Khi 'công bộc' có thói quen đổ lỗi

(PLVN) - Văn bản sai là do đánh máy, thủy điện vỡ, xả lũ bừa bãi hay không hoạt động là do thiên tai, quy định ban hành sai là do người soạn thảo thiếu năng lực… Có lẽ, không đâu như ở ta, người cán bộ cơ quan công quyền vi phạm lại có nhiều lý do cho cái sai của mình đến vậy, kể cả những lý do đầy ngớ ngẩn làm trò cười cho người dân.
Nguyên nhân của thói quen đổ lỗi này chính là sự thiếu tinh thần trách nhiệm. (Ảnh minh họa) Nguyên nhân của thói quen đổ lỗi này chính là sự thiếu tinh thần trách nhiệm. (Ảnh minh họa)

1001 lỗi do... đánh máy

“Lỗi đánh máy” đáng ra là một cụm từ mang tính kĩ thuật, thế nhưng từ bấy lâu nay đã trở nên quen thuộc được sử dụng khi một văn bản ban hành có sai sót, sai phạm hoặc dư luận phản ứng. Mức độ sử dụng liên tục của cụm này cho thấy sự đáng buồn trong văn hóa nhận trách nhiệm - phủi trách nhiệm nói chung. 

Với một số cơ quan công quyền, đây là cụm từ rất quen thuộc được dùng để giải thích cho những cái sai khi công bố văn bản. Có cảm giác như người có trách nhiệm đánh văn bản trong những cơ quan nhà nước ấy dường như là những người đãng trí nhất thế giới, khi lỗi đánh máy liên tục xảy ra, từ lớn đến nhỏ, từ vô thưởng vô phạt đến nghiêm trọng, từ gây cười đến... cười ra nước mắt.

Thi thoảng, người ta lại thấy người dân phải “nhảy dựng” vì một văn bản đưa ra. Ví như cách đây vài năm, một thông tư của Bộ Tài nguyên - Môi trường làm người dân hốt hoảng vì sợ phải phải ghi hết tất cả thành viên trong gia đình vào số đỏ.

Ngay sau sự phản ứng của người dân, Bộ này lập tức chỉnh sửa lại và giải thích do đánh máy không rõ khiến người dân hiểu lầm. Hay năm rồi, ở Thanh Hóa, kết quả thi công chức của một vài người cao bất thường từ rớt thành đậu, bị đặt nghi vấn, cũng được giải thích là do… đánh máy.

Rồi tại một vài bệnh viện nọ, chả biết lỗi đánh máy thế nào mà bệnh nhân nam được chẩn đoán u xơ tử cung, bệnh nhân nữ thì rối loạn cương dương, rồi ra đủ thứ kết quả chữa trị loạn xạ làm bệnh nhân hãi hùng.

Chuyện khiến người dân “giật mình” từ lỗi đánh máy thì đều đều, năm nào cũng có từ vài đến vài mươi vụ. Năm nay cũng thế, lại cũng đến hẹn lỗi đánh máy xuất hiện, từ thành phố lớn đến tỉnh lẻ, huyện lỵ xa xôi. Từ y tế đến giáo dục, quản lý nhà nước...

Hay như Nghị quyết 01/2019 của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về lãi, lãi suất, phạt vi phạm trong hợp đồng vay tài sản; lãi suất trung bình trên thị trường; quyết định lãi, lãi suất trong bản án, quyết định của tòa.

Nghị quyết này đã được Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao thông qua ngày 11/1/2019 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/3/2019. Tuy nhiên, theo TAND Tối cao, do sơ suất trong lỗi đánh máy, soát xét nên Nghị quyết 01/2019 có sai sót về kỹ thuật, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã ban hành Thông báo 15/HĐTP để đính chính nghị quyết này.

Bộ Tư pháp từng đưa ra một con số, có khoảng 20% văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành nhưng vi hiến, trái luật. Nhưng không ít trong số đó đã được cơ quan có trách nhiệm giải thích nguyên nhân sai là do sơ suất khâu đánh máy. 

Như vậy, có vẻ như người quan trọng nhất để mọi văn bản nhà nước được ban hành trơn tru không phải là người lãnh đạo hay người phụ trách chuyên môn mà chính là người đánh máy.

Người đánh máy cũng được xem là những kẻ “thích” đánh sai, sửa ý của cấp trên khi các văn bản đến tay họ thường xuyên bị biến ý, đổi từ, gây ra nhiều sai lệch hay bức xúc cho người dân. 1001 lỗi đều từ đánh mà ra và dường như cơ quan nào cũng nên có sẵn một đánh máy để sẵn sàng nhận lỗi khi văn bản bị sai (!).

Khi 'công bộc' có thói quen đổ lỗi ảnh 1
“Đánh máy là nghề nguy hiểm ở Việt Nam”   (Ảnh minh họa)

Nếu như với nhiều cơ quan công quyền, lỗi do đánh máy là một cụm từ quen thuộc để giải thích, để đưa nguyên nhân lỗi sai, thì với người dân, giờ đây, “lỗi đánh máy” đã trở thành cụm từ mang tính châm biếm cao. Khi người dân nhắc đến “lỗi đánh máy”, nghĩa là họ nghĩ đến sự giải thích, chống chế một cách thô vụng, trơ trẽn. 

Thiếu trách nhiệm hay thiếu lòng tự trọng?

Trong ban hành văn bản thì có lỗi đánh máy, còn trong các lĩnh vực khác, cũng có hàng loạt cách chống chế tương tự như thế. Một khi những “lỗi đánh máy” thành lý do phổ biến để “cứu” người sai, và cán bộ gây lỗi vẫn ung dung “thoát hiểm” sau khi đưa ra “lỗi đánh máy”, thì đây cũng có thể là mô hình được các cán bộ thiếu trách nhiệm sử dụng trong nhiều trường hợp khác. Ví như “đánh trống lảng”, hay “trùng hợp”, “nguyên nhân khách quan”...

Như câu chuyện xả lũ. Cứ đến hẹn lại lên, thời điểm nào lũ lớn về thì người dân trong một số vùng có đập thủy điện lại tang thương, lao đao vì vấn đề xả lũ. Người ta xả lũ vô tội vạ, xả lũ bất ngờ, bất chấp sinh mạng, tài sản, đường sinh sống của người dân vùng lũ. 

Thế rồi đợt lũ nào cũng thế, cũng sẽ có những điệp khúc quen thuộc “xả lũ là cần thiết” diễn ra. Người ta đổ thừa cho thiên tai, đổ thừa cho biến đổi khí hậu, cho hồ dung tích không đủ so với lượng nước từ trời đổ xuống. Những nhà đầu tư, những đơn vị chủ quản chống chế tới cùng, cho đến lúc bị khởi tố thì thôi.

Trong khi đó, hàng trăm sinh mạng, hàng trăm ngôi nhà, hàng chục tỉ, trăm tỉ tài sản của người dân ra đi chỉ sau một động thái xả lũ bừa bãi không kế hoạch, thì họ chẳng may may áy náy, xin lỗi lấy một lời. Như chủ sở hữu Nhà máy thủy điện Sử Pán 1, nơi diễn ra vụ xả lũ kinh hoàng đêm 24/6 khiến nhiều người dân rơi vào cảnh “màn trời chiếu đất”, mất mạng chỉ trả lời đơn giản một câu đầy vô cảm: “Nhà máy thuỷ điện cần làm để chống vỡ đập.

Lúc đó, vào 3h sáng nên chúng tôi không thể kịp thông báo với người dân cũng như chính quyền. Chúng tôi chỉ quyên góp ủng hộ bà con theo sự kêu gọi của lãnh đạo tỉnh và UBND huyện. Còn đền bù và khắc phục hậu quả, chúng tôi không phải trực tiếp gây ra lũ. Nếu không xả mưa bà con vẫn bị lũ”.

Hay giải thích cho việc van cửa xả hồ thủy điện Đắk Kar không hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng trong trận lũ vừa qua tại Tây Nguyên, Giám đốc Công ty CP Thủy điện Đắk Kar cho rằng, nguyên nhân vì hồ mới, chưa vận hành nên nhiều cây củi, cây gỗ trôi về kẹt vào phay tràn khiến cửa van không nâng lên được!

Chuyện thủy điện đã vậy, những câu chuyện trong các lĩnh vực khác cũng chẳng khác là mấy. Như chuyện một vị Bộ trưởng, sau khi ban hành một văn bản quy định nữ sinh viên không được phép bán dâm… quá 4 lần, khi bị chỉ trích mạnh mẽ, đã đổ lỗi cho… người soạn thảo văn bản có năng lực hạn chế.

Rồi những câu chuyện, lý do cười ra nước mắt, khi các vị quan chức cấp xã, huyện bị phát hiện có hành vi vi phạm đạo đức, cùng vợ người khác trong nhà nghỉ, thì vị nào cũng như vị nấy, giải thích do trúng gió, do mệt, phải vào nhà nghỉ nói chuyện…

Dường như, cho dù chả ai tin, cho dù bị chỉ trích, bị chế giễu vì những đổ lỗi, những lý do quá ngớ ngẩn, thì nhiều bậc lãnh đạo của các cơ quan vẫn cho rằng, thà thế vẫn còn hơn đứng ra nhận trách nhiệm về mình.

Nguyên nhân của thói quen đổ lỗi này chính là sự thiếu tinh thần trách nhiệm, thiếu lòng dũng cảm, thậm chí thiếu cả tự trọng đã ăn sâu vào trong tâm thế của một số cán bộ cơ quan công quyền. Nhận sai, nghĩa là tạo cơ hội cho người ta chỉ trích; nhận sai, nghĩa là bị công kích, bị cảnh cáo, có nguy cơ chiếc ghế bị lung lay.

Nguyên nhân sâu xa cũng là do tâm thế của nhiều cán bộ, làm cán bộ là để nhận bổng lộc chứ không phải để phục vụ dân, xảy ra chuyện gì, thà dân cười, dân chê, thà mặt dày đưa ra lý do trẻ con chả thèm tin, cũng cố thủ bảo vệ ghế.

Thi thoảng người ta lại đọc cái tin, lãnh đạo ban ngành, địa phương của một nước phát triển nào đó từ chức vì lỗi lầm từ thuộc cấp, từ khách quan hay lỗi bản thân mình. Sự việc xảy ra, họ ngay lập tức nhận lỗi về mình, từ chức và cúi đầu xin lỗi dân. Ở ta, chỉ đơn giản là chuyện cái văn bản ban hành, số cán bộ chủ động nhận lỗi khi sai không phải không có, những hiếm hoi như sao giữa ban ngày. 

Phải chăng, văn hóa nhận trách nhiệm, nhận lỗi của chúng ta đang “hổng” từ nền tảng?.

N.M
Cùng chuyên mục
Thực tế cũng cho thấy ở nhiều vùng quê phát triển, mức sống của người dân không thua kém khu vực thành thị.

Nông thôn và thành thị

(PLVN) -  Câu thành ngữ “giàu nhà quê không bằng ngồi lê thành thị” đã có lúc không còn đúng tuyệt đối, ví dụ như trong thời điểm dịch bệnh COVID-19 đang căng thẳng tại một số đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh.

Đọc thêm

“Uống nước nhớ nguồn”

“Uống nước nhớ nguồn”
(PLVN) - Trong Thư gửi thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc khẳng định:

Rưng rưng tình người trong đại dịch

Lấp lánh, chan chứa tình người trong đại dịch.
(PLVN) - Với tất cả sự đồng sức, đồng lòng, những ngày tháng căng mình chống dịch là những ngày chúng ta thương nhau hơn bao giờ hết. Đó là những bếp ăn 0 đồng “càng nấu càng thương”, là những lợi nhuận trị giá “1.500 nụ cười” mỗi tối; là những vựa rau, những cân gạo, quả bí chắt chiu từ vườn nhà vùng lũ gửi gắm cho TP Hồ Chí Minh chống dịch. Đó còn là những bàn tay chìa ra tức thời với người vô gia cư, thất nghiệp, là những nhường nhịn cho người sau cần hơn…

“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”

“Lửa thử vàng, gian nan thử sức”
(PLVN) - Tuần qua đánh dấu 100 ngày hoạt động của Chính phủ nhiệm kỳ khóa XIV sau khi được kiện toàn. “Lửa thử vàng, gian nan thử sức”, một lần nữa cho thấy với tinh thần tận hiến, trách nhiệm cao nhất của Chính phủ, từ người đứng đầu, các thành viên nói riêng và cả bộ máy nói chung.

“Vũ khí” đắc lực của Quốc hội

Ngày 20/7, Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XV chính thức khai mạc.
(PLVN) - Trong bộ máy Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, bên cạnh thẩm quyền lập hiến, lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, Quốc hội (QH) còn có thẩm quyền giám sát tối cao với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.

Nghị trường và cuộc sống

Các đại biểu dự phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất.
(PLVN) - Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XV đã khai mạc hôm qua, trong bối cảnh tình hình khu vực, thế giới diễn biến phức tạp, khó lường.

Mùa dịch và chữ tâm trong kinh doanh

Bên cạnh số ít những “gian thương” đầu cơ trục lợi trên dịch bệnh thì những người kinh doanh chân chính vẫn ngày đêm nỗ lực giúp đồng bào trong lúc ngặt nghèo.
(PLVN) - Chữ tâm của người kinh doanh càng hiển hiện rõ trong thời điểm dịch bệnh hoành hành, nhiều địa phương áp dụng Chỉ thị 16, hoạt động mua bán khó khăn.

Quyết định cần thiết

Quyết định cần thiết
(PLVN) -  19 tỉnh, thành phố phía Nam thực hiện giãn cách xã hội. Đây là một quyết định khó khăn, bởi vị trí đặc biệt của TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam đối với đất nước.

Chống “virus tâm lý”

Chống “virus tâm lý”
(PLVN) - “Cuộc chiến” chống đại dịch COVID-19 ở nhiều quốc gia đang đối mặt với những thách thức mới. Đông Nam Á oằn mình gánh “kỷ lục buồn” vì COVID-19, biến thể Delta cũng đang “nhấn chìm” quốc gia giàu có như nước Anh. Với Đông Nam Á, trong ngày 30/6, nhiều nước gặp phải “kỷ lục” chết chóc.

Tán dương, khen ngợi và quấy rối - đâu là ranh giới?

Tán dương, khen ngợi và quấy rối - đâu là ranh giới?
(PLVN) - Trong những năm gần đây, nhờ sự nỗ lực của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cộng đồng, vấn nạn quấy rối tình dục trẻ em – đặc biệt là trẻ em gái và phụ nữ đã có những chuyển biến tích cực, tuy nhiên đây vẫn còn là vấn đề phổ biến, chưa được chấm dứt triệt để.

“Xin hãy tử tế đến tận cùng”

Một trong những Youtuber đi làm thiện nguyện với thái độ khiếm nhã, khiến dư luận bức xúc.
(PLVN) - Những ngày này, nhiều Youtuber, người có điều kiện quyên góp - sống ở Sài Gòn đã chia sẻ khó khăn với những người nghèo khó hơn bằng những suất cơm, tấm bánh thiết thực. Thế nhưng, trái với đi từ thiện là trao yêu thương, trao nụ cười, trao tấm lòng thơm thảo, nghĩa đồng bào thì một số Youtuber khiến dư luận sững sờ, không tin vào mắt mình khi có những lời lẽ phản cảm, khiếm nhã với người nhận! Nhiều người cho rằng, khi bạn chưa đặt bản thân vào vị trí người cơ nhỡ thì xin đừng đi làm thiện nguyện…

Nâng Pháp lệnh Công nghiệp Quốc phòng thành luật

Tên lửa, khí tài hiện đại của Quân đội.
(PLVN) - Sau 12 năm thực hiện, Pháp lệnh Công nghiệp Quốc phòng đã bộc lộ những hạn chế. Vì vậy, Bộ Quốc phòng sẽ nghiên cứu, tham mưu, đề xuất Đảng, Nhà nước xây dựng Dự án Luật Công nghiệp Quốc phòng, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ với hệ thống pháp luật về quốc phòng, giải quyết những yêu cầu mới mà thực tiễn đặt ra, bảo đảm tính hợp hiến, thống nhất với các quy định của pháp luật có liên quan.

Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam: Phát huy vai trò Nhân dân trong giám sát quyền lực Nhà nước

Hội thảo về kiểm soát quyền lực để phòng chống tham nhũng do Ban Nội chính tổ chức vào tháng 1/2021.
(PLVN) - Nhân dân kiểm tra, giám sát quyền lực Nhà nước là một trong những nội dung của xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN. Từ khi Nhà nước vô sản ra đời, vấn đề phát huy vai trò của Nhân dân trong việc kiểm tra, giám sát đối với quyền lực Nhà nước được đặt ở vị trí trung tâm công tác lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Nhân dân kiểm tra, giám sát quyền lực Nhà nước là một trong những đặc trưng của xã hội mới - xã hội XHCN.

Vừa chống dịch, vừa an dân

Hình minh họa
(PLVN) - Bài phát biểu tại Hội nghị sơ kết 7 ngày thực hiện cách ly xã hội toàn TP theo Chỉ thị 16 của Bí thư Thành ủy TP HCM Nguyễn Văn Nên đã đập tan những hoài nghi của một số người về tâm huyết, năng lực phòng chống dịch COVID-19 của đô thị lớn nhất Việt Nam.

Không được phép lơ là, chủ quan

Không được phép lơ là, chủ quan
(PLVN) - Dịch bệnh COVID-19 trên thế giới đang tiếp tục diễn biến phức tạp tại nhiều khu vực. Số ca nhiễm và tử vong toàn cầu tăng trở lại do sự xuất hiện của biến chủng SARS-CoV-2 làm tiêu tan hy vọng trở lại cuộc sống bình thường của nhiều quốc gia. Đã xuất hiện các biến chủng mới được cảnh báo nguy hiểm hơn.

Đề xuất giúp hạn chế 'mầm độc' mạng xã hội

Đề xuất giúp hạn chế 'mầm độc' mạng xã hội
(PLVN) - Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 72/2013/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng và Nghị định số 27/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 72/2013/NĐ-CP Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) đã đề xuất một số quy định mới về cấp phép mạng xã hội. Trong đó có nội dung đang rất được quan tâm về quy định liên quan đến dịch vụ phát sóng trực tuyến trên mạng xã hội (livestream).

Kịp thời, công bằng và minh bạch

Kịp thời, công bằng và minh bạch
(PLVN) - Ngày 13/7, Phiên họp thứ 58 Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nghe Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và nhân dân gửi tới Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XV.

Đi ngược chiều đạo lý

Hình minh họa
(PLVN) - Trong cơn dịch bệnh hoành hành, lợi dụng sự khó khăn, một nhóm người lập ra các app (ứng dụng) tín dụng và mồi chài “ở nhà kiếm tiền triệu”.