hại quá nhiều vì đại dịch COVID-19, hơn 400 ngàn người nhiễm bệnh, 15,9 ngàn người qua đời, kinh tế ảnh hưởng nặng nề… Có thể nói đó là cuộc đại họa trăm năm có một.

Các đối tượng được hưởng hỗ trợ từ gói 38.000 tỷ đồng?

Người lao động liên hệ giải quyết chính sách hỗ trợ tại Bộ phận 1 cửa BHXH tỉnh Phú Yên.
(PLVN) -  Bảo hiểm Xã hội Việt Nam vừa ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cách xác định đối tượng hưởng hỗ trợ từ gói 38.000 tỷ đồng của Quỹ bảo hiểm thất nghiệp theo Quyết định số 28/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.