Không gian huyền ảo và triết lý nhân quả trong “Huyền âm mộng nguyện” của Nguyễn Văn Long

(PLVN) - “Huyền âm mộng nguyện” là tập thơ hơn 100 bài thơ của Nguyễn Văn Long, được in vào năm 2020. Đây có thể được coi là tập thơ mang âm hưởng nhà Phật bởi không không gian huyền ảo và triết lý nhân quả. 
Tác giả Nguyễn Văn Long. Tác giả Nguyễn Văn Long.

Mỗi câu thơ đều mang hình ảnh, hình bóng Phật, Thánh, Thần, Diêm Vương... Qua đó, tác giả cho thấy, cõi Trần chỉ là cõi tạm, con người sống nên biết tránh xa cái ác. Tu là tu khi đang là con người ở dương thế, sống sao cho phải đạo làm người.

Thần tiên ẩn hiện nhiều trong thơ

Giữa cuộc sống xô bồ hiện nay, cơm áo gạo tiền, vật chất lên ngôi, dường như con người ngày càng xa với cái gọi là thiên nhiên, xa cái gọi là cổ tích, là huyền thoại... Thế nhưng, đâu biết rằng, những cái mà chúng ta xa bấy lâu nay, mới là những thứ giúp chúng ta nên người. Nguyễn Văn Long, có lẽ với tâm thế đó, đã đưa người đọc trở về với cái Tiên Thiên bản ngã, cái xưa kia, mà con người đang đánh mất. Có thể anh đang muốn con người hướng đến lương thiện bằng những hình ảnh mà xưa kia, cha ông mình đã đến và đã từng mơ tưởng.

“Âm linh như nhắc gọi tên/ Về miền xưa cũ, động trên ngút ngàn/ Bùn đen, lá úa se hàng/ Nước trôi thân gỗ, nước tràn đá khe”. Đây có thể được coi là những câu thơ hay đến tự nhiên của Nguyễn Văn Long khi viết về thiên nhiên. Nhưng thiên nhiên của anh mang màu sắc tôn giáo, đó là âm linh. Âm linh chính là miền xưa cũ, để anh và chúng ta rời xa bùn đen, lá úa, để về nơi ngút ngàn.

Nguyễn Văn Long còn đưa người đọc như trở lại thời ma mị, liêu trai: “Tầng sâu đáy đá cõi trời/Âm tào, địa phủ, nhất thời, hiển danh”. Những câu thơ đầy chất liêu trai, khiến chúng ta nhớ lại những câu chuyện về ma quỷ thần tiên của nhà văn nổi tiếng thời xưa là Nguyễn Dữ, Bồ Tùng Linh. Nguyễn Văn Long muốn khơi lại những hình ảnh ở một nơi xa khác, có thể là do con người tưởng tượng, hay là ai đó bằng thần thông đã từng đến được đó, để con người biết sợ những việc làm ác, mà sống tốt hơn.

Có lẽ do hiểu được những việc làm ác của con người hiện nay là quá lớn, tàn phá thiên nhiên, dối trá, lừa lọc... mà tác giả muốn xin một chút canh Mạnh Bà để quên hết. Theo tác giả Thiền Viện, canh Mạnh Bà là thứ cảnh của quên lãng. Khi uống vào, các linh hồn sẽ quên hết mọi chuyện trong kiếp này. Đầu thai chuyển kiếp là một thân mệnh mới, hoàn toàn không nhớ chuyện gì của quá khứ. Sau khi uống canh Mạnh Bà, linh hồn sẽ được phán xét vào cõi nào trong trời đất.

Không gian huyền ảo và triết lý nhân quả trong “Huyền âm mộng nguyện” của Nguyễn Văn Long ảnh 1
Bìa cuốn sách “Huyền âm mộng nguyện”. 

Nếu dương gian là người tu tâm tích đức sẽ được trở về trời hưởng phước lành. Nếu dương gian là người độc ác, tâm địa xấu xa sẽ bị đày đọa, khổ ải trước khi đầu thai. Còn người bình dị sẽ được luân hồi, tùy vào nghiệp duyên mà thành người hay các chúng sanh khác.

Có lẽ, do muốn quên lãng đi những xấu xa ở đời, mà Nguyễn Văn Long cũng mong muốn được ăn món canh Mạnh Bà sau khi buông bỏ cõi Trần: “Ai đi về cõi nhịp Âm gian/Tâm thân bái kiến Quỷ vương đàng/ Diêm vương phán xét, xin niệm phép/ Cầu mong Mạnh Bà ban chút canh”, để rồi “Bước đi xóa hết ký ức thơ/Nhập vào nghiệp cõi thân bóng mờ/ Lục đạo luân hồi thời ai biết/ Xóa nhòa quên bỏ, mộng hồn du”.

Trong thơ, tác giả còn cho xuất hiện những Phật, Thần, Long Vương, Địa Tạng Vương Bồ Tát, Thiên Tôn Giáo chủ... Tất cả những vị này đều không xa lạ với trí tưởng tượng của con người, nhất là người Việt Nam, luôn thể hiện tấm lòng từ bi, ghét cái ác, và luôn muốn hành thiện cả khi nghèo khổ nhất. Nguyễn Văn Long có lẽ là người đang cố ý muốn làm sống lại những phép màu vốn có trong tâm thức con người mà bấy lâu chúng ta đã quên lãng đi.

Hướng đến từ bi lương thiện, tránh xa xấu ác

Nguyễn Văn Long, dù không xuống tóc đi tu, là một con người phạm tục đúng nghĩa, nhưng triết lý anh thực hành trong “Huyền âm mộng nguyện” như thể anh là một vị sư. “Huyền âm mộng nguyện” có thể được hiểu là những chân kinh trong mơ màng xuất hiện, và từ đó mà anh viết ra. Tập thơ đầy rẫy những câu thơ như những câu Kinh trong nhà Phật.

“Tầng sâu đáy đá cõi trời/ Âm tào, địa phủ, nhất thời, hiển danh” (Âm linh như nhắc gọi tên); “Chuông ngân, mõ tiếng thanh ngần/ Đạo sơn, kinh kệ, phúc thành hành tu/ Địa Tạng ẩn hiện như mơ/ Ấy là Bồ tát, hóa thân cứu đời”.(Bao giờ); “Ta đi các Cõi nhẹ nhàng/ Hào quang Phật nhãn vô vàn, vô biên”.(Bao giờ);  “Buông đi về núi ngủ vùi/ Rau xanh, cỏ đá, chim gà véo von/ Cá bơi suối thác lớn ton/ Củ mài, ổi nhãn tinh nguyên khí trời”; “Hỏi thăm các Vị mây, mưa/ Long Vương, Diêm phủ, Tiên cơ đăng đàn/ La Hán du nhãn thân tàng/ Trần gian ai ngộ, biết điều Thiên cơ”; “Đạo quang, thiên nhãn, phong san/ Bồ Tát kết ấn, quy đan Đạo Người”(Buông đi về núi ngủ vùi). 

Nguyễn Văn Long đưa độc giả đến với tầng sâu nhất của nhân cách, đó là nỗi sợ thành bản năng, nỗi sợ địa ngục. Đương nhiên, nỗi sợ địa ngục chỉ làm cho những ai sống làm nhiều điều ác sẽ phải lo sợ, còn người lương thiện thì vẫn thong dong. Nhưng anh vẫn muốn nói rõ hơn cho người biết sau khi chết, nỗi sợ đó không phải là tưởng tượng, mà theo niềm tin của anh, đó là sự thật. 

“Sông sâu lạnh lẽo đỏ băng hàn

Quỷ nhân tội nghiệp vật vã giam

Nghìn năm mong đợi xem chuyển kiếp

Cõi đời, lục đạo, phận mong san?

Hồn đi công tội, Điện Diêm vương

Xét lên, tra xuống, đủ mọi đường

Tra rồi, chịu nghiệp theo luật quả

Mấy thời, vọng cảnh, hỏi nguyên thân”.

(Cầu mong Mạnh Bà thần)

Trong triết lý nhà Phật, theo Thích Nhuận Ân, trong giáo lý nhân quả, giá trị con người không chỉ được đề cao ở vai trò và trách nhiệm mà con người còn có khả năng làm thay đổi nghiệp cũ (chuyển nghiệp). Đây là một đặc tính hết sức nhân bản trong giáo lý nhân quả của Đạo phật. Nó cho phép con người có được một khả năng hướng thượng. Con người biết khắc phục sửa chữa cái xấu, cái ác trở thành cái hay cái đẹp. 

Đây là một đặc tính khác biệt giữa con người với những loài vật khác. Điều đó càng được khẳng định và làm cho sáng tỏ hơn thông qua triết lý nhân quả của Phật giáo. Tính nhân văn trong triết lý nhân quả không phải là nhằm lý giải cái nhân cái quả khiến cho con người trở nên lo sợ hay trốn chạy, mà nó mang đến cho con người những cơ hội để tự mình khắc phục những sai lầm trong quá khứ và xây dựng cho chính mình một đời sống an vui và hạnh phúc.

Như vậy, cùng quan điểm với giáo lý nhân quả trong nhà Phật, Nguyễn Văn Long muốn độc giả hướng đến cái đẹp, cái thiện, hướng đến xây dựng một người mang tâm từ bi, để khi thác xuống, linh hồn được an nhàn, được những điều tốt đẹp nhất mà kinh Phật từng nói đến. Nguyễn Văn Long, chí ít, anh đang đóng góp về thơ ca cho thơ ca Phật giáo; và từ đây, anh muốn hướng con người đến tính thiện, từ bi. Và để làm được điều này, con người phải biết sợ những điều xấu ác, để tránh, và phải biết tu tâm dưỡng tính, thì mới mong có cuộc sống viên mãn, viên mãn kể cả sau khi chết đi. 

Box: Nguyễn Văn Long, bút danh khác: Giáng Long, A Long, Bắc Hiệp Văn Long, Giáng Long Thập bát Chưởng sư. Các tập sách (cả chủ biên) của Nguyễn Văn Long: Đại tướng Võ Nguyên Giáp;  Đại tướng Văn Tiến Dũng; Nhà văn Trần Văn Phác; Cẩm nang du lịch, Khí công động; Golf... Sắp xuất bản tập thơ “Nhớ em bản núi mù sương”. 

Vũ Đoàn
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chuyện của trà (Kỳ 2): Thời cổ đại, Trung Quốc không dùng trà để giải khát

Theo nghiên cứu khoa học, trà có nhiều tác dụng tốt tới trí não.
(PLVN) - Ngày nay, hầu hết mọi người chỉ biết đến trà là một loại thức uống, mục đích dùng để giải khát. Nhưng ngược dòng lịch sử về cách đây 18 thế kỷ, tại Trung Quốc trà ban đầu được sử dụng như một vị thuốc chữa bệnh, vị đắng của trà từng khiến nhiều người ốm phải dùng các loại gia vị khác nhau để có thể uống.

Ngân vang hào khí Bạch Đằng Giang

Cổng vào Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang tại thị trấn Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, TP Hải Phòng.
(PLVN) - Khu di tích lịch sử Bạch Đằng Giang là quần thể kiến trúc tâm linh mang giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với những trận thủy chiến bên dòng sông Bạch Đằng lưu truyển sử sách với những chiến công oanh liệt của Đức vương Ngô Quyền, vua Lê Đại Hành, Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn.

Ký ức Việt Nam (kỳ 12): Chợ làng

Một phiên chợ làng (ảnh tư liệu).
(PLVN) - Chợ làng là một thiết chế công đặc thù của nền văn hóa kinh tế tập thể vô danh. Cùng với đình, chùa thì chợ là không gian di động và là một trong những không gian công quan trọng nhất của nền văn hóa đám đông làng xã Việt Nam cổ xưa. 

Bụt trong con sinh chưa?

Bụt trong con sinh chưa?
(PLVN) - Tháng Tư là mùa Bụt sinh, mùa sen nở. Trong tâm mỗi chúng ta đều có một đức Phật. Cũng giống như trong một cái đầm hay một cái ao, nếu biết gieo vào và ươm mầm, nhất định ta sẽ trồng được những đóa sen thơm.

Kết nối niềm hạnh phúc

Bàn tay tặng hoa hồng bao giờ cũng phảng phất hương thơm (ảnh minh họa).
(PLVN) - Khoa học đã chứng minh rằng: “Khi một cá nhân hạnh phúc hoặc khi mang đến niềm vui cho người khác, niềm vui sẽ quay trở lại bản thân ta và đến cả nhiều người khác nữa. Nó có thể lan tỏa từ người này sang người khác, kể cả những người không quen biết”.

Nhà thơ Du Phong: Đừng bao giờ để tình yêu cũ kỹ

 Nhà thơ Du Phong (Ảnh internet).
(PLVN) - Viết về thơ tình, hầu như nhà thơ nào cũng có viết. Nhưng để tạo ra được dấu ấn riêng, được nhiều người thuộc, nhắc nhớ thì ít người làm được như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính. Đó là những nhà thơ đã khuấy động một thời trên văn đàn Việt Nam. Hiện nay, tiếp nối dòng chảy thơ tình, có nhà thơ Du Phong.

Truyền thuyết về hộ tướng của cá Ông ở lăng ông Thủy Tướng Cần Giờ

Lăng Ông Thủy Tướng ở Cần Giờ với tuổi đời hơn 200 năm.
(PLVN) - Cư dân vạn chài Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh) tin rằng, cá Ông là một loài vật linh thiêng, luôn cứu giúp cho những con thuyền gặp phải sóng to gió lớn, giúp dân chài lưới tai qua, nạn khỏi. Điều đặc biệt ở đây là, họ còn có quan niệm về sự tồn tại của các loài vật được cho là hộ vệ cá Ông.

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn

Nhà đầu tư Nhật Bản tin tưởng Việt Nam vẫn là “bến đỗ” an toàn
(PLVN) - Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) vừa công bố báo cáo khảo sát từ 4.600 doanh nghiệp (DN) Nhật hoạt động tại gần 20 thị trường châu Á - Thái Bình Dương, trong đó có 700 DN ở Việt Nam. Kết quả khảo sát cho thấy tuy nền kinh tế có một năm bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi bùng phát dịch Covid-19 đợt 4, song tỷ lệ DN Nhật tại Việt Nam muốn mở rộng đầu tư kinh doanh vượt xa đến 10 điểm so với các nước trong khối ASEAN .

Cách chữa bệnh theo "tám kinh, tám vĩ" của người xưa

Thời nào, thầy thuốc cũng rất quan trọng với con người. (Ảnh minh hoạ, nguồn internet).
(PLVN) - Nếu như ngày nay chúng ta coi "lương y như từ mẫu", "thầy thuốc như mẹ hiền" thì trong "Vũ trung tùy bút" của Phạm Đình Hổ, người thời xưa tôn kính các bậc danh y cũng như vậy. Bởi thời nào cũng thế, các bậc danh y, lương y, thần y hành nghề là để cứu người...

Bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam

Bộ bách khoa toàn thư đầu tiên của Việt Nam
(PLVN) - Năm 1821, sau khi nhậm chức quan nhỏ ở Quốc Tử Giám (Huế), Phan Huy Chú dâng cuốn “Lịch triều hiến chương loại chí” lên vua Minh Mạng. Vua khen “soạn khéo lắm” rồi ban thưởng 30 lạng bạc, 30 thỏi mực và 30 cái bút.

Thích thú quán cà phê đồ cổ đầu tiên ở Tam Nông

Thích thú quán cà phê đồ cổ đầu tiên ở Tam Nông
(PLVN) - Tôi được một thầy giáo thân thiết nhắn tin qua Zalo giới thiệu quán Cà phê đồ cổ đầu tiên của huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp mang tên Xuân Nhi. Quán đang được nhiều khách hàng thích thú khi đến thưởng thức hương vị ly cà phê thơm lừng, vừa ngọt vừa đắng và ngắm nhìn những món đồ cổ để cùng hoài niệm một thời đã qua.

La Vie vào Top 10 Doanh nghiệp FDI phát triển bền vững

La Vie vào Top 10 Doanh nghiệp FDI phát triển bền vững
(PLVN) - Không ngừng đầu tư cho hoạt động bảo vệ tài nguyên nước và giảm tác động của bao bì đến môi trường bất chấp những khó khăn do dịch Covid-19, công ty La Vie, một thành viên của Tập đoàn Nestlé (Thụy Sĩ), vừa được vinh danh trong Top 10 Doanh nghiệp FDI tiêu biểu về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững năm 2021-2022.