Khi những cánh chim trở lại và cuộc chiến bảo vệ thiên nhiên bước sang mặt trận mới

Thông tin tại họp báo, đại diện C05 cho biết sau hơn 7 tháng triển khai, lực lượng Công an các cấp đã phối hợp với các ngành chức năng đẩy mạnh công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến động vật hoang dã, chim di cư và khai thác thủy sản mang tính tận diệt trên phạm vi toàn quốc.

Theo đó, 34/34 Công an địa phương đã tiến hành rà soát các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động săn bắt, nuôi nhốt, kinh doanh động vật hoang dã và khai thác nguồn lợi thủy sản trái phép.

Qua công tác kiểm tra, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 634 vụ việc vi phạm; khởi tố hình sự 47 vụ với 59 bị can; xử lý hành chính 414 vụ với tổng số tiền phạt hơn 2,5 tỷ đồng. Đặc biệt, gần 10.000 cá thể động vật hoang dã còn sống đã được cứu hộ và tái thả về môi trường tự nhiên.

Riêng Cục C05 đã trực tiếp kiểm tra 11 vụ việc; đồng thời chuyển cơ quan chức năng xác minh hàng chục tài khoản, hội nhóm trên không gian mạng có dấu hiệu quảng cáo, mua bán động vật hoang dã trái phép và các công cụ săn bắt mang tính tận diệt.

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, phong trào “Không săn bắt - Không tiêu thụ động vật hoang dã” đang từng bước lan tỏa trong cộng đồng. Nhiều loài chim di cư, động vật quý hiếm đã xuất hiện trở lại tại các khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia sau thời gian dài vắng bóng, cho thấy những tín hiệu tích cực trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Những “điểm nóng” chưa hạ nhiệt

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, tình trạng săn bắt và buôn bán động vật hoang dã trái phép vẫn diễn biến phức tạp tại một số địa phương.

Theo đại diện C05, Tây Ninh và Lâm Đồng hiện vẫn là những địa bàn trọng điểm cần tập trung đấu tranh. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm địa hình rộng, nhiều diện tích rừng, khu vực giáp biên giới và những khó khăn về lực lượng, phương tiện tuần tra.

Tây Ninh có đường biên giới dài tiếp giáp Campuchia, trong khi Lâm Đồng sở hữu nhiều khu vực rừng đặc dụng, vùng lõi các vườn quốc gia với địa bàn rộng và hiểm trở. Một số đối tượng lợi dụng hoạt động kinh doanh sinh vật cảnh để trà trộn động vật hoang dã vào các giao dịch hợp pháp.

Đáng chú ý, tại một số khu vực giáp ranh ở Lâm Đồng vẫn tồn tại tình trạng săn bắt tận diệt chim hoang dã, chim di cư và động vật rừng theo mùa. Nổi lên là hình thức các đối tượng môi giới nhận đơn đặt hàng từ các thành phố lớn rồi móc nối với người dân địa phương để đặt bẫy, thu gom động vật hoang dã.

Các đối tượng cầm đầu thường không xuất hiện trực tiếp tại hiện trường mà tổ chức hoạt động theo nhiều tầng nấc trung gian. Sau khi thu gom, động vật hoang dã được vận chuyển bằng xe cải tạo hoặc thông qua các tuyến đường mòn nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng.

Cuộc chiến mới trên không gian mạng

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là hoạt động mua bán động vật hoang dã đang dịch chuyển mạnh lên môi trường mạng.

Trả lời câu hỏi của phóng viên tại họp báo, đại diện C05 cho biết việc đấu tranh với các hành vi vi phạm trên Facebook, TikTok, Zalo gặp rất nhiều khó khăn do tính ẩn danh và biến động liên tục của các tài khoản.

Các đối tượng thường sử dụng sim không chính chủ, tài khoản ảo hoặc liên tục thay đổi tên hội nhóm. Nhiều nhóm hoạt động theo chế độ kín, chỉ cho phép thành viên được mời tham gia, thậm chí sử dụng ký hiệu riêng và ngôn ngữ lóng để trao đổi thông tin.

Phương thức giao dịch cũng ngày càng tinh vi hơn. Việc “chốt đơn” chủ yếu được thực hiện qua tin nhắn riêng, sau đó hàng hóa được giao thông qua các dịch vụ vận chuyển mà không ghi rõ nội dung bên trong. Điều này khiến công tác phát hiện, thu thập chứng cứ và xác minh danh tính người vi phạm gặp nhiều trở ngại.

Theo đại diện C05, việc giám định động vật hoang dã thông qua hình ảnh đăng tải trên mạng hiện chưa đủ căn cứ pháp lý để xử lý. Trong khi đó, các đối tượng liên tục thay đổi cách thức đóng gói, vận chuyển và che giấu nguồn gốc thực tế của hàng hóa.

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh, lực lượng chức năng cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn từ các đơn vị quản lý nền tảng mạng xã hội, đặc biệt trong việc cung cấp dữ liệu định danh tài khoản nghi vấn và thiết lập cơ chế gỡ bỏ nhanh các nội dung vi phạm.