Khan hiếm và nghịch lý

Doanh số tiêu thụ xe tại Việt Nam trong tháng 6/2009 đạt 9.699 chiếc, tương đương cùng kỳ năm ngoái. Nhưng những gì đang diễn ra trên thị trường bộc lộ những nghịch lý dở khóc, dở cười.

Theo báo cáo của Hiệp hội các Nhà sản xuất Ô tô Việt Nam, đây cũng là tháng đầu tiên của năm 2009 thị trường ô tô Việt Nam đạt mức “sát nút” so với cùng kỳ năm trước đó. Các loại xe du lịch 5 chỗ ngồi dung tích máy nhỏ trở nên hot, đạt mức tăng trưởng 8% so với cùng kỳ năm 2008. Các dòng xe thương mại còn đánh dấu sự lớn mạnh hơn với 13%.

Đối nghịch với xu hướng nóng lên của xe cỡ nhỏ là sự sụt giảm mạnh của các dòng xe cỡ lớn và xe đa dụng. Tháng 6 vừa qua, phân khúc thị trường này chỉ tiêu thụ 1.516 chiếc, giảm tới 37% so với cùng kỳ năm 2008. Nhưng điều đáng chú ý là gần 1.000 chiếc trong số đó thuộc về hai mẫu xe đang hot của Toyota là Innova (604 chiếc) và Fortuner (321 chiếc). Hơn 20 mẫu xe SUV và MPV khác đang được bán trên thị trường cùng ‘chia nhau’ con số lẻ trong tổng doanh số của phân khúc này.

Đợi ‘dài cổ’ – nghịch lý thời khủng hoảng

Có vẻ như một số liên doanh sản xuất xe hơi tại Việt Nam cũng đã đủ thông thái để tính hết được nhu cầu thực tế của người tiêu dùng, để có sự điều chỉnh sản lượng và tạo khan hiếm cần thiết trên thị trường vốn còn nhỏ bé này. Bên cạnh đó, sự nới lỏng việc cho vay của các ngân hàng và các tổ chức tín dụng cũng khiến cho nhiều người lạc quan với khả năng chi trả của mình, sẵn sàng chịu đựng lãi suất để găm tiền đặt cọc đợi xe.

Khảo sát của Autonet tại các showroom tại Hà Nội cho thấy khách hàng mua Toyota Vios sẽ phải đợi đến tháng 11, nhưng cũng chỉ có xe số sàn. Còn xe số tự động thì cũng chưa biết đến khi nào mới có, bởi các đơn đặt hàng phiên bản này đã kín từ nay đến cuối năm. Altis cũng chịu chung cảnh tương tự, thậm chí ‘khát cháy’ hơn nữa và khách hàng còn phải đợi đến tháng 12.

Khách hàng mua Toyota Vios sẽ phải đợi "dài cổ" (ảnh mang tính minh hoạ)

Cũng giống như Altis, người mua Toyota Fortuner máy xăng phải đợi đến cuối năm 2009, đầu năm 2010. Trao đổi với Autonet, một đại diện bán hàng của Toyota Láng Hạ còn cho biết thêm khách hàng sẽ không thể mua được Fortuner máy dầu trong năm nay. Hiện tại, danh sách đặt mua Toyota Fortuner máy dầu đã vượt quá chỉ tiêu của hãng trong năm 2009.

Một số dòng xe cỡ nhỏ của GM Daewoo vốn ‘nguội’ trong thời gian dài nay cũng nóng dần và có khả năng tiếp tục sốt trong thời gian tới, nhưng không đến nỗi quá khan. Một đại diện bán hàng của GM Daewoo tại Hà Nội cho hay khách hàng mua Lacetti số sàn cũng phải chờ khoảng gần 2 tháng mới được giao xe. Với mức giá chỉ hơn 19.000USD, Lacetti thế hệ mới cũng là một điểm sáng trong phân khúc thị phần xe sedan bình dân cỡ nhỏ.

Nghịch lý tạo nên nghịch lý

Trước tình trạng một số dòng xe quá khan hiếm, mà nhu cầu thì cấp thiết, nhiều khách hàng đã phải tìm mọi cách để có được xe trong thời gian sớm nhất. ‘Lót tay’ nhân viên bán hàng từ 700 - 1.500USD để có được một chiếc xe sớm là chuyện ‘xưa như trái đất’ trên thị trường ô tô Việt Nam, nhưng tại thời điểm này, trong cơn khát người ta còn tìm đến biện pháp có vẻ đỡ tốn kém hơn nhưng không kém phần gian nan.

Anh Đức Thịnh, nhân viên phòng kinh doanh của một công ty xuất nhập khẩu ở Hà Nội chia sẻ với Autonet: “Tôi vừa đặt mua một chiếc Corolla Altis ở Sài Gòn nhân chuyến đi công tác vào trong đó. Cuối tháng 8 này sẽ được nhận xe và chuyển ra ngoài này. Dù mất hơn 5 triệu tiền vận chuyển, nhưng nếu mua ở Hà Nội thì tôi được biết phải đợi đến cuối năm nên cũng oải. Cơ quan tôi cũng có người vừa đặt mua xe theo cách của tôi và cũng sẽ được nhận xe sớm hơn 2 – 3 tháng so với đặt cọc mua ở Hà Nội”.

Cũng với cách mua này, chị Quỳnh Hoa đang công tác tại một công ty truyền thông đã đặt mua một chiếc Escape mới từ Sài Gòn, bởi nhiều đại lý của Ford tại Hà Nội đều có chung câu trả lời là ‘hết hàng và phải đợi’. Như vậy, chiếc xe Altis hay Escape xuất xưởng tại miền Bắc được chuyển vào Sài Gòn để tiêu thụ, nhưng chúng đã phải thực hiện một chuyến lộn ngược dòng với tổng hành trình lên đến khoảng 4.000km trước khi đến được tay chủ nhân.

Đặc sản vẫn ế ẩm

Bên cạnh những chiếc xe tiêu thụ mạnh là một số mẫu xe khá đặc sắc, chất lượng cao, giá cạnh tranh mà vẫn không được chú ý. Những cái tên có thể kể ra là Chevrolet Captiva (25 chiếc tiêu thụ trong tháng 6), Ford Mondeo kiểu dáng long lanh và trang bị sang trọng không tiêu thụ được chiếc nào trong tháng qua. Ông vua địa hình Land Cruiser của Toyota còn bị ế ẩm hơn bởi không tiêu thụ được chiếc nào trong 3 tháng liên tiếp gần đây.

Ford Focus mới kiểu dáng đẹp với giá hợp lý liệu có tạo đột phá?

Đã có lúc người ta tưởng rằng việc xuất hiện của Zinger với trang bị khá tiện nghi, giá cả hợp lý có thể làm Innova trao đảo, nhưng thực tế đã không như mong đợi. Doanh số của Zinger chỉ vọt lên cao trào trong một tháng trước khi tăng thuế với 213 chiếc. Các tháng khác chỉ dừng lại ở 2 con số, còn riêng tháng 6 số xe Zinger tiêu thụ cũng chỉ ‘lèo tèo’ bằng 1/10 doanh số của đối thủ Innova.

Một thực tế vốn tồn tại bấy lâu nay trên thị trường ô tô cũng như xe máy Việt Nam, đó là tư duy và thói quen của người tiêu dùng vẫn tập trung chủ yếu vào những thương hiệu vốn đã ăn sâu vào tiềm thức của họ. Chất lượng sản phẩm và dịch vụ đương nhiên là những yếu tố tạo nên niềm tin trong lòng khách hàng. Tuy nhiên, tư duy tin vào lựa chọn của số đông vẫn là ‘liều thuốc kích thích’ vô cùng hiệu quả.