Khơi dòng vốn, thông mạch tăng trưởng cuối năm từ 34 dự án giao thông

23 dự án đang thi công, áp lực tiến độ dồn về cuối năm

Khi năm 2026 bước vào giai đoạn nước rút, Bộ Xây dựng yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu tập trung nhân lực, thiết bị, vật tư, tổ chức thi công quyết liệt để bảo đảm các công trình hoàn thành theo kế hoạch. Yêu cầu này gắn trực tiếp với nhiệm vụ giải ngân đầu tư công, tạo thêm năng lực kết cấu hạ tầng và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế.

Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng Lâm Văn Hoàng cho biết, theo kế hoạch năm 2026, Bộ Xây dựng và các địa phương phải hoàn thành 34 dự án, dự án thành phần công trình giao thông. Để bảo đảm tiến độ, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu được yêu cầu tập trung nguồn lực, tổ chức thi công quyết liệt; đồng thời thúc đẩy các dự án dự kiến khởi công để duy trì nhịp đầu tư hạ tầng. Đến nay, một số dự án, dự án thành phần đã hoàn thành, gồm ba dự án thành phần cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu; tuyến tránh thành phố Cao Bằng; dự án kết nối giao thông các tỉnh miền núi phía Bắc; tuyến nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai với cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ; Quốc lộ 8C; đường tránh phía Đông thành phố Đông Hà; dự án thành phần 1 đoạn tránh Ba Đồn thuộc dự án Quốc lộ 12A; cải tạo, nâng cấp đoạn Hà Nội - Vinh và đoạn Vinh - Nha Trang.

Song song với mục tiêu hoàn thành các công trình, năm nay có 10 dự án dự kiến khởi công. Đến thời điểm hiện tại, 5 dự án đã khởi công gồm cầu Ninh Cường; cải tạo khu gian Hòa Duyệt - Thanh Luyện; hoàn thiện hầm Cù Mông; tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội; cao tốc Vinh - Thanh Thủy (Nghệ An). Năm dự án còn lại đang được thúc đẩy để khởi công theo kế hoạch, gồm dự án phát triển các hành lang đường thủy và logistics khu vực phía Nam; dự án 3 tuyến Quốc lộ 53, 62 và Nam Sông Hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long; cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng; Vành đai 4 TP HCM; nâng cấp, mở rộng đoạn Hòa Lạc - Hòa Bình.

Hiện còn 23 dự án, dự án thành phần đang thi công. Tuy nhiên, một số công trình do Bộ Xây dựng làm cơ quan chủ quản chưa đáp ứng tiến độ đề ra, trong đó có Chợ Mới - Bắc Kạn; Cam Lộ - La Sơn; đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận; dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì. Đáng chú ý, toàn bộ các dự án thành phần thuộc Dự án đường bộ cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 đã được đưa vào khai thác, song tại một số dự án, việc tổ chức thi công các hạng mục còn lại vẫn chậm. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ “thông tuyến” mà còn phải hoàn thiện đồng bộ các hạng mục để khai thác công trình an toàn, hiệu quả và phát huy đầy đủ giá trị đầu tư.

Theo ông Lâm Văn Hoàng, tiến độ một số dự án bị ảnh hưởng bởi cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, công tác giải phóng mặt bằng tại một số nơi còn chậm; nguồn vật liệu xây dựng thiếu hụt; giá nhiên liệu thời gian qua tăng đột biến, khiến một số nhà thầu phải tổ chức thi công cầm chừng. Về nguyên nhân chủ quan, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng chỉ rõ một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án chưa chủ động phối hợp chặt chẽ với địa phương để giải quyết dứt điểm khó khăn, vướng mắc và đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Công tác đôn đốc, chỉ đạo nhà thầu ở một số nơi chưa quyết liệt; thủ tục điều chuyển khối lượng, thay thế nhà thầu chậm tiến độ còn chậm trễ. Đây là những “điểm nghẽn” thuộc khâu tổ chức thực hiện, cần được xử lý sớm để tránh kéo lùi tiến độ chung.

Giải ngân hơn 23.600 tỷ đồng, gắn trách nhiệm người đứng đầu

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 9/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu toàn ngành tiếp tục siết kỷ luật, kỷ cương, chủ động nhận diện và tháo gỡ “điểm nghẽn”, tăng tốc từng nhiệm vụ, bảo đảm tiến độ và chất lượng.

Theo Bộ trưởng, khối lượng công việc và các chỉ tiêu từ nay đến cuối năm còn rất lớn. Theo Nghị quyết số 180/NQ-CP, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm, lĩnh vực xây dựng trong 6 tháng cuối năm phải tăng hơn 18%, vận tải, kho bãi tăng hơn 14% và kinh doanh bất động sản tăng hơn 11%. Cùng với đó, ngành còn phải giải ngân hơn 23.600 tỷ đồng từ nay đến cuối năm.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh kế hoạch vốn và tiêu chí chấm điểm đã đầy đủ; chủ đầu tư, ban quản lý dự án không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị xem xét trách nhiệm từ người đứng đầu đến cán bộ phụ trách. Lãnh đạo các ban quản lý dự án phải bám sát công trường, nhận diện vướng mắc, chỉ đạo nhà thầu hoàn thành thủ tục nội nghiệp, nghiệm thu và thanh toán, đưa kết quả giải ngân tiến tới mức bình quân chung của cả nước.

Cùng với thúc đẩy sản lượng, Bộ Xây dựng yêu cầu các dự án tăng tốc đầu tư nhưng phải bảo đảm chất lượng, đặc biệt đối với dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Công tác quyết toán công trình hoàn thành cũng phải được đẩy nhanh, tránh tình trạng công trình đã đưa vào sử dụng nhưng thủ tục tài chính kéo dài.

Hiệu quả khai thác hạ tầng đã bắt đầu thể hiện rõ qua dòng phương tiện và nguồn thu. Trong tháng 8/2026, 5 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông đoạn từ Quảng Ngãi đến Nha Trang được đưa vào thu phí từ ngày 14/8. Tính từ đầu năm đến nay, 15 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam đã hoàn thành và đưa vào thu phí; hệ thống ghi nhận hơn 16 triệu lượt phương tiện, thu và nộp ngân sách nhà nước hơn 2.142 tỷ đồng tiền phí sử dụng đường bộ cao tốc. Tổng số thu phí sử dụng đường bộ đến ngày 15/8 đạt 9.335 tỷ đồng, tương đương 65,8% dự toán Bộ Xây dựng giao năm 2026.

Trong những tháng còn lại của năm, việc đưa 34 dự án, dự án thành phần về đích đúng kế hoạch vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi từng công trình. Đây vừa là phép thử về kỷ luật đầu tư công, vừa là điều kiện để chuyển nguồn lực ngân sách thành năng lực hạ tầng thực tế, tạo dư địa giảm chi phí logistics và hỗ trợ các mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế.