Khẳng định vai trò của phụ nữ đối với sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc

Hội thảo là sự kết hợp chặt chẽ, giàu ý nghĩa giữa một thiết chế bảo tồn di sản văn hóa quốc gia uy tín với một cơ quan nghiên cứu chuyên sâu về nữ giới Phật giáo, kết nối học giới Phật giáo với các nhà khoa học trên cả nước.

Phát biểu tại hội thảo, PGS. TS. Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam nhấn mạnh, trong suốt tiến trình dựng nước, giữ nước và xây nền văn hiến dân tộc, nữ giới luôn giữ vai trò đặc biệt thiêng liêng: vừa là người sáng tạo, thực hành, vừa là chủ thể bền bỉ gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa qua bao thế hệ. Bởi lẽ, văn hóa vốn không dừng lại ở những lớp hiện vật tĩnh tại đóng khung trong quá khứ, mà là một “thực thể sống”, liên tục vận động và được tái tạo thông qua các thực hành thường nhật của cộng đồng.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, bảo tồn di sản văn hóa không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ hiện vật tĩnh, mà đòi hỏi sự nhìn nhận toàn diện về vai trò của các chủ thể thực hành trong đời sống thường nhật.  Bước vào kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nhận diện, đánh giá và định vị lại vai trò của người phụ nữ đối với sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết”, theo PGS. TS. Lê Hải Đăng.

Từ góc độ Phật giáo, Thượng tọa, TS. Thích Giác Hoàng, Ủy viên Hội đồng Quản trị, Phó Viện trưởng, Phó Tổng Thư ký Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam khẳng định, sự hội tụ giữa phương pháp luận nhân học, bảo tàng học hiện đại với chiều sâu tâm linh và đạo lý Phật giáo tại diễn đàn giúp chúng ta giải mã thấu đáo những khoảng trống trong sử liệu, nhận diện trọn vẹn  những đóng góp còn ẩn tàng của người phụ nữ, và quan trọng hơn là tìm ra những phương thức bảo tồn “động”, đưa di sản văn hóa tiếp tục nuôi dưỡng tâm hồn con người Việt Nam hôm nay và mai sau.

Hội thảo tập trung thảo luận 3 cụm chủ đề trọng tâm bao gồm: Nữ giới với bảo tồn, truyền thừa các giá trị văn hóa truyền thống và ký ức lịch sử; Nữ giới với phát huy các giá trị văn hóa và định hình bản sắc đương đại; Định hướng phương pháp luận, thiết chế bảo tàng và chính sách phát triển bền vững.

Đáng chú ý, thông qua các bài tham luận tại hội thảo, nhiều tác giả đã chỉ ra một khoảng trống lớn trong nguồn sử liệu: các nguồn tư liệu truyền thống vốn chỉ ưu tiên lưu danh các nhân vật lãnh đạo hay người đứng đầu thiết chế, vô tình làm mờ nhạt dấu ấn của người phụ nữ. Bằng việc tiếp cận Phật giáo như một “thực thể sống” và khai thác đa tầng tư liệu đời thường, từ văn bia Hậu Phật, sổ công đức đến ký ức truyền khẩu, các nghiên cứu đã phục dựng chân thực diện mạo của những người phụ nữ giữ chùa, chăm sóc Tam bảo và gìn giữ đạo lý tri ân gắn bó keo sơn với vận mệnh dân tộc.

Tại chủ đề thứ ba về “Định hướng phương pháp luận, thiết chế bảo tàng và chính sách phát triển bền vững”, các học giả bàn thảo các vấn đề lý luận về bình đẳng giới và trao quyền thực chất cho phụ nữ trong các thiết chế quản trị xã hội và tôn giáo; định hướng phát triển du lịch di sản văn hóa tâm linh thời kỷ nguyên số, đồng thời mở rộng hợp tác nghiên cứu, xây dựng kho dữ liệu số mở về di sản ký ức nữ giới và thúc đẩy ngoại giao văn hóa...