- Ông đánh giá thế nào tình hình xử lý chất thải trong các doanh nghiệp ở thành phố hiện nay?

- Hiện tại Hải Phòng có hơn 12.000 cơ sở công nghiệp, chủ yếu tập trung vào công nghiệp khai thác, chế biến, sản xuất vật liệu xây dựng, đóng tàu, da giày, chế biến thuỷ sản... Từ  năm 2001 đến nay, công nghiệp Hải Phòng có tốc độ tăng trưởng khá, trung bình khoảng hơn 19,9%, nhưng cũng gây ô nhiễm môi trường về nước thải, chất thải rắn, khí thải. Nước thải chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt tiêu chuẩn về các chất hữu cơ, kim loại nặng và các vi khuẩn gây bệnh và thường đổ thẳng vào sông, hồ, hệ thống thoát nước chung của thành phố gây ô nhiễm nguồn nước với khối lượng ước tính 18.000-20.000 m³/ngày đêm, chiếm 40% tổng lượng nước thải của thành phố.

Lượng chất thải công nghiệp ước tính hơn 600.000 tấn/năm trong đó 1% là chất thải độc hại, chủ yếu từ các cơ sở sản xuất thép, đúc kim loại, hoá chất, thủy tinh, sửa chữa, đóng tàu. Riêng chất thải ngành công nghiệp da giày  90m³/ngày (tương đương 27.000 m³/năm, khoảng 10.800 tấn/năm).

Trên địa bàn thành phố chưa có quy hoạch các khu xử lý chất thải rắn công nghiệp. Do vậy, các đơn vị có nhu cầu này gặp nhiều khó khăn khi phải hợp đồng với các đơn vị xử lý ở tỉnh ngoài hoặc ký hợp đồng với các đơn vị trong thành phố nhưng chỉ có chức năng vận chuyển, thu gom. Trong số các khu công nghiệp, hiện chỉ có Nomura  Hải Phòng tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường, vận hành hệ thống xử lý nước thải. Các KCN khác thậm chí chưa đầu tư cơ sở hạ tầng cho việc thu gom, xử lý chất thải như KCN Đình Vũ. Đây là nguy cơ ô nhiễm lớn cho môi trường thành phố.

Điều đáng quan tâm là nhận thức của lãnh đạo các doanh nghiệp về bảo vệ môi trường nhất là ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường rất hạn chế; kết quả và sự đầu tư cho bảo vệ môi trường cũng như việc tuân thủ, thực hiện Luật bảo vệ môi trường chưa nghiêm. Nhiều doanh nghiệp để xảy ra ô nhiễm môi trường và chỉ thực hiện xử lý giảm thiểu khi có kiểm tra, cưỡng chế của cơ quan quản lý. Chủ đầu tư nước ngoài có thái độ tuân thủ Luật bảo vệ môi trường tốt hơn các doanh nghiệp trong nước. Số doanh nghiệp nhà nước gây ô nhiễm, chưa quan tâm đầu tư xử lý, giảm thiểu ô nhiễm còn nhiều.

- Liệu trên địa bàn thành phố có những doanh nghiệp vi phạm kiểu như Vedan?

- Vedan là doanh nghiệp sử dụng rất nhiều nước phục vụ sản xuất. Nước thải  của Vedan chứa nhiều loại chất độc hại, gây ô nhiễm môi trường. Hải Phòng chưa có loại doanh nghiệp sử dụng nhiều nước như vậy, trừ các doanh nghiệp sản xuất giấy, chế biến thực phẩm và bia. Công ty Bia Hải Phòng đang trình dự án xây dựng hệ thống xử lý nước thải 1500m3/ngày, đêm. Về cơ bản, thành phố đang kiểm soát được tình hình.

- Việc kiểm  soát môi trường hiện nay như thế nào ?

- Trong những năm gần đây, cùng với tăng cường thể chế hoá cơ chế chính sách, di dời các cơ sở gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư nội thành, đóng cửa những cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn, ngành Tài nguyên và Môi trường thành phố đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường. Các dự án mới bắt buộc phải có cam kết bảo đảm đạt tiêu chuẩn môi trường hoặc báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định. Hiện ngành đang xây dựng đề án thành lập Quỹ bảo vệ môi trường để hỗ trợ các doanh nghiệp vay vốn ưu đãi đầu tư  công trình xử lý chất thải.

Hoạt động quản lý môi trường tập trung trước hết vào đối tượng là các dự án phát triển công nghiệp mới thông qua hoạt động ĐTM. Đến nay, Hải Phòng có hơn 900 cơ sở đang hoạt động và dự án đầu tư lập báo cáo ĐTM, được thẩm định và cấp các quyết định phê chuẩn, Giấy chứng nhận cam kết môi trường. Ngành thử phân loại ô nhiễm công nghiệp đối với 82 cơ sở có hồ sơ tương đối đầy đủ thuộc các ngành công nghiệp khác nhau và xếp hạng ô nhiễm môi trường 18 cơ sở thuộc ngành chế biến thực phẩm, nước giải khát,  dệt nhuộm; triển khai kế hoạch quan trắc môi trường nước mặt khu vực nội thành gồm các hồ điều hoà, kênh nội thành và một số cửa xả; quan trắc chất lượng không khí tại 7 điểm trong thành phố.

- Thành phố đang đẩy mạnh CNH, HĐH với kế hoạch phát triển  hơn 40 khu, cụm công nghiệp. Theo ông, cần  giải pháp gì để phát triển bền vững?

- Trước hết kiên quyết không chấp nhận loại dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, hao phí tài nguyên, gây ô nhiễm môi trường; các khu, cụm công nghiệp chỉ chấp nhận các dự án đầu tư thứ phát khi đã hoàn thành các công trình xử lý môi trường theo đúng quy định. Cần phân loại, sắp xếp theo thứ tự ưu tiên các chương trình, dự án, đề án.

Với diện tích hơn 1500 km2 nhưng theo kế hoạch sẽ phát triển hơn 40 khu, cụm công nghiệp, thành phố cần xem xét lại việc bố trí xen kẽ các khu, cụm công nghiệp trong các khu sản xuất nông nghiệp, các khu du lịch, dịch vụ và dân cư. Thực trạng như hiện nay rất khó kiểm soát ô nhiễm và chi phí xử lý giảm thiểu cũng sẽ rất cao.

- Xin cảm ơn ông !

Quốc Khánh thực hiện