Khánh thành đường ống dẫn dầu nối Trung Á với phương Tây
Sau hơn một năm xây dựng, đường ống dẫn dầu Baku-Tbilissi-Ceyhan (BTC) nối từ biển Caspian tới phương Tây, dài 1.774 km, vừa chính thức khánh thành tại Cayhan, thành phố cảng của Thổ Nhĩ Kỳ bên bờ Địa Trung Hải.
Dự án xây dựng BTC được Mỹ đưa ra từ năm 1994 khi Azerbaidjan phát động “Chiến dịch thế kỷ” nhằm thu hút các nhà đầu tư dầu khí nước ngoài. Chi phí xây dựng BTC hơn bốn tỷ USD, cao hơn 30% so với dự kiến, do tập đoàn BP của Anh tài trợ 30%, còn 70% do các ngân hàng trung ương Mỹ, Nhật Bản, Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng châu Âu (EBRD) đảm nhiệm.
Những khó khăn kỹ thuật, như việc lắp đặt đường ống qua vùng núi Kavkaz, những tranh cãi về tác động môi trường đã khiến việc thực hiện dự án bị trì hoãn sáu tháng.
BTC từ lâu đã là chủ đề tranh cãi tại khu vực Trung Á giữa Trung Quốc, Nga và Mỹ và việc xây dựng đường ống này được coi là chiến lược quan trọng hàng đầu của Mỹ nhằm tạo nên một hành lang năng lượng đông-tây.
Sau khi đi vòng qua Armenia và tránh Nga, BTC giờ đây được coi là chỉ đi qua “các nước bạn” của Mỹ: Azerbaidzan chuẩn bị gia nhập NATO, Gruzia đã ngả về Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ luôn là đồng minh trung thành của “Chú Sam”.
Theo Đại sứ quán Mỹ tại Ankara, BTC là một bằng chứng của sự ổn định vì “các đường ống dẫn dầu và khí xuyên biên giới cần sự hợp tác cao độ giữa các nhà nước và nhờ đó giảm bớt căng thẳng khu vực”. Khi tiếp cận trực tiếp các nguồn dầu lửa khổng lồ tại biển Caspian, phương Tây cũng giảm được phụ thuộc năng lượng vào khu vực Trung Đông.
Chiến lược quan trọng của BTC đã được củng cố với việc kết nối của Kazakhstan ngày 16-6 vừa qua. Việc mở rộng này là không thể thiếu đối với đường ống vận chuyển tới một triệu thùng dầu/ngày, bất chấp ý định của Nga muốn ngăn cản thoả thuận.
Từ nay đến cuối năm, các đường ống nối từ Kazakhstan tới Baku sẽ được hoàn tất, giúp nước cộng hoà Trung Á này xuất khẩu 20 triệu tấn dầu thô mỗi năm qua BTC.
Ali Faik Demir, giáo sư chính trị quốc tế tại Trường Đại học Galatasaray ở Istanbul nhận định, “BTC là một thất bại đối với Moscow. Nhưng nếu Mỹ tìm cách củng cố vị trí tại khu vực này, thì không nên đối đầu với Nga”.
Trong khi đường ống dẫn dầu đông-tây được tăng cường, Tập đoàn Gazprom của Nga đang phát triển hệ thống ống dẫn dầu dưới biển mang tên “Blue Stream” từ bắc xuống nam nhằm bảo đảm việc xuất khẩu dầu qua Thổ Nhĩ Kỳ.
(Nhân Dân)