Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 5): Nhà sư thiền trên lưng hổ và nghệ thuật xăm bùa kỳ bí

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Với nền văn hóa bắt rễ sâu vào tâm linh, người Thái cho rằng, hình xăm không chỉ là những tác phẩm nghệ thuật, mà còn có sức mạnh kỳ diệu, có thể giúp chống lại tà ma.
Nhà sư xăm một bùa huyền thuật trong khoảng 15-30 phút. Nhà sư xăm một bùa huyền thuật trong khoảng 15-30 phút.

Sau khi cựu trụ trì Luang Phor Pern thành ông tổ của thủ pháp nghệ thuật xăm bùa trên người, chùa Wat Bang Phra trở thành trung tâm đào tạo, huấn luyện thủ pháp xăm bùa huyền thuật linh thiêng cổ xưa (Sak Yant).

Nghệ thuật vẽ bùa trên người

Chùa Wat Bang Phra (ở huyện Nakhon Chaisi, tỉnh Nakhon Pathom) được xây dựng vào giữa thế kỷ XVIII, trước khi vương quốc Ayutthaya bị quân Miến Điện xâm lược vào năm 1767. Tên của chùa dịch nghĩa là “Tu viện của tượng Phật bên bờ sông” gắn với câu chuyện về hai pho tượng Phật là Luang Pho Sit Chaiyamongkon và Luang Pho Kai Sitmongkhon.

Nhằm tìm kiếm vàng mà họ cho là được giấu kín trong những bức tượng, những ngôi đền, khi chiếm đóng Ayutthaya, binh lính Miến Điện đã đốt phá đền chùa, chặt cụt đầu các pho tượng. Để cứu hai bức tượng khỏi sự cướp bóc của quân Miến Điện, người dân phải vận chuyển chúng xuống thuyền rời kinh đô Ayutthaya đem đi cất giấu. Không may,sau đó chiếc thuyền đã bị chìm trên sông Nakhon Chaisi. Sau khi được trục vớt từ sông lên, hai tượng Phật được đưa vào chùa Wat Bang Phra gần nơi hai pho tượng bị chìm.

Cựu trụ trì của chùa Wat Bang Phra là sư Phra Udom Prachanart, thường được gọi là Luang Phor Pern - một nhà sư nổi tiếng, có công lớn trong việc cải tiến và phổ biến Sak Yant (hình xăm huyền thuật) với người dân nơi đây.

Sak trong tiếng Thái có nghĩa là “khắc lên”,“xăm lên”; còn Yant là từ rút ngắn của “Yantra” trong tiếng Phạn, dùng để miêu tả những hình học có ý nghĩa đặc biệt trong thiền định mật tông. Người dân Thái Lan tin tưởng rằng những hình xăm này không chỉ đơn giản mang ý nghĩa thẩm mỹ mà còn là một loại bùa chú có thể khơi dậy quyền lực, sức mạnh siêu nhiên nhằm bảo hộ cho người sở hữu Sak Yant.

Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 5): Nhà sư thiền trên lưng hổ và nghệ thuật xăm bùa kỳ bí ảnh 1Chùa Wat Bang Phra nổi tiếng với nghệ thuật xăm “bùa” trên người.

Sak Yant (hay Yantra) có lịch sử phát triển gần 2.000 năm. Hàng ngàn năm trước, những người lính khi ra trận luôn phủ kín cơ thể họ bằng các hình xăm huyền thuật để tránh đao gươm và tên bắn trúng. Sak Yant được các vị sư xăm cho các chiến binh, giúp họ được đấng bề trên bảo hộ, ban sức mạnh trong trận chiến.

Nghệ thuật Sak Yant có lịch sử phát triển dưới sự ảnh hưởng của rất nhiều tôn giáo khác nhau. Đặc biệt, thiết kế của những hình xăm này mang đậm dấu ấn từ văn hóa Phật giáo Ấn Độ.

Cấu trúc của Sak Yant là những thiết kế hình học, động vật và thần linh kèm theo một số dòng chú được viết bằng tiếng Phạn. Những hình xăm này có thể ban phước lành, thu hút năng lượng, bảo vệ tính mạng, tài sản và nhiều lợi ích cho người mang chúng.

Nghệ thuật xăm mình Sak Yant nổi tiếng của xứ sở chùa Vàng có nguồn gốc từ Kambuja, mà ngày nay là Campuchia, vốn là một thành phố cổ của Đế quốc Khmer (802-1431). Vào thế kỷ thứ IX, những chiến binh của đế chế Khmer khi ra chiến trường thường sở hữu những những hình xăm Sak Yant che kín toàn bộ cơ thể.

Họ tin rằng sức mạnh linh thiêng được yểm trên những hình xăm sẽ bảo hộ cho họ trước những hiểm nguy trên chiến trường, thậm chí còn giúp họ ngăn cản vũ khí của quân địch xuyên da cắt thịt. Mặc dù niềm tin này nghe có vẻ vô căn cứ nhưng sự thật là đế chế Khmer và những chiến binh dũng mãnh đã trị vì Đông Nam Á trong hơn 600 năm lịch sử là điều không thể chối cãi.

Ngược dòng thời gian trở lại thời kỳ Ayutthaya, khi đức vua Somdej Pra Boroma Thrai Lokenaat trị vì, những quần thần và quan lại thường có những hình xăm Yant trên cổ tay để thể hiện địa vị xã hội của họ. Và như vậy, khởi nguồn từ Ấn Độ, hiện nay Sak Yant không chỉ trở nên phổ biến tại Thái Lan mà còn ở Campuchia, Myanmar, Lào.

Theo các sử liệu, sư Luang Phor Pern Tithakunoe sinh ra tại Nakhon Pathom Gaew Bang Thambon vào ngày 12/8/2466 Phật lịch (năm 1921). Sau khi Luang Phor Pern chào đời, vì kế sinh nhai, cha mẹ ông di cư về ngôi làng nhỏ Baan Tung Kork, quận Sorng Pi Norng thuộc tỉnh Supan Burii. Thời đó, tỉnh Supan Burii là một vùng đất có nhiều kẻ cướp khét tiếng như Suea Dam, Suea Bai, và Suea Mahaesworn...

Lớn lên trong môi trường hỗn độn nhưng Pern lại sớm bộc lộ tâm tĩnh và xuất gia tu học. Ông may mắn tìm được một trong những vị sư tài giỏi nhất thời đó là Luang Phor Daeng ở chùa Tung Kork thuộc tỉnh Supan Burii dạy tu tập. Sau đó,Luang Phor Pern tiếp tục làm đệ tử cho nhiều nhà sư là chuyên gia trong lĩnh vực yêu thuật.

Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 5): Nhà sư thiền trên lưng hổ và nghệ thuật xăm bùa kỳ bí ảnh 2

Nhiều người xăm lên đỉnh đầu, nơi được cho là thiêng liêng nhất.

Khi trở thành tu sĩ, Luang Phor Pern quyết đi tìm điều kỳ diệu để hỗ trợ những tráng sĩ tay không chống lại kẻ cướp có vũ khí. Ở tuổi 26, Luang Phor Pern trở thành nhà sư dưới sự chứng nhận của Phra Ajahn Huem, thầy dạy phép Phật và yêu thuật cho ông.Luang Phor Pern tiếp tục trở thành đệ tử của Agkara Khorm, để học về Yant và các ứng dụng của nó. Một hôm, ông thử xăm một lá bùa hộ thân vào da thịt mình rồi nhờ một học trò võ thuật Muay Thái đánh vào người.

Kỳ lạ thay, ông không hề đau đớn mà ngược lại, người học trò đánh ông lại bị chấn thương? Từ đó, Luang Phor Pern phát hiện ra rằng, bùa cũng có thể xăm thẳng vào cơ thể. Phát hiện đó đã khiến tất cả các võ sĩ Muay Thái đều muốn sở hữu một hình xăm bùa “5 dòng”.

Sau khi học xong, Yant của Luang Phor Pern trở nên nổi tiếng không chỉ về mặt mỹ thuật mà còn là sức mạnh tiềm ẩn trong đó. Luang Phor Pern trở thành ông tổ của thủ pháp vẽ bùa trên người.

Luang Phor Pern sau đó theo pháp ẩn cư “tu trong rừng”. Người dân địa phương truyền tụng rằng, năm 1953, khi lang thang trong những khu rừng, ở khu vực hẻo lánh của tỉnh Kanchanaburi trên biên giới Myanmar-Thái Lan, Luang Phor Pern đã giúp người dân khỏi sự tấn công của hổ dữ.

Khu rừng này có rất nhiều hổ, trước đó một số người dân địa phương đã thiệt mạng do bị hổ vồ,ban đêm hổ còn vào làng bắt gia súc. Để ngăn chặn hổ làm hại dân làng, Luang Phor Pern đã dạy họ phép katha (thần chú) và Sak Yant hình hổ lên lưng để bảo vệ họ. Kể từ thời điểm đó trở đi, không ai bị hổ hoặc các loài động vật hoang dã khác tấn công, khiến Luang Phor Pern càng nổi tiếng là bậc thầy về thần chú và hình xăm.

Vào thời điểm Luang Phor Pern qua đời vào năm 2002 ở tuổi 79, ông trở thành một trong những nhà sư nổi tiếng và được yêu mến nhất ở Thái Lan. Do sự liên kết của Luang Phor Pern với truyền thuyết về hổ ở biên giới, các hình ảnh sùng kính của nhà sư quá cố ngày nay thường mô tả ông thiền định trên lưng hổ.

Trạng thái xuất thần kỳ bí

Một hình xăm huyền thuật Sak Yant thường được cấu thành từ 3 yếu tố: Những biểu tượng Yantra, ký tự Pali và một câu thần chú tương ứng được phù phép lên cuối cùng.

Hình xăm Sak Yant được chia thành 7 nhóm phổ biến bao gồm: Kong krapan - vô hình; Klawe klaad - tránh thoát; Choke laap - điềm lành; Maha saneh - quyến rũ; Medta mah niyom - có sức ảnh hưởng đến người khác; Maha amnat - quyền lực và Maha jong ngan - đánh bại đối thủ.

Có 3 kiểu xăm mình thịnh hành ở Thái Lan đó là xăm bằng tre, xăm 5 dòng và xăm vĩnh viễn. Dụng cụ để xăm có thể là một thanh tre vót nhọn hay là thanh thép dài có gắn những mũi kim. Xăm bằng tre không gây hại nhiều cho da, ít chảy máu và chóng lành. Tuy nhiên, nó cũng gây đau đớn nhiều hơn và đòi hỏi người thợ xăm phải đạt đến độ chuyên nghiệp cao. Các nhà sư sử dụng kim chấm mực được làm từ thảo mộc và tro thuốc lá. Một hình xăm có thể được tạo nên từ 3.000 mũi kim và mất 15 phút để hoàn thành.

Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 5): Nhà sư thiền trên lưng hổ và nghệ thuật xăm bùa kỳ bí ảnh 3

Diễn viên Ngô Thanh Vân với hình xăm 5 dòng.

Hình xăm 5 dòng (Hah Taew Yant) là hình xăm phổ biến nhất trong các loại xăm Sak Yant. Mỗi dòng của Hah Taew Yant thể hiện một loại bùa chú và mang ý nghĩa khác nhau, tùy thuộc vào mong muốn của người nhận. Người ta tin rằng nếu những bùa chú này được tụng 108 lần thì người có hình xăm sẽ lên một mức thiền định cao hơn.

Tuy nhiên, về cơ bản các dòng bùa chú thường có ý nghĩa như sau: dòng thứ nhất giúp ngăn cản những điều bất công, gột rửa linh hồn và bảo vệ nơi chủ thể sinh sống. Dòng thứ hai hoá giải các sao xấu và giải hạn. Dòng thứ ba bảo vệ chủ nhân khỏi bị yểm bùa hoặc nguyền rủa. Dòng thứ tư đem lại may mắn, thành công và sự giàu có. Dòng thứ năm đem đến sức hấp dẫn cho chủ nhân để thu hút người khác giới.

Hah Taew Yant không chỉ là hình xăm đẹp, tinh tế mà còn là lời chúc phúc linh thiêng từ một nhà sư hay tu sĩ theo đạo Bà La Môn. Sau khi tạo hình xăm xong, người sở hữu sẽ được ban phước và thổi một Kata (Ghata) thiêng liêng lên hình để truyền sức mạnh cho nó.

Trở lại chùa Wat Bang Phra nhiều năm sau làm trụ trì, Luang Phor Pern sử dụng tiền quyên góp của chùa xây dựng một cây cầu bắc qua sông để nông dân có thể dễ dàng đưa cây trái, nông sản của họ đến chợ ở Nakhon Chaisi hoặc xa hơn. Ông còn xây dựng bệnh viện công địa phương,ngày nay bệnh viện này mang tên ông.

Danh tiếng về trí tuệ và lòng nhân ái của Luang Phor Pern ngày càng tăng, hàng ngàn người Thái đã đến chùa Wat Bang Phra để nhận được sự ban phước của vị sư vĩ đại và trở thành đệ tử suốt đời của ông. Nhiều người đã nhận được Sak Yant từ sư trụ trì và các nhà sư mà ông ta đã tận tình đào tạo.

Để tưởng nhớ Luang Phor Pern, mỗi năm một lần vào tháng 3, chùa Wat Bang Phra đều tổ chức Lễ hội Wai Khru (có nghĩa là bày tỏ lòng tôn kính đối với người thầy) trong khuôn viên chùa. Mặt khác, sức mạnh của bất kỳ hình xăm hay bùa hộ mệnh nào cũng giảm dần theo thời gian. Vì vậy, Wai Khru còn là dịp để tái tạo sức mạnh cho hình xăm mỗi năm.Mỗi buổi lễ có sự tham gia của hàng chục ngàn người.

Khám phá những ngôi chùa kỳ lạ ở Thái Lan (Kỳ 5): Nhà sư thiền trên lưng hổ và nghệ thuật xăm bùa kỳ bí ảnh 4

Nữ diễn viên Angelina Jolie có hình xăm Sak Yant nổi bật ở giữa lưng.

Những tín đồ hình xăm đến lễ hội từ sớm. Lúc đầu, trạng thái xuất thần chỉ ảnh hưởng đến một số ít người, nhưng khi trời sáng, rồi nắng lên, năng lượng tích tụ, tất cả đều rơi vào trạng thái xuất thần. Ngồi khoanh chân dưới ánh mặt trời nóng bỏng, họ xuất thần bước vào một trạng thái gọi là Khong Khuen và trở thành hình xăm của họ - Hổ, Cá sấu, Sư tử hay Thần khỉ Hanuman.

Người tham dự sẽ khua chân, múa tay, la hét như điên và làm động tác, gầm thét giống như hình con vật họ đã xăm trên mình. Nếu xăm lên mình hình một con hổ, người đó sẽ bắt đầu gào thét. Nếu hình xăm là con rắn, người đó sẽ bò trên mặt đất và thè lưỡi ra. Có cảm giác họ không còn là mình mà hành động kì lạ như có hồn ma nhập. Cuối cùng thì đám đông hỗn loạn chạy như điên hết tốc lực về ngôi đền, đặc biệt là khu đền thờ của sư thầy Luang Poh Pern.

Chính những tiếng gào thét và cả những hành động ghê sợ ấy của mỗi người sẽ khiến cho không gian lễ hội thêm thú vị nhưng cũng khá nguy hiểm. Vì vậy, những người lính và nhân viên y tế đã ngăn đám đông chạy đến đền thờ, kéo họ ra khỏi trạng thái xuất thần bằng cách xoa tai họ.

Các nhà sư sau đó dẫn đầu đám đông cầu nguyện, nạp lại sức mạnh ma thuật cho hình xăm Sak Yant của mọi người.

(Còn nữa)

Chú thích ảnh:

A:

B:

C:

D: Đám đông cuồng loạn sau khi xuất thần

E: Một người xăm hình hổ xuất thần với màn biểu diễn của Chúa Sơn lâm

F:

G:

Lam Hạnh
Cùng chuyên mục
Một tân “Thị trưởng chó cún” ở thị trấn Rabbit Hash.

Kỳ dị chó cún được bầu làm Thị trưởng ở nước Mỹ

(PLVN) - Rabbit Hash là một thị trấn nhỏ tại bang Kentucky (Mỹ). Đã từ lâu, đảm nhiệm danh nghĩa Thị trưởng của thị trấn đã không còn thuộc về con người. Tổng cộng 5 “Thị trưởng chó cún” đã giữ chức vụ này với nhân vật đắc cử gần nhất là chú chó tên là Wilbur.

Đọc thêm

Tư pháp tham gia cuộc chơi chính trị

Nhiều người biểu tình phản đối việc thi hành án tử hình đối với Ahmadreza Djalali.
(PLVN) - Mới rồi, tòa án ở Thụy Điển và ở Iran đã có những phán quyết và hành xử khiến cho mối quan hệ chính trị giữa hai nước này trở nên thêm căng thẳng và tồi tệ. Thật ra, ở thời trước khi có những động thái nói trên thì mối quan hệ song phương này vốn đã không được ổn thỏa.

Chuyện về Thư ký báo chí da màu đầu tiên của Nhà Trắng

Bà Jean-Pierre.
(PLVN) - Kể từ ngày 13/5, bà Karine Jean-Pierre chính thức đảm nhiệm vị trí Thư ký báo chí Nhà Trắng, thay thế người tiền nhiệm là bà Jen Psaki. Là người da màu đầu tiên đảm nhiệm cương vị quan trọng này, bà Jean-Pierre được kỳ vọng sẽ thổi một “luồng gió mới” vào Nhà Trắng.

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...