Khó định tội, vẫn quyết truy tố
Báo PLVN số 251 ra ngày 8/9/2010 có bài “Nghìn người mua… một người có tội” phản ánh những bế tắc trong việc định tội của các cơ quan tố tụng Hà Nam trong vụ án mua bán “pháo phụt giấy”. Đến nay, sau 9 lần hoãn phiên tòa, vụ án vẫn án binh bất động.
Pháo mà không phải … pháo
Theo truy tố của VKSND tỉnh Hà Nam, tháng 8/2008 Nguyễn Văn Quảng (SN 1965 ở thôn Thanh Gia, xã Quảng Phú, Lương Tài, Bắc Ninh) mua các nguyên liệu tại chợ Móng Cái, Quảng Ninh gồm hộp khí ga, nhãn mác, ống bìa cát tông, giấy kim tuyến màu…mang về nhà ở Lương Tài cất giữ. Tháng 12/2008, Quảng và vợ là Nguyễn Thị Thái thuê thợ lắp ghép, nhồi khí ga và hoàn thiện được 1800 ống pháo các loại. Sao đó, Quảng thuê Đinh Văn Bình vận chuyển số pháo nói trên đi bán, đến địa phận huyện Duy Tiên thì bị CSGT Hà Nam bắt giữ.
4 tháng sau, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Hà Nam mới khởi tố Quảng về tội sản xuất hàng cấm. Cùng với Quảng còn có một số bị cáo khác. Sau đó, Quảng bị truy tố bằng ba bản cáo trạng, mỗi lần một tội danh khác nhau. Và do không đủ cơ sở để buộc tội Quảng vào những tội danh đã truy tố, rất nhiều lần Tòa án phải trả hồ sơ điều tra bổ sung và kết quả điều tra lại mới nhất vẫn khép Quảng vào tội buôn bán hàng cấm.
Vấn đề của vụ án là việc xác định Quảng phạm tội gì, hay nói cách khác, cơ quan tố tụng dường như đang đứng giữa “ngã ba đường” khi không biết pháo hoa mà Quảng sản xuất có phải là hàng cấm hay không?
Trong việc buộc tội, các cơ quan tố tụng đã dựa trên cơ sở kết luận giám định của ngành Công an. Tuy nhiên, bản kết luận giám định lần đầu ngày 30/12/2008 của Viện Khoa học hình sự, Bộ Công an kết luận: Mẫu vật gửi giám định không phải là loại pháo nổ đốt chứa thuốc pháo thông thường;…6 quả pháo gửi giám định đều là pháo phụt giấy, thường được gọi là pháo hoa màu song hỷ…Tiếp tục trưng cầu, giám định lần hai cho kết quả: “Ở các mảnh giấy nilon tráng màu trong các ống pháo hoa lễ hội …có một số mảnh giấy màu trắng có tính chất dẫn điện” nhưng “các mảnh giấy dẫn điện có thành phần nhôm kim loại với hàm lượng tương đối nhỏ (3,2%). Còn “các mảnh giấy nilon tráng màu (loại có đường kính khác loại nêu trên-PV) không phát hiện có hiện tượng dẫn điện, không phát hiện có chứa kim loại…”. Với các kết luận giám định như vậy, nhưng VKS vẫn quyết truy tố đến cùng.
Kỷ lục…hoãn phiên tòa
Ngày 16/8/2010, lần đầu tiên phiên tòa diễn ra nhưng bị hoãn, rồi tiếp tục 8 lần sau đó (mới đây nhất là ngày 25/4/2011) Tòa mở rồi lại hoãn ….
Lý do hoãn phiên tòa, ngoài những lần do trả hồ sơ để điều tra bổ sung, thì các lần còn lại hoãn là do đề nghị của Viện kiểm sát (VKS đề nghị hoãn do vắng người liên quan, người làm chứng, người giám định và đặc biệt là lý do “cơ quan tố tụng tỉnh Hà Nam đã có công văn “xin ý kiến chỉ đạo” về tội danh của các bị cáo, nhưng đến nay chưa có trả lời!!!)
Theo Luật sư Nguyễn Chí Dưỡng (Đoàn Luật sư Bắc Ninh), lý do xin hoãn của VKS là không có cơ sở. Vì trong các phiên tòa, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đều có tham gia, kết luận giám định cả hai lần đều rõ ràng đầy đủ theo đúng yêu cầu của VKS, không cần thiết phải mời giám định viên tham gia phiên tòa. Còn việc “xin ý kiến”, Cơ quan điều tra Bộ Công an, VKSNDTC, TANDTC cũng đã có văn bản trả lời. Đòi hỏi tiếp tục có ý kiến “chỉ đạo” là vô lý, là “ép” Hội đồng xét xử vi phạm Bộ luật Tố tụng hình sự.
Bên cạnh việc xin hoãn phiên tòa, VKS còn vắng mặt không có lý do, khiến vụ án bị kéo dài đến cả năm, với kỷ lục …9 lần hoãn.
Đến nay, vụ án đã qua nhiều “thăng trầm”, bị cáo Quảng bị bắt tạm giam đã hơn 1 năm ; Hoàng Văn Lâm bị tạm giam hơn 10 tháng, Viện kiểm sát truy tố bằng nhiều bản cáo trạng khác nhau. Thêm vào đó là việc liên tục hoãn phiên tòa, một lần nữa dư luận lại đặt câu hỏi nghi ngờ liệu có “vấn đề” trong vụ việc này?
Huy Hoàng