Khai thác khoáng sản ở Thuỷ Nguyên: Phức tạp vì thiếu quy hoạch
Hiện nay, tình hình khai thác tài nguyên khoáng sản trên địa bàn Thuỷ Nguyên khá phức tạp. Từ 32 đơn vị hoạt động khoáng sản, đến cuối tháng 8-2007, chỉ 12 đơn vị còn giấy phép hoạt động, chủ yếu là các doanh nghiệp lớn như Công ty xi măng ChinFon, Công ty xi măng Hải Phòng…20 đơn vị, doanh nghiệp còn lại đã hết hạn cấp phép hoạt động từ đầu năm 2006.
Việc các HTX khai thác trên địa bàn huỵện Thuỷ Nguyên hết hạn giấy phép, không được cấp phép hơn 1 năm qua gây ra tình trạng phức tạp trong công tác quản lý khai thác khoáng sản trên địa bàn. Hàng nghìn lao động không có việc làm, hoạt động của các HTX bị đình trệ, phương tiện khai thác đá trị giá nhiều tỷ đồng buộc phải phơi mưa, nắng. Vì cuộc sống, nhiều lao động khai thác chui, một số đơn vị vẫn lén lút hoạt động. Từ đó, nạn khai thác “thổ phỉ” diễn ra ở hầu hết các địa phương có khoáng sản như Liên Khê, Lại Xuân, An Sơn, Minh Đức, là nguyên nhân gây nên tình trạng phức tạp an ninh, trật tự an toàn xã hội. Một số đơn vị được cấp phép lại khai thác quá mức cho phép, sử dụng vật liệu nổ gấp nhiều lần so với kế hoạch khai thác trình các cơ quan chức năng.
Theo Trưởng Phòng Tài nguyên môi trường huyện Thuỷ Nguyên Bùi Doãn Nhân, nguyên nhân của tình trạng trên bắt nguồn từ việc công tác khai thác khoáng sản trên địa bàn huỵện thiếu quy hoạch. Nhiều vấn đề đặt ra như: một số điểm khai thác vào các khu vực bảo tồn các giá trị văn hoá, khu vực liên quan đến an ninh quốc phòng… Để giải quyết nguồn nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất xi măng trên địa bàn và nhà máy xi măng Phúc Sơn (có trụ sở tại Quảng Ninh), Bộ Tài nguyên và Môi trường và các ban, ngành liên quan cấp phép hoạt động cho một số đơn vị; không cấp phép mới cho một số đơn vị khác, chủ yếu là các HTX của địa phương. Do đó, đã xảy ra tình trạng một số đơn vị không có chức năng khai thác khoáng sản nhưng vẫn được cấp phép khai thác, có thể “bán cái” lại cho đơn vị khác kiếm lời. Trong khi đó, một số đơn vị khai thác truyền thống từ nhiều năm nay, quá trình đầu tư phương tiện cả mấy chục năm lại không được cấp phép, lãng phí lao động và nguồn lực đầu tư của nhân dân. Bên cạnh đó, do không có quy hoạch, nhiều đơn vị không trình hồ sơ thiết kế mỏ, để xảy ra tình trạng không rõ xác định những điểm được khai thác triệt để với những điểm khai thác hạn chế. Một số điểm sau khi khai thác xong đã trở thành bãi đất hoang vô dụng…
Bộ Xây dựng đang triển khai xây dựng dự án quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản làm xi măng ở Việt Nam để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, dự kiến quy hoạch các vùng nguyên liệu phục vụ cho sản xuất xi măng tại Hải Phòng với nguồn đá vôi thuộc khu vực núi Ngà Voi (xã Minh Tân), khu vực núi Nam Quan (xã Gia Minh), khu D-mỏ Trại Sơn (xã Lại Xuân). Nguồn đá sét thuộc khu vực nuí Mã Chang, xã Lưu Kiếm và xã Liên Khê.
Trước tình trạng phức tạp trong khai thác khoáng sản ở Thuỷ Nguyên, UBND thành phố chỉ đạo các ban, ngành liên quan nhanh chóng xây dựng quy hoạch. Các ngành, địa phương tăng cường kiểm tra, chấm dứt tình trạng khai thác trái phép, xâm hại khu vực quốc phòng, bảo vệ văn hoá, kiểm tra lại thời hạn cấp phép của các đơn vị. Sở Tài nguyên Môi trường căn cứ Luật Khoáng sản, kiểm tra tình hình thực tế, đề xuất với thành phố phương án giải quyết đề xuất của huyện Thuỷ Nguyên xin được cấp phép, bàn giao cho địa phương 10 điểm khai thác tận thu trên địa bàn để giải quyết việc làm cho lao động địa phương. Đến đầu tháng 9, các ngành liên quan phải trình đề cương quy hoạch, phấn đấu hoàn thành quy hoạch chi tiết vào tháng 12-2007… Tuy nhiên, việc thực hiện chỉ đạo của các ban, ngành liên quan vẫn diễn ra chậm chạp. Người dân Thuỷ Nguyên đang chờ đợi quy hoạch, trong đó có quyết định của thành phố về hoạt động của các HTX trên địa bàn để ổn định việc làm, chấm dứt nạn khai thác “thổ phỉ” và nhiều phức tạp trong an ninh trật tự đang làm đau đầu các cấp chính quyền địa phương.
Việt Anh