Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trước thế kỷ XX, người Ireland chữa bách bệnh bằng một giải pháp: Khiến cơ thể đổ mồ hôi. Họ dùng đá và bùn đắp thành nhiều ngôi mộ rỗng, dùng cỏ hoặc củi để đốt, rồi “trần truồng” đắm mình trong các buồng tắm hơi nghi ngút hơi ẩm.
Du khách thích thú với hình thức tắm hơi từ những ngôi mộ cổ rỗng nghi ngút hơi ẩm. Du khách thích thú với hình thức tắm hơi từ những ngôi mộ cổ rỗng nghi ngút hơi ẩm.

Những “ngôi mộ” chữa bệnh độc đáo

Ireland nằm ở Tây Bắc châu Âu, có diện tích 70.273 km2 và dân số gần 5 triệu người. Trên khắp đất nước này, tồn tại các công trình bằng đá cổ xưa nhỏ, nhìn như những nấm mộ. Tuy nhiên thực chất đó là nhà xông hơi, giúp người dân chữa bệnh từ thời xa xưa.

Cách thức xây dựng mộ rỗng giống như đắp lều tuyết. Trên đỉnh vòm, người ta để lỗ thông hơi nhỏ, có cửa ra vào đủ rộng để một người trưởng thành chui lọt. Vật liệu xây mộ rỗng là đá và bùn. Người Ireland nhặt các tảng đá lớn, nhỏ khác nhau gần nơi quyết định xây cất, khéo léo xếp lên nhau rồi phết bùn vào các khe. Chúng được xây dựng trên các sườn đồi gần nguồn nước, ví dụ như ao, hồ, sông, suối, và cách xa khu dân cư.

Khác với lời đồn đại, các ngôi mộ rỗng ở Ireland được người cận đại dùng với mục đích y tế. Nhà khảo cổ Aidan Harte (Ireland) gọi chúng là mộ xông hơi (sweathouse).“Nguyên nhân khiến những giả thuyết lạ lùng trên xuất hiện là vì người ta chưa biết rõ công dụng của nó. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng cuối cùng chúng tôi đã tìm ra”, Harte nói.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 1

Theo đó, trước thế kỷ XX, Ireland là vùng đất biệt lập, thưa người và thiếu thốn cơ sở, trang thiết bị y tế. Bắt đầu từ năm 1600, người dân nơi đây phát hiện, xông hơi cho đổ mồ hôi giúp giải quyết nhiều vấn đề về sức khỏe. Vì thế, họ chăm chỉ xây đắp mộ xông hơi khắp nơi.

Bên trong mộ tắm hơi, người ta đốt cỏ hoặc củi, trước khi chặn lối vào và lỗ thông hơi trên mái. Sau vài giờ, khói sẽ được cho thoát ra, than hồng tràn ra và một người trần truồng sẽ bò vào không gian ngột ngạt này để đổ mồ hôi chừng nào họ có thể chịu được. Sau cùng, họ bước ra để tẩy rửa và tắm mát trong dòng suối gần đó. Bằng cách thần kỳ nào đó, bệnh tình của họ đã thuyên giảm và được cải thiện rất nhiều.

Vì người dân khỏa thân và “tắm tiên”, nên mộ xông hơi phải được xây đắp ở nơi hẻo lánh, bảo đảm sự riêng tư. Suốt 300 năm, hễ cứ có người Ireland nào đang đau bệnh mà đột ngột biến mất thì y như rằng đã lén tới mộ xông hơi tự chữa.

Theo Tiến sĩ Gerry Quinn cho biết: “Vào những ngày trước khi xuất hiện thuốc kháng sinh, chữa bệnh giống như một sự kiện tâm linh. Những người khỏe mạnh bỗng dưng bị ốm và không thể khỏe lại, nhưng khi sử dụng mộ tắm hơi mà khỏi bệnh thì được cho là một phép màu”.

Theo Tiến sĩ Ronan Foley, chuyên gia hàng đầu về nhà tắm hơi thuộc Đại học Maynooth của Ireland, đổ mồ hôi là liệu pháp cải thiện sức khỏe hiệu quả. Nó được chứng minh là có lợi cho sức khoẻ, bao gồm cải thiện lưu thông máu và lọc độc tố khỏi cơ thể, nhờ đó khiến nhiều loại bệnh như cảm cúm, thấp khớp... giảm bớt triệu chứng.

Xông hơi còn tác động lên hệ thần kinh làm tăng nhanh quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể, làm giảm mệt mỏi nên giảm các chấn thương thường xảy ra, giúp cơ thể phản ứng nhanh với những hoàn cảnh luôn thay đổi của môi trường chung quanh, trong mức độ tự chủ của bản thân.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 2

Tuy nhiên, đổ mồ hôi không phải là phương pháp chữa bệnh. Cách khỏa thân tắm hơi trong mồ xông hơi của người Ireland chỉ mang lại hiệu quả như hiệu ứng giả dược.Bất chấp điều đó, người Ireland trong thời kỳ còn thiếu thốn y tế xem mồ xông hơi là “phép thuật của đất”. Họ tin tưởng nó có thể trị khỏi mọi thứ bệnh tật trên đời.

So với công dụng, nguồn gốc của mộ xông hơi mới thật sự là bí ẩn. Theo Foley, có ít nhất 4 giả thuyết về nó. Thứ nhất, mộ xông hơi là sản phẩm sáng tạo của người Viking. Nó được sử dụng trong khu vực Bắc Âu từ 2.000 năm trước, và đến Ireland theo gót hải tặc vào khoảng thế kỷ 9-12.

Thứ 2, mộ xông hơi được “nhập khẩu” từ Mỹ, do người Ireland tha hương lập nghiệp trở về truyền bá. Thứ 3, mồ xông hơi là “hậu duệ” của lò nướng ngoài trời, thuộc “hàng bản địa” Ireland. Thứ 4, mồ xông hơi là sáng tạo lấy cảm hứng từ phòng tắm hơi Hồi giáo, vốn thịnh hành ở Trung Đông trong thế kỷ I.

Được dùng thu hút khách du lịch

Trải qua thế kỷ XX tiến bộ y học, các mồ xông hơi Ireland bị quên lãng. Ngày nay, chúng vẫn còn đó nhưng thuộc đất tư nhân, rất khó tiếp cận.Gần đây, Ireland mới quan tâm tới những kiến trúc cổ nhỏ xinh này. Họ khởi động Dự án Mồ xông hơi Leitrim (Leitrim Sweathouse Project), ở tỉnh Leitrim với hy vọng biến nó thành nét đặc trưng văn hóa, thu hút khách du lịch.

Tỉnh này nổi tiếng là nơi yên tĩnh, đẹp như tranh ở Tây Bắc Ireland với nét đặc trưng là các nông trang rộng lớn, thị trấn nhỏ nhắn và cảnh quan đồi núi xanh mướt vốn là nguồn cảm hứng cho vô số thi ca Ireland.Theo ghi nhận, hơn 100 mộ tắm hơi được tìm thấy chỉ riêng ở tỉnh Leitrim - nhiều hơn bất cứ nơi nào khác ở Ireland, mật độ đáng kinh ngạc vì địa hạt nhỏ bé có kích thước bằng London Mở rộng (Greater London), nhưng lại là nơi sinh sống của chưa tới 35.000 người.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 3

Có thể nhận thấy rằng, văn hóa và di sản sẽ là nhân tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của Ireland đối với du khách nước ngoài. Họ có thể đến đây tận hưởng khung cảnh bình yên, nên thơ, đồng thời được tận mắt tham quan và tìm hiểu về những mộ tắm hơi thú vị này.

Sau khi khảo sát một số mộ xông hơi ở Leitrim, ông Harte nhận ra những ngôi mộ tắm hơi rất có tiềm năng, “Thật may, các kiến trúc này được xây đắp với mục đích dùng lâu dài”, ông vui vẻ. Giờ đây, cái Ireland cần là sự đồng ý của các chủ đất. Nếu họ gật đầu, Ireland không chỉ có thêm một yếu tố hấp dẫn du khách, mà còn bảo vệ được di sản kiến trúc độc đáo này cho tương lai.

Văn hóa xông hơi thú vị của người Phần Lan

Tắm hơi để chữa bệnh không chỉ xuất hiện ở Ireland mà còn xuất hiện ở nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Đơn cử như ở Phần Lan, người dân coi tắm hơi là một nhu cầu thiết yếu hàng ngày và là một phần không thể thiếu trong văn hóa. Ở quốc gia có dân số thưa thớt, rừng rậm với 5,4 triệu dân này, có ba triệu phòng tắm hơi và đang đếm.

Phòng tắm hơi (Sauna) xuất hiện ở Phần Lan từ hơn 2.000 năm trước. Từ hàng trăm năm trước, khi con người hầu như ít tắm rửa, thì người Phần Lan đã tự làm sạch mình trong các sauna ít nhất một lần một tuần.

Được mệnh danh là 'dược phẩm của người nghèo', phòng tắm hơi được cho là giúp người Phần Lan chiến đấu với những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe: từ việc khuyến khích giảm cân và giảm căng thẳng đến cải thiện lưu thông và tăng cường hệ miễn dịch. Tại hầu hết các sự kiện quan trọng trong cuộc sống mà bạn quan tâm, bạn có thể đặt cược một phòng tắm hơi có liên quan ở đâu đó dọc theo đường. Bên cạnh việc thanh lọc tâm trí và cơ thể, đây là nơi người Phần Lan xã hội hóa và làm kinh doanh, và theo truyền thống chuẩn bị cho việc sinh, tử và hôn nhân.

Ngày nay, người Phần Lan rất thích ra phòng tắm hơi công cộng. Họ gặp nhau ở đây hàng ngày, cùng nhau tán gẫu cũng giống như văn hóa tụ tập, cùng nhau uống bia ở các nước khác. Thậm chí, đồng nghiệp trong một cơ quan cũng tới phòng tắm hơi để thư giãn cùng nhau, tiện thể bàn bạc tiếp công việc dở dang. Nếu bạn là một người xa lạ và được người dân nơi đây mời đi tắm hơi, bạn không nên từ chối.

Thông thường, trước khi tắm hơi, mọi người sẽ dùng một cành bạch dương để đập lên người nhau. Điều này được tin là khiến cho việc tắm hơi trở nên thoải mái, dễ chịu hơn. Sau khi kết thúc, mọi người sẽ đi tắm lại bằng nước lạnh, hoặc nhảy xuống một con sông lạnh giá. Điều này khiến mọi người cảm thấy khỏe và sảng khoái hơn…

Hoài Thu
Cùng chuyên mục
Khủng hoảng về nhiên liệu - một trong những nguyên nhân khiến Sri Lanka tuyên bố vỡ nợ.

Sri Lanka khủng hoảng nhiều mặt sau khi tuyên bố vỡ nợ

(PLVN) - Sri Lanka đã thông báo vỡ nợ đối với khoản nợ nước ngoài 51 tỷ USD vào tháng 4/2022 và chính thức vỡ nợ do không thể trả lãi trái phiếu khi thời gian ân hạn kết thúc vào 18/5. Từ đó đến nay, đất nước này phải vật lộn với nhiều cuộc khủng hoảng trên các mặt kinh tế - xã hội.

Đọc thêm

Chấm dứt hủ tục đáng sợ của nhiều bộ tộc Nigeria

Chấm dứt hủ tục đáng sợ của nhiều bộ tộc Nigeria
(PLVN) - Đối với các bộ lạc thổ dân ở Nigeria, việc rạch thân để tạo ra các vết sẹo là một nghi thức khá phổ biến và có từ rất lâu đời. Tùy từng bộ lạc, việc rạch thân sẽ diễn ra theo nhiều cách khác nhau, cùng với quan niệm về giá trị của những vết sẹo cũng khác nhau.

Bên lề sân cỏ (Kỳ 1): Lịch sử hình thành và chinh phục cả thế giới của bóng đá

 Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dận (927-976 sau CN) chơi xúc cúc cùng các cận thần.
(PLVN) - Bóng đá được cho rằng đã xuất hiện từ thời đại Chiến Quốc và phiên bản cổ xưa nhất với đầy đủ các kỹ thuật là môn xúc cúc (các tên gọi khác: tháp cúc, đạp cúc, túc cúc) của Trung Quốc. Tuy vậy, phải tới thế kỷ 18, bóng đá mới trở nên phổ biến và phát triển rầm rộ, đặc biệt là ở các nước châu Âu.

Ô nhiễm môi trường - “sát thủ” nguy hiểm hơn cả bệnh tật, chiến tranh

Ảnh minh họa.
(PLVN) - Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa danh tiếng The Lancet mới đây cho biết, ô nhiễm môi trường, bao gồm ô nhiễm không khí, nước và đất là nguyên nhân gây ra cái chết của 9 triệu người mỗi năm, nhiều hơn số người tử vong do các bệnh nguy hiểm như AIDS, ho gà, sốt rét; hay khủng bố và chiến tranh.

Ranh giới nào cho luật?

Mỹ, EU, NATO và đồng minh cho rằng Nga đã bất chấp luật pháp quốc tế khi phát động chiến sự ở Ukraine.
(PLVN) - Chiến sự từ hơn 100 ngày nay ở Ukraine không những chỉ làm chấn động thế giới về chính trị an ninh mà còn đặt luật pháp quốc tế trước nhiều câu hỏi mà không biết đến khi nào mới có được câu trả lời.

EU cấm vận Nga xuất khẩu dầu lửa

(ảnh minh họa).
(PLVN) - Sau gần 1 tháng dàn xếp bất đồng quan điểm trong nội bộ, Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí thông qua chủ trương ngừng nhập khẩu dầu lửa của Nga.

Luẩn quẩn và bế tắc

22 nạn nhân thiệt mạng trong vụ xả súng ngày 24/5/2022 tại trường tiểu học Robb (bang Texas, Mỹ).
(PLVN) - Ở nước Mỹ, chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn xảy ra liên tiếp 2 vụ xả súng khiến cho nhiều người bị thiệt mạng và gợi lại cả chuỗi dài những vụ việc tương tự đã từng xảy ra trong quá khứ.

Kỳ dị chó cún được bầu làm Thị trưởng ở nước Mỹ

Một tân “Thị trưởng chó cún” ở thị trấn Rabbit Hash.
(PLVN) - Rabbit Hash là một thị trấn nhỏ tại bang Kentucky (Mỹ). Đã từ lâu, đảm nhiệm danh nghĩa Thị trưởng của thị trấn đã không còn thuộc về con người. Tổng cộng 5 “Thị trưởng chó cún” đã giữ chức vụ này với nhân vật đắc cử gần nhất là chú chó tên là Wilbur.

Danh họa Picasso và quá khứ “bị hắt hủi” ở Pháp

Chân dung Picasso.
(PLVN) - Ít người biết rằng, danh họa nổi tiếng thế giới Picasso lúc sinh thời, trong suốt gần nửa thế kỷ, ông bị coi là kẻ ăn nhờ ở đậu, là “phần tử nước ngoài nguy hiểm” và bị từ chối cho nhập quốc tịch Pháp.

Mười năm kiện cũ

Trụ sở tòa Hình sự Quốc tế (ICJ) nơi Đức đệ đơn kiện Italy đòi bồi thường.
(PLVN) - Cuộc xung khắc pháp lý giữa nước Đức và Italy kéo dài 10 năm nay vừa có kết cục mới. Chính phủ Đức đã rút về đề đạt khởi kiện nhà nước Italy tại Tòa án quốc tế của Liên Hợp quốc.

Tư pháp tham gia cuộc chơi chính trị

Nhiều người biểu tình phản đối việc thi hành án tử hình đối với Ahmadreza Djalali.
(PLVN) - Mới rồi, tòa án ở Thụy Điển và ở Iran đã có những phán quyết và hành xử khiến cho mối quan hệ chính trị giữa hai nước này trở nên thêm căng thẳng và tồi tệ. Thật ra, ở thời trước khi có những động thái nói trên thì mối quan hệ song phương này vốn đã không được ổn thỏa.