Không dễ "siết" quản lý thị trường mỹ phẩm

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 06/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm nhằm siết chặt quản lý thị trường mỹ phẩm. Văn bản này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/4/2011. Tuy nhiên, sau gần 1 tháng quy định trên ra đời, tại nhiều điểm kinh doanh trên địa bàn Thủ đô, mỹ phẩm kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn được bày bán tràn lan...

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư số 06/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm nhằm siết chặt quản lý thị trường mỹ phẩm

Thật, giả lẫn lộn...

Mặc dù đã được bà cô họ - một chuyên gia kinh doanh mỹ phẩm lâu năm tư vấn từ trước, rồi dặn dò rất kỹ lưỡng, nhưng tôi vẫn không tránh khỏi “mủi lòng” trước lời mời chào “ngọt như mía lùi” của bà chủ quầy mỹ phẩm ngay đầu khu vực kinh doanh mỹ phẩm chợ Đồng Xuân. Thấy tôi ra chiều đắn đo, bà ra sức kéo tay tôi vào xem hàng: “Em cứ vào xem đi, không mua thì thôi, chị không ép đâu”.

Chẳng cần hỏi tôi muốn mua gì, bà chủ quầy mỹ phẩm đã lôi ra một loạt các loại mỹ phẩm tối thiểu cho một cuộc trang điểm (từ kem tẩy trang, sữa rửa mặt, nước hoa hồng đến phấn má, phấn mắt, son môi, chì kẻ lông mày…). Dù đã từ chối rất khéo nhưng tôi đành phải chọn đại vài thứ (dẫu biết sẽ chẳng thể dùng được) với giá chưa đến 100.000 đồng để chiều lòng bà chủ quầy mỹ phẩm. Không chỉ quầy mỹ phẩm của bà nọ, hầu hết các quầy hàng ở đây đều bày bán đủ các loại sản phẩm từ lọ sơn móng tay, sữa dưỡng ẩm, sữa trắng da, phấn son, mặt nạ đến dầu gội đầu, thuốc nhuộm tóc, nước hoa... Và, chúng được gắn lên mình các thương hiệu nổi tiếng nước ngoài với giá chỉ vài chục đến vài trăm nghìn đồng…

Dạo quanh một vòng các chợ, phố các phố có bán mỹ phẩm ở Hà Nội (phố Hàng Ngang, Hàng Đào, chợ Hôm...), các hãng mỹ phẩm nổi tiếng như Clinque (Mỹ), Sisheido (Nhật Bản), O Hui (Hàn Quốc), L’Oreal (Pháp)... cũng bị làm giả rất nhiều. Theo kinh nghiệm của cô họ tôi, hàng thật và hàng giả được để lẫn lộn với nhau nhưng nếu để ý vẫn thấy trên một số tem có chữ viết sai chính tả hoặc không ghi xuất xứ, tên nhà sản xuất mà chỉ có tên nhà nhập khẩu là một công ty nào đó.

Thậm chí, để tạo độ tin cậy cho các khách hàng khó tính, các mặt hàng này sẽ được gắn tem chống hàng giả. Vẫn biết đấy là những mặt hàng không đáng tin cậy, nhưng những loại hàng “xách tay” (như những chủ hàng thường quảng cáo) vẫn được các “thượng đế” lựa chọn, bởi giá thành của chúng chỉ bằng 1/3, thậm chí 1/10 hàng thật...).

Với lý do mua một lọ nước hoa dùng tạm, tôi tiến vào một đại lý mỹ phẩm khá lớn trên đường Lê Trọng Tấn. Sau khi biết ý định của tôi, cô bé bán hàng chạc 16-17 tuổi nhanh nhẩu giới thiệu: “Nếu chị mua “hàng nhái” thì nên mua hàng do singapore sản xuất, giá cả phải chăng mà mùi nó cũng giống với hàng “xịn” hơn, chứ đồ do Trung Quốc hay Thái Lan sản xuất tuy rẻ nhưng mùi gắt và khó chịu lắm!”.

Chọn bừa một lọ nước hoa nho nhỏ với giá chỉ hơn 200.000 đồng theo lời tư vấn của cô chủ nhỏ, tôi được biết, đây là hàng “xách tay” từ nước ngoài về nên không có tem chống hàng giả. Nhưng “đảm bảo là hàng “xịn”, chị cứ mang về dùng, nếu có vấn đề gì cứ ra đây...”, cô bé đon đả.

Kiện ai?

Cơ quan chức năng cho biết, hiện có tới 1.400 chất bị cấm sử dụng trong sản xuất mỹ phẩm. Nhưng đối với các mặt hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ làm sao kiểm soát được những chất gì có trong mỹ phẩm mà biết nó có ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng hay không?.

Cục Quản lý dược (Bộ Y tế), cơ quan chức năng quản lý sản phẩm mỹ phẩm, cũng chưa có một khảo sát cụ thể về thực tế tình hình mỹ phẩm thật - giả trên thị trường nên càng chưa thể đưa ra một kết luận chính xác về thực trạng này.

Tuy nhiên, những hậu quả của việc sử dụng mỹ phẩm giả, kém chất lượng đã thấy rất rõ ràng. Minh chứng sinh động nhất là việc số bệnh nhân mắc các bệnh dị ứng do sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng ngày càng gia tăng tại các bệnh viện chuyên khoa về da liễu. Hầu hết các nạn nhân đều phải ngậm ngùi chịu hậu quả nhưng chưa ai khởi kiện cơ sở sản xuất hay cơ sở kinh doanh sản phẩm, bởi xuất xứ, nguồn gốc sản phẩm không có, biết kiện ai?.

Theo Thông tư số 06/TT-BYT của Bộ Y tế, “việc kinh doanh, sản xuất mỹ phẩm chất lượng kém sẽ bị thu hồi, phạt tiền và đình chỉ lưu hành”; rồi “người sử dụng mỹ phẩm chất lượng kém có thể khởi kiện cơ sở sản xuất, kinh doanh sản phẩm...”, nhưng xem ra các nội dung của văn bản này không dễ dàng gì thực hiện được khi người tiêu dùng còn quá mơ hồ trước các thông tin về sản phẩm, rồi vì ham của rẻ mà coi thường sức khỏe của mình; nhà quản lý thì không thể kiểm soát nổi thị trường rộng lớn và đầy phức  tạp này…

Sở Y tế Hà Nội vừa có công văn yêu cầu các đơn vị chức năng kiểm tra, giám sát và hậu kiểm các cơ sở liên quan đến thuốc và mỹ phẩm trên địa bàn bao gồm: Các cơ sở khám chữa bệnh, các cơ sở sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu thuốc, mỹ phẩm trên địa bàn. Nội dung kiểm tra mỹ phẩm tập trung vào việc kiểm tra hồ sơ công bố sản phẩm mỹ phẩm, thông tin quảng cáo mỹ phẩm... Nhưng, với kiểu thanh, kiểm tra “cưỡi ngựa xem hoa” và “bắt cóc bỏ đĩa” như vẫn làm từ trước đến nay, các “thượng đế” có thể yên tâm?.

Hồng Trà