Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland

0:00 / 0:00
0:00
(PLVN) - Trước thế kỷ XX, người Ireland chữa bách bệnh bằng một giải pháp: Khiến cơ thể đổ mồ hôi. Họ dùng đá và bùn đắp thành nhiều ngôi mộ rỗng, dùng cỏ hoặc củi để đốt, rồi “trần truồng” đắm mình trong các buồng tắm hơi nghi ngút hơi ẩm.
Du khách thích thú với hình thức tắm hơi từ những ngôi mộ cổ rỗng nghi ngút hơi ẩm. Du khách thích thú với hình thức tắm hơi từ những ngôi mộ cổ rỗng nghi ngút hơi ẩm.

Những “ngôi mộ” chữa bệnh độc đáo

Ireland nằm ở Tây Bắc châu Âu, có diện tích 70.273 km2 và dân số gần 5 triệu người. Trên khắp đất nước này, tồn tại các công trình bằng đá cổ xưa nhỏ, nhìn như những nấm mộ. Tuy nhiên thực chất đó là nhà xông hơi, giúp người dân chữa bệnh từ thời xa xưa.

Cách thức xây dựng mộ rỗng giống như đắp lều tuyết. Trên đỉnh vòm, người ta để lỗ thông hơi nhỏ, có cửa ra vào đủ rộng để một người trưởng thành chui lọt. Vật liệu xây mộ rỗng là đá và bùn. Người Ireland nhặt các tảng đá lớn, nhỏ khác nhau gần nơi quyết định xây cất, khéo léo xếp lên nhau rồi phết bùn vào các khe. Chúng được xây dựng trên các sườn đồi gần nguồn nước, ví dụ như ao, hồ, sông, suối, và cách xa khu dân cư.

Khác với lời đồn đại, các ngôi mộ rỗng ở Ireland được người cận đại dùng với mục đích y tế. Nhà khảo cổ Aidan Harte (Ireland) gọi chúng là mộ xông hơi (sweathouse).“Nguyên nhân khiến những giả thuyết lạ lùng trên xuất hiện là vì người ta chưa biết rõ công dụng của nó. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, nhưng cuối cùng chúng tôi đã tìm ra”, Harte nói.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 1

Theo đó, trước thế kỷ XX, Ireland là vùng đất biệt lập, thưa người và thiếu thốn cơ sở, trang thiết bị y tế. Bắt đầu từ năm 1600, người dân nơi đây phát hiện, xông hơi cho đổ mồ hôi giúp giải quyết nhiều vấn đề về sức khỏe. Vì thế, họ chăm chỉ xây đắp mộ xông hơi khắp nơi.

Bên trong mộ tắm hơi, người ta đốt cỏ hoặc củi, trước khi chặn lối vào và lỗ thông hơi trên mái. Sau vài giờ, khói sẽ được cho thoát ra, than hồng tràn ra và một người trần truồng sẽ bò vào không gian ngột ngạt này để đổ mồ hôi chừng nào họ có thể chịu được. Sau cùng, họ bước ra để tẩy rửa và tắm mát trong dòng suối gần đó. Bằng cách thần kỳ nào đó, bệnh tình của họ đã thuyên giảm và được cải thiện rất nhiều.

Vì người dân khỏa thân và “tắm tiên”, nên mộ xông hơi phải được xây đắp ở nơi hẻo lánh, bảo đảm sự riêng tư. Suốt 300 năm, hễ cứ có người Ireland nào đang đau bệnh mà đột ngột biến mất thì y như rằng đã lén tới mộ xông hơi tự chữa.

Theo Tiến sĩ Gerry Quinn cho biết: “Vào những ngày trước khi xuất hiện thuốc kháng sinh, chữa bệnh giống như một sự kiện tâm linh. Những người khỏe mạnh bỗng dưng bị ốm và không thể khỏe lại, nhưng khi sử dụng mộ tắm hơi mà khỏi bệnh thì được cho là một phép màu”.

Theo Tiến sĩ Ronan Foley, chuyên gia hàng đầu về nhà tắm hơi thuộc Đại học Maynooth của Ireland, đổ mồ hôi là liệu pháp cải thiện sức khỏe hiệu quả. Nó được chứng minh là có lợi cho sức khoẻ, bao gồm cải thiện lưu thông máu và lọc độc tố khỏi cơ thể, nhờ đó khiến nhiều loại bệnh như cảm cúm, thấp khớp... giảm bớt triệu chứng.

Xông hơi còn tác động lên hệ thần kinh làm tăng nhanh quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể, làm giảm mệt mỏi nên giảm các chấn thương thường xảy ra, giúp cơ thể phản ứng nhanh với những hoàn cảnh luôn thay đổi của môi trường chung quanh, trong mức độ tự chủ của bản thân.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 2

Tuy nhiên, đổ mồ hôi không phải là phương pháp chữa bệnh. Cách khỏa thân tắm hơi trong mồ xông hơi của người Ireland chỉ mang lại hiệu quả như hiệu ứng giả dược.Bất chấp điều đó, người Ireland trong thời kỳ còn thiếu thốn y tế xem mồ xông hơi là “phép thuật của đất”. Họ tin tưởng nó có thể trị khỏi mọi thứ bệnh tật trên đời.

So với công dụng, nguồn gốc của mộ xông hơi mới thật sự là bí ẩn. Theo Foley, có ít nhất 4 giả thuyết về nó. Thứ nhất, mộ xông hơi là sản phẩm sáng tạo của người Viking. Nó được sử dụng trong khu vực Bắc Âu từ 2.000 năm trước, và đến Ireland theo gót hải tặc vào khoảng thế kỷ 9-12.

Thứ 2, mộ xông hơi được “nhập khẩu” từ Mỹ, do người Ireland tha hương lập nghiệp trở về truyền bá. Thứ 3, mồ xông hơi là “hậu duệ” của lò nướng ngoài trời, thuộc “hàng bản địa” Ireland. Thứ 4, mồ xông hơi là sáng tạo lấy cảm hứng từ phòng tắm hơi Hồi giáo, vốn thịnh hành ở Trung Đông trong thế kỷ I.

Được dùng thu hút khách du lịch

Trải qua thế kỷ XX tiến bộ y học, các mồ xông hơi Ireland bị quên lãng. Ngày nay, chúng vẫn còn đó nhưng thuộc đất tư nhân, rất khó tiếp cận.Gần đây, Ireland mới quan tâm tới những kiến trúc cổ nhỏ xinh này. Họ khởi động Dự án Mồ xông hơi Leitrim (Leitrim Sweathouse Project), ở tỉnh Leitrim với hy vọng biến nó thành nét đặc trưng văn hóa, thu hút khách du lịch.

Tỉnh này nổi tiếng là nơi yên tĩnh, đẹp như tranh ở Tây Bắc Ireland với nét đặc trưng là các nông trang rộng lớn, thị trấn nhỏ nhắn và cảnh quan đồi núi xanh mướt vốn là nguồn cảm hứng cho vô số thi ca Ireland.Theo ghi nhận, hơn 100 mộ tắm hơi được tìm thấy chỉ riêng ở tỉnh Leitrim - nhiều hơn bất cứ nơi nào khác ở Ireland, mật độ đáng kinh ngạc vì địa hạt nhỏ bé có kích thước bằng London Mở rộng (Greater London), nhưng lại là nơi sinh sống của chưa tới 35.000 người.

Khám phá mộ xông hơi và văn hóa tắm hơi độc đáo của người Ireland ảnh 3

Có thể nhận thấy rằng, văn hóa và di sản sẽ là nhân tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của Ireland đối với du khách nước ngoài. Họ có thể đến đây tận hưởng khung cảnh bình yên, nên thơ, đồng thời được tận mắt tham quan và tìm hiểu về những mộ tắm hơi thú vị này.

Sau khi khảo sát một số mộ xông hơi ở Leitrim, ông Harte nhận ra những ngôi mộ tắm hơi rất có tiềm năng, “Thật may, các kiến trúc này được xây đắp với mục đích dùng lâu dài”, ông vui vẻ. Giờ đây, cái Ireland cần là sự đồng ý của các chủ đất. Nếu họ gật đầu, Ireland không chỉ có thêm một yếu tố hấp dẫn du khách, mà còn bảo vệ được di sản kiến trúc độc đáo này cho tương lai.

Văn hóa xông hơi thú vị của người Phần Lan

Tắm hơi để chữa bệnh không chỉ xuất hiện ở Ireland mà còn xuất hiện ở nhiều nền văn hóa khác nhau trên thế giới. Đơn cử như ở Phần Lan, người dân coi tắm hơi là một nhu cầu thiết yếu hàng ngày và là một phần không thể thiếu trong văn hóa. Ở quốc gia có dân số thưa thớt, rừng rậm với 5,4 triệu dân này, có ba triệu phòng tắm hơi và đang đếm.

Phòng tắm hơi (Sauna) xuất hiện ở Phần Lan từ hơn 2.000 năm trước. Từ hàng trăm năm trước, khi con người hầu như ít tắm rửa, thì người Phần Lan đã tự làm sạch mình trong các sauna ít nhất một lần một tuần.

Được mệnh danh là 'dược phẩm của người nghèo', phòng tắm hơi được cho là giúp người Phần Lan chiến đấu với những lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe: từ việc khuyến khích giảm cân và giảm căng thẳng đến cải thiện lưu thông và tăng cường hệ miễn dịch. Tại hầu hết các sự kiện quan trọng trong cuộc sống mà bạn quan tâm, bạn có thể đặt cược một phòng tắm hơi có liên quan ở đâu đó dọc theo đường. Bên cạnh việc thanh lọc tâm trí và cơ thể, đây là nơi người Phần Lan xã hội hóa và làm kinh doanh, và theo truyền thống chuẩn bị cho việc sinh, tử và hôn nhân.

Ngày nay, người Phần Lan rất thích ra phòng tắm hơi công cộng. Họ gặp nhau ở đây hàng ngày, cùng nhau tán gẫu cũng giống như văn hóa tụ tập, cùng nhau uống bia ở các nước khác. Thậm chí, đồng nghiệp trong một cơ quan cũng tới phòng tắm hơi để thư giãn cùng nhau, tiện thể bàn bạc tiếp công việc dở dang. Nếu bạn là một người xa lạ và được người dân nơi đây mời đi tắm hơi, bạn không nên từ chối.

Thông thường, trước khi tắm hơi, mọi người sẽ dùng một cành bạch dương để đập lên người nhau. Điều này được tin là khiến cho việc tắm hơi trở nên thoải mái, dễ chịu hơn. Sau khi kết thúc, mọi người sẽ đi tắm lại bằng nước lạnh, hoặc nhảy xuống một con sông lạnh giá. Điều này khiến mọi người cảm thấy khỏe và sảng khoái hơn…

Hoài Thu
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Chuyện về Thư ký báo chí da màu đầu tiên của Nhà Trắng

Bà Jean-Pierre.
(PLVN) - Kể từ ngày 13/5, bà Karine Jean-Pierre chính thức đảm nhiệm vị trí Thư ký báo chí Nhà Trắng, thay thế người tiền nhiệm là bà Jen Psaki. Là người da màu đầu tiên đảm nhiệm cương vị quan trọng này, bà Jean-Pierre được kỳ vọng sẽ thổi một “luồng gió mới” vào Nhà Trắng.

Phần Lan bỏ trung lập, nhập liên minh

Thành phố Hensinki - thủ đô Phần Lan.
(PLVN) - Ở Phần Lan, việc đất nước này gia nhập NATO trở thành chuyện gần như đã được quyết định sau khi cả Tổng thống lẫn Thủ tướng đều công khai tuyên bố ủng hộ và mong muốn NATO thu nạp Phần Lan làm thành viên mới của liên minh quân sự.

Cầm quyền ở thời khó

Tân Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol tuyên thệ nhậm chức tại Seoul.
(PLVN) - Ở Hàn Quốc, sự thay đổi Tổng thống đã hoàn tất với nghi thức nhậm chức của Tổng thống đắc cử Yoon Suk-yeol. Quyền bính cao nhất ở đất nươc này đã được chuyển giao từ Tổng thống mãn nhiệm Moon Jae-in sang cho ông Yoon Suk-yeol.

Những “sắc thái” mới trong cuộc chiến chống COVID-19

Tổng Giám đốc WHO lo ngại thế giới đang xem nhẹ cách thức virus lây lan.
(PLVN) - Trung Quốc vẫn đang thắt chặt các biện pháp kiểm soát dịch bệnh. Ngược lại, nhiều nước tiếp tục nới lỏng các quy định chống dịch để đưa người dân trở lại cuộc sống bình thường bất chấp số ca nhiễm tăng cao và đây là điều khiến Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lo ngại.

Amber Heard gặp “bão” tẩy chay trong lúc vướng kiện tụng với chồng cũ

Amber Heard và chồng cũ.
(PLVN) - Sau ly hôn tài tử Johnny Depp, Amber Heard nhận được 7 triệu USD. Nữ diễn viên hứa quyên góp cho một số tổ chức từ thiện nhưng không thực hiện. Rắc rối không dừng lại khi cô bị kêu gọi tẩy chạy khỏi dự án Aquaman cùng lúc lại đang thất thế trong một vụ kiện tụng rắc rối với chồng cũ.

Người đặt dấu mốc cho công nghệ in ấn

Johannes Gutenberg - ông tổ nghề in.
(PLVN) - Mong muốn những người nghèo yêu sách như mình có thể dễ dàng hơn trong việc tìm đọc những trang sách hay, Johannes Gutenberg quyết tâm nghiên cứu để cho ra đời phương pháp in ấn mới.

Người dân Hàn Quốc vật lộn để được... ngủ

Tại Hàn Quốc, dịch vụ hỗ trợ giấc ngủ đang "hot"
(PLVN) - Hàn Quốc là một trong những quốc gia thiếu ngủ nhất trên thế giới. Nguyên nhân chính là do áp lực từ công việc và sự đánh giá của xã hội. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến cả xã hội khi tỷ lệ tự sát của Hàn Quốc ở mức cao nhất trong số các quốc gia phát triển và ngày càng nhiều người phải sử dụng thuốc ngủ.

Phán quyết với hệ lụy lớn

Cựu Tổng thống Donald Trump.
(PLVN) - Ở nước Mỹ, tòa án đã đưa ra phán xử bất lợi cho cựu Tổng thống Donald Trump trong vụ việc nảy sinh từ thời ông Trump còn cầm quyền ở Mỹ.

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài

Nhiều nơi vẫn phải chật vật đối phó hội chứng COVID kéo dài
(PLVN) - Hơn 2 năm kể từ khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, rất nhiều người từng mắc bệnh cho biết phải chật vật đối phó với hội chứng COVID kéo dài. Tình trạng này gây ra những nguy cơ lâu dài không chỉ với người bệnh, mà còn cho cả hệ thống y tế và các nền kinh tế trong những năm sắp tới.

Luật thua quyền

Một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc.
(PLVN) - Bằng cách biểu quyết đồng thuận, tức là các thành viên không phải đích danh thể hiện quan điểm, Đại hội đồng Liên Hợp quốc đã thông qua nghị quyết buộc 5 thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh và Pháp phải giải trình về việc đã sử dụng quyền phủ quyết để phủ quyết dự thảo nghị quyết nào đấy trong Hội đồng Bảo an.

Đối tác thêm quan trọng

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ thúc đẩy chiến lược đối tác.
(PLVN) - Mối quan hệ hợp tác giữa EU và Ấn Độ vừa có được bước phát triển mạnh mẽ mới cả trên danh nghĩa lẫn trong thực chất. Nhân chuyến thăm Ấn Độ của Chủ tịch Uỷ ban châu Âu Ursula von der Leyen, Ấn Độ và EU ký kết thỏa thuận thành lập Hội đồng Thương mại và Công nghệ EU-Ấn Độ.

Thua trong thắng, thắng trong thua

Vợ chồng Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ăn mừng kết quả tại Paris tối 24/4.
(PLVN) - Ở nước Pháp, Tổng thống đương nhiệm Emmanuel Macron đã về đích trước ứng cử viên Marine Le Pen của đảng Tập hợp quốc gia trong vòng thứ 2 của cuộc bầu cử diễn ra ngày 24/4 vừa qua.

Đạo luật chống nạn “bác sĩ ma” xứ Hàn

Biển hiệu phòng khám phẫu thuật thẩm mỹ bên hông một tòa nhà ở khu Sinsa-dong, quận Gangnam, Seoul, Hàn Quốc. Ảnh- CNN
(PLVN) - Quốc hội Hàn Quốc ngày 31/8/2021 đã thông qua dự thảo sửa đổi Luật y tế, với nội dung đáng chú ý là các cơ sở y tế bắt buộc phải lắp đặt camera giám sát (CCTV) trong phòng phẫu thuật trong trường hợp bệnh nhân được phẫu thuật gây mê toàn thân, không hề có ý thức. Việc sửa đổi nhằm mục đích bảo vệ bệnh nhân khỏi các sự cố y khoa hoặc hành vi lơ là trách nhiệm của nhân viên y tế.

Elon Musk - Từ cậu bé tự kỷ thành người giàu nhất thế giới

Ông Elon Musk.
(PLVN) - Thông tin doanh nhân người Mỹ Elon Musk đã mua lại Công ty Twitter với giá 44 tỷ USD được công bố tuần qua một lần nữa khiến dư luận đổ xô chú ý tới Musk - hiện là người giàu nhất thế giới, người sáng lập Công ty ô tô điện Tesla và nhà sản xuất tên lửa SpaceX.

Những chiến dịch sử dụng động vật làm gián điệp

Cá heo đã từng được huấn luyện và sử dụng vào mục đích hoạt động tình báo.
(PLVN) - Những loài vật như chim bồ câu, cá heo, thậm chí là quạ đã được nghiên cứu và đưa vào sửa dụng trong các chiến dịch tình báo, thu thập thông tin. Những con vật này đã được huấn luyện để thu thập hình ảnh, sóng âm từ các mục tiêu, thậm chí còn được dùng để “cài cắm” các thiết bị vào mục tiêu cần do thám...