Khó hiện đại hóa, tin học hóa hệ thống dữ liệu đất đai

Hầu hết hệ thống hồ sơ địa chính ở cơ sở không phản ánh đúng hiện trạng sử dụng đất của địa phương mình. Điều này thể hiện rõ qua kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2010 của thành phố vừa qua. Để khắc phục tình trạng này, Sở Tài nguyên-Môi trường xây dựng đề án hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai. Đề án này được Bộ Tài nguyên-Môi trường thẩm định từ tháng 1-2009, nhưng đến nay, chưa được thành phố thông qua và cấp kinh phí thực hiện.

Nhiều hệ lụy từ việc thiếu bản đồ địa chính
Hệ thống bản đồ địa chính chưa được đo vẽ đúng tiêu chuẩn nên dù tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thành phố Hải Phòng cao nhưng chưa đáp ứng yêu cầu là cơ sở dữ liệu cho việc quản lý đất đai. Thứ trưởng Bộ Tài nguyên-Môi trường Nguyễn Mạnh Hiển nhận xét về hệ thống hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai của thành phố.  Kết quả kiểm kê đất đai ở huyện An Lão cho thấy, 17/17 xã, thị trấn chỉ có bản đồ địa chính được lập từ năm 1994-1995 với tỷ lệ 1/2000 và bản đồ giải thửa được lập theo chỉ thị 299/TTg của Thủ tướng Chính phủ. Với hệ thống bản đồ địa chính này, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chủ yếu cấp theo Chỉ thị số 10 (1998) và Chỉ thị số 18 (1999) của Thủ tướng Chính phủ. Đó là căn cứ vào việc các hộ dân tự kê khai, tự chịu trách nhiệm để xem xét cấp giấy. Nên tính pháp lý và độ chính xác trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không cao.
Hầu hết thông tin đất đai thể hiện trong hồ sơ địa chính đều lạc hậu, không phản ánh đúng hiện trạng sử dụng đất. Nguyên do, hệ thống hồ sơ địa chính được lập qua nhiều thời kỳ, các biến động đất đai không được cập nhật và chỉnh lý thường xuyên. Việc chỉnh lý đất đai ở cấp xã chưa được thực hiện thường xuyên, ảnh hưởng đến kết quả thống kê đất đai hằng năm, kiểm kê đất đai cả về thời gian và chất lượng. Một số địa phương đang triển khai dự án trọng điểm như dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng; Khu công nghiệp VSHIP tại huyện Thủy Nguyên có diện tích thu hồi đất lớn nên phải chỉnh lý đất đai mất nhiều thời gian, ảnh hưởng tiến độ đền bù, giải phóng mặt bằng. Ngoài ra, do có quá ít số xã, phường, thị trấn có hệ thống hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu quản lý đất đai được thiết lập với chất lượng không cao, thiếu cơ sở để hiện đại hóa, tin học hóa hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai.

Đổi mới chưa đồng bộ
Sở Tài nguyên-Môi trường được UBND thành phố giao nhiệm vụ xây dựng phương án lập hệ thống hồ

Hiện nay, trên địa bàn thành phố mới có 79/225 xã, phường, thị trấn được đo đạc bản đồ địa chính, với diện tích đo vẽ chỉ chiếm 37% diện tích tự nhiên của toàn thành phố. Trong đó có 37 xã, phường, thị trấn được đo vẽ bản đồ địa chính bằng công nghệ số và 42 xã, phường, thị trấn có bản đồ địa chính lập bằng công nghệ truyền thống. Hầu hết xã, phường thị trấn còn lại vẫn sử dụng bản đồ giải thửa  được lập theo chỉ thị 299/TTg của Thủ tướng Chính phủ. (Theo báo cáo kiểm kê đất đai 2010)

sơ địa chính và cơ sở dữ liệu quản lý đất đai. Theo phương án, thành phố phấn đấu hoàn thành việc xây dựng bản đồ địa chính vào năm 2015 với 260 tỷ đồng là số kinh phí để hoàn thiện hồ sơ địa chính, trong đó việc đo vẽ bản đồ địa chính cần tới 190 tỷ đồng. Phương án này được Bộ Tài nguyên-Môi trường thẩm định ngày 21-1-2009. Tuy nhiên, sau hơn 1 năm, thành phố chưa phê duyệt, bố trí kinh phí thực hiện dự án này. Trong khi đó, việc hiện đại hóa cơ sở dữ liệu đất đai đang được thành phố tích cực triển khai và ứng dụng trong nhiều công tác quản lý. Trên địa bàn thành phố, các quận, huyện cũng đang tích cực triển khai công tác này. Việc tiếp nhận cơ sở dữ liệu nền thông tin địa lý và bản đồ địa hình tỷ lệ 1/2000 tạo cơ sở quan trọng cho công tác tin học hóa dữ liệu quản lý.
Năm 2011 là năm đầu tiên việc định giá đất của thành phố được tính theo vị trí, căn chỉnh theo hệ tọa độ. Các quận, huyện tích cực thực hiện  việc đo vẽ lập bản đồ địa chính của các xã, phường thị trấn theo công nghệ số. Đến thời điểm này, quận Hải An có 8 phường với diện tích 10485ha hoàn thành việc đo xong bảo đồ địa chính, đang trong giai đoạn thẩm định, nghiệm thu. Quận Dương có 6 phường với diện tích 4584,86ha mới được phê duyệt luận chứng kỹ thuật kinh tế xây dựng hệ thống hồ sơ địa chính. Các quận Ngô Quyền, Lê Chân, Hồng Bàng thực hiện phương án số hóa hồ sơ địa chính và chuyển hệ tọa độ đo vẽ từ hệ HN 72 sang hệ tọa độ VN-2000. Quận Ngô Quyền xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp đất đai.
Song tất cả đổi mới, nâng cấp hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai của thành phố trên sẽ đạt hiệu quả hơn nếu có sự đầu tư, triển khai phương án lập hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai.

Nguyên Mai