Khó quản dịch vụ vận tải hàng hóa đường bộ

Với hơn một nghìn doanh nghiệp tham gia dịch vụ vận tải trên địa bàn, bình quân, mỗi năm tham gia vận chuyển hơn 30 triệu tấn hàng hóa, chiếm 80% lượng hàng hóa thông qua các cảng biển và cơ sở sản xuất công nghiệp ở Hải Phòng. Thế nhưng, đến nay, việc cấp phép kinh doanh vận tải ở Hải Phòng mới đạt 20% tổng số doanh nghiệp dịch vụ vận tải ?

Doanh nghiệp né cơ quan chức năng
Trưởng Phòng Vận tải (Sở GTVT) Nguyễn Văn Hiếu cho biết, Hải Phòng hiện có 1038 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận tải bằng xe công-ten-nơ, trong số này có 98 doanh nghiệp có 10 đầu xe trở lên, 368 doanh nghiệp chỉ có 1 đầu xe, số còn lại có dưới 10 đầu xe. Như vậy đủ thấy rằng, những năm qua, các thành phần kinh tế tham gia dịch vụ vận tải nhiều, nhưng manh mún, số doanh nghiệp  quy mô lớn, năng lực quản lý điều hành bài bản không nhiều.

Không ít tư nhân có xe công-ten-nơ tham gia dịch vụ vận tải “gửi” xe của mình vào các công ty và hàng năm nộp một khoản phí quản lý hành chính. Còn chủ xe tự tìm việc, lời ăn, lỗ chịu. Khi có việc liên quan đến cơ quan chức năng thì doanh nghiệp đứng ra “đỡ hộ” chủ xe. Khi chủ hàng yêu cầu xuất hóa đơn thì doanh nghiệp xuất thay cho chủ xe. Như vậy, tiện cả đôi đằng. Song, chính điều này, khiến các chủ xe đích thực không chịu cập nhật thông tin liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của mình khi tham gia dịch vụ vận tải. Nhiều văn bản mang tính pháp quy của Chính phủ và các bộ, ngành liên quan không tới được các chủ xe và doanh nghiệp. Điều này được phản ánh bằng con số tại thời điểm hiện nay chỉ có 214 doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh vận tải. Nhưng, cũng chỉ có 14 doanh nghiệp vận tải hàng hóa bằng xe công-ten-nơ, số còn lại là các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ ta-xi, chạy hợp đồng thời vụ vận tải khách đường bộ.
Tháng 11-2010, Sở GTVT mời các doanh nghiệp dịch vụ vận tải tập huấn về Quy định điều kiện kinh doanh vận tải cho 2 nhóm đối tượng kinh doanh vận tải hàng hóa bằng xe công-ten-nơ và ta-xi tải theo Nghị định 91 của Bộ Giao thông Vận tải và Luật Giao thông đường bộ sửa đổi bổ sung  ban hành năm 2009. Song chỉ có 100 doanh nghiệp cử người đến tập huấn, mặc dù Sở GTVT cho đăng thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng? Không cập nhật các thông tin liên quan đến ngành nghề của mình đang là tình trạng phổ biến đối với các chủ xe công-ten-nơ và doanh nghiệp vận tải. Trong khi theo quy định, tải hàng hóa bằng 2 loại xe trên nếu chủ xe không có giấy phép kinh doanh, bị cơ quan chức năng phát hiện có thể phải chịu mức phạt từ 4-6 triệu đồng. Cũng theo quy định, nếu doanh nghiệp được cấp giấy phép kinh doanh vận tải phải sao và cấp cho từng xe để cơ quan chức năng kiểm tra khi hoạt động trên đường. Nhưng ngay điều quan trọng này, nhiều doanh nghiệp và chủ xe cũng không biết. Có một thực tế là không hiểu sao, nhiều xe công-ten-nơ chở hàng trên đường  không có giấy phép kinh doanh vẫn “lọt lưới”?

Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng
Giám đốc Sở GTVT Đàm Xuân Lũy cho biết: Năm 2000, thực hiện cải cách thủ tục hành chính, Thủ tướng chỉ đạo bãi bỏ các loại giấy phép con, trong đó có giấy phép vận tải hàng hóa và hành khách. Đúng thời điểm Nhà nước khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia dịch vụ, sản xuất. Nhà nhà đua nhau đầu tư ô-tô làm nghề vận tải. Khi tai nạn giao thông gia tăng, để thiết lại kỷ cương, chỉ có nhóm xe vận tải khách chịu sự quản lý của cơ quan chức năng. Thực tế, 10 năm qua, các Sở GTVT các địa phương, trong đó có Hải Phòng không thể quản được mảng dịch vụ vận tải với nhóm xe trên. Theo quy định, sở GTVT chỉ quản lý người lái và phương tiện (bao gồm quản lý bằng lái xe, đăng kiểm tình trạng kỹ thuật phương tiện, chuyển vùng phương tiện, đổi, cấp mới giấy phép lái xe, cải hoán phương tiện…). Trong khi việc cấp giấy phép thành lập doanh nghiệp do Sở Kế hoạch Đầu tư cấp với danh mục hành nghề lên tới hàng chục ngành nghề, trong đó có cả dịch vụ vận tải hàng hóa. 
Trước tình trạng tai nạn giao thông tăng mạnh và trở thành vấn nạn quốc gia, mỗi năm cướp đi hàng nghìn sinh mạng, Bộ GTVT xây dựng lại hệ thống văn bản quy định điều kiện kinh doanh vận tải hàng hóa đường bộ với sự ra đời của Nghị định 91/ GTVT  ban hành tháng 10-2009, song chỉ quản lý thêm 2 nhóm xe công-ten-nơ và ta-xi tải. Việc các chủ xe và doanh nghiệp chưa hợp tác với cơ quan chức năng để được cấp giấy phép vận tải hàng hóa đường bộ gây khó khăn cho ngành GTVT trong quản lý ngành nghề có điều kiện. Sở GTVT  khó nắm được các đầu mối doanh nghiệp trong lĩnh vực này để tổ chức tập huấn nghiệp vụ cũng như các vấn đề liên quan. Đồng thời dẫn tới thất thu thuế đối với mảng dịch vụ khá lớn như trên.
Để quản lý tốt lĩnh vực này, các Sở GTVT, Kế hoạch Đầu tư, Cục Thuế thành phố cần có sự phối hợp chặt chẽ trong quản lý đối với nhóm xe vận tải công-ten-nơ và ta-xi tải, để rà soát cấp phép kinh doanh vận tải khi có đủ điều kiện quy định, chống thất thu thuế bảo vệ hạ tầng giao thông và các doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ với nhà nước, cũng như biết được quyền lợi của mình khi hành nghề dịch vụ vận tải đường bộ.

Anh Tú