Khiếu kiện nhiều người, hiểu sao cho đúng?

Thanh tra chính phủ vừa ban hành Thông tư 04/2010/TT-TTCP qui định qui trình xử lý đơn khiếu nại, tố cáo tại các cơ quan, đơn vị là cơ quan hành chính nhà nước. Ngay sau đó, nhiều bạn đọc thắc mắc việc đơn có chữ ký nhiều người sẽ không được xử lý, vậy làm sao vụ việc của họ được giải quyết?

Không được ký chung, ký phô tô

Dù đã có qui định cụ thể trong Luật Khiếu nại tố cáo và Nghị định 136/2006/NĐ-CP, nhưng người khiếu nại, tố cáo và cả cán bộ tiếp dân của nhiều cơ quan vẫn khá mơ hồ về hình thức một đơn khiếu nại, tố cáo hợp lệ theo qui định. Lỗi dễ mắc nhất của người khiếu kiện, tố cáo đó là không ký trực tiếp, phô tô chữ ký, nhiều người ký chung 1 đơn và gửi đi nhiều cơ quan khác nhau. Thông tư hướng dẫn qui trình xử lý đơn một lần nữa qui định rõ hơn đơn khiếu nại, tố cáo nào được chấp nhận.

Đơn đủ điều kiện xử lý là đơn đơn có chữ viết là tiếng Việt, được người khiếu nại, người tố cáo, người phản ánh ký tên trực tiếp...

Theo qui định của thông tư trên, khi nhận được đơn thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước có trách nhiệm xử lý đơn  trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được. Đơn đủ điều kiện xử lý là đơn đơn có chữ viết là tiếng Việt, được người khiếu nại, người tố cáo, người phản ánh ký tên trực tiếp. Đơn khiếu nại phải ghi rõ ngày, tháng, năm, khiếu nại, tên địa chỉ, của người khiếu nại; tên, địa chỉ của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị khiếu nại, nội dung, lý do khiếu nại.

Đơn tố cáo phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người tố cáo, nội dung tố cáo, cơ quan, tổ chức, cá nhân bị tố cáo. Đơn phản ánh, kiến nghị liên quan đến khiếu nại, tố cáo phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người phản ánh, kiến nghị, nội dung phản ánh, kiến nghị.

Ngoài ra, đơn đủ điều kiện còn là đơn chưa được cơ quan tiếp nhận xử lý theo qui định của pháp luật hoặc đã được xử lý nhưng người khiếu nại, người tố cáo, người phản ánh, kiến nghị cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới.

Đơn không đủ điều kiện xử lý, ngoài việc không đạt những yêu cầu trên, đơn đó còn “mắc lỗi” gửi cho nhiều cơ quan, nhiều người, trong đó đã gửi đến đúng cơ quan hoặc người có thẩm quyền giải quyết.

Đáng chú ý, thông tư còn qui định trả lại đơn khiếu nại có họ tên, chữ ký của nhiều người. Trong trường hợp này, cán bộ xử lý đơn phải đề xuất Thủ trưởng cơ quan chuyển trả đơn và toàn bộ tài liệu kèm theo cho người gửi đơn và hướng dẫn người khiếu nại viết đơn khiếu nại riêng của từng người, gửi đến cơ quan, đơn vị, người có thẩm quyền để được giải quyết.

Kiện qua người đại diện

Qui định mỗi người viết riêng đơn trên nhằm đảm bảo quyền lợi cho từng người khiếu nại. Mặc dù có thể khiếu nại cùng một việc nào đó nhưng mỗi người đều có lợi ích riêng, có những yêu cầu khác nhau và được giải quyết khác nhau tùy theo từng trường hợp cụ thể. Mặt khác, có thể mỗi người đều có ý kiến khác nhau về kết quả giải quyết vụ việc, có người đồng ý sau lần giải quyết đầu tiên, có người không đồng ý và tiếp tục khiếu nại lên cấp trên…

Tuy nhiên, người dân khi bị yêu cầu viết lại đơn thường phản ứng cho rằng mình bị vặn vẹo, hạch sách, gây khó dễ. Một cán bộ tiếp dân của Thanh tra Chính phủ thừa nhận, rất nhiều trường hợp không biết qui định đó, đơn phô tô luôn chữ ký, rất nhiều người ký trên một đơn.

"Có trường hợp yêu cầu viết lại đơn cứ nghĩ bị bắt bẻ nhưng đó là cách để bảo vệ quyền lợi cho chính người khiếu kiện. Có người hiểu nhầm chữ “xử lý” đơn với “giải quyết” đơn. Khi nhận được đơn, cơ quan nhận được đơn phải xử lý bằng việc xem đơn đó hình thức đã hợp lệ chưa, nếu thuộc thẩm quyền thì giải quyết, nếu không thuộc thẩm quyền thì hướng dẫn người dân khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền, hoặc yêu cầu cấp dưới giải quyết hoặc gửi trả lại cho cơ quan, tổ chức, cá nhân chuyển đến. Đơn gọi là được giải quyết khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Vì vậy, việc xử lý trả lại đơn không hợp lệ là để họ chỉnh sửa lại theo yêu cầu của pháp luật, chứ không phải việc kiện của họ không được giải quyết"- cán bộ này nói.

Chia sẻ bức xúc đó của người dân, Luật sư Đặng Thế Luân, Trưởng VPLS Lý Hiệp (Đoàn LS TP. HCM) nói: “Pháp luật không quy định việc khiếu nại tập thể. Nhưng pháp luật cho phép công dân tự mình hoặc thông qua người đại diện theo qui định pháp luật để thực hiện quyền khiếu nại. Khi thực hiện việc khiếu nại, người đại diện phải có giấy tờ để chứng minh với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc đại diện hợp pháp của mình. Như vậy, trong trường hợp tất cả đồng lòng khiếu nại thì các cá nhân ủy quyền cho một người để khiếu nại tập thể. Nhưng lưu ý là từng người phải khiếu nại riêng, đồng thời mỗi người có một văn bản ủy quyền riêng cho cùng một người đại diện khiếu nại cho riêng mình”.

Tuy nhiên, luật sư Luân cho rằng sắp tới việc tách riêng luật Khiếu nại và Luật Tố cáo cần phải tính sao cho dân thuận tiện, vì thực tế có nhiều trường hợp dân có chung một bức xúc như ngõ đi chung bị lấn chiếm, ô nhiễm môi trường chung…thì việc mỗi người làm riêng một đơn quá phức tạp, hình thức.

Thanh Quý