Khai quật 962 mộ tại An Giang để giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ
Ngày 21/5, UBND tỉnh An Giang tổ chức Lễ khai quật mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Giồng Riềng để thực hiện thu mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ nhằm phục vụ cho công tác giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đến dự buổi Lễ, có Giáo sư, tiến sĩ Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), thành viên Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia; Đại tá Trần Hồng Phú - Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý Hành chính về Trật tự xã hội, Bộ Công an; Phó Cục trưởng Cục Người Có công, Bộ Nội vụ Vũ Ngọc Thủy; Phó Giám đốc Cơ quan Việt Nam tìm kiếm Người mất tích (VNOSMP) Đặng Lê Hoàng; Quan chức cấp cao phụ trách hỗ trợ nước ngoài, Đại sứ quán Hoa Kỳ Marialice Ariens.
Phía tỉnh An Giang, có Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang Lê Văn Phước; đại diện lãnh đạo Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; Bộ CHQS tỉnh, Công an tỉnh; lãnh đạo các Sở, ban, ngành tỉnh An Giang và đại diện gia đình, thân nhân liệt sĩ cùng tham dự.
Phát biểu tại buổi Lễ, GS, TS Chu Hoàng Hà - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST), thành viên Ban Chỉ đạo 515 Quốc gia cho biết: Năm 2025, quy trình công nghệ giám định ADN mới (NGS-SNP) đã được áp dụng thực tế tại Nghĩa trang Liệt sĩ Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Kết quả cho thấy quy trình công nghệ mới có khả năng nâng cao đáng kể tỷ lệ giám định thành công so với các quy trình trước đây; đã tách chiết thành công ADN và thu được dữ liệu SNP đủ điều kiện để so sánh đối khớp của 54/58 mẫu, đạt tỷ lệ 93%. Từ cơ sở dữ liệu thu được, đã so sánh khớp với thân nhân từ 14 gia đình liệt sĩ và trao kết quả giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cho 2 gia đình thân nhân liệt sĩ.
Trên cơ sở kết quả đó, hôm nay, việc triển khai khai quật và thu mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Giồng Riềng với quy mô lớn hơn là bước đi quan trọng nhằm thử nghiệm, đánh giá khả năng triển khai trên diện rộng của quy trình giám định ADN thế hệ mới trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
“Mỗi kết quả định danh thành công không chỉ là một cột mốc khoa học. Đó là một hành trình trở về, là sợi dây thiêng liêng kết nối quá khứ với hiện tại, là niềm an ủi góp phần xoa dịu nỗi đau, sự chờ đợi của các gia đình liệt sĩ suốt nhiều thập kỉ, đồng thời nhắc nhở mỗi chúng ta thêm trân trọng giá trị của hòa bình hôm nay”, GS, TS Chu Hoàng Hà nói.
Bà Marialice Ariens - Quan chức cấp cao phụ trách hỗ trợ nước ngoài, Đại sứ quán Hoa Kỳ chia sẻ: “Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam đã hỗ trợ Hoa Kỳ tìm kiếm và xác minh thông tin về các quân nhân Mỹ mất tích. Chúng tôi vô cùng biết ơn sự hỗ trợ đó. Chính lòng biết ơn ấy đã đưa chúng ta đến ngày hôm nay. Với nguồn tài trợ từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Dự án thí điểm này sử dụng công nghệ giải trình tự ADN thế hệ mới do ICMP và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát triển nhằm xác định danh tính những trường hợp mà các công nghệ hiện có trước đây chưa thể thực hiện được. Dự án này nghe có vẻ nặng kỹ thuật và đúng là như vậy. Nhưng mục tiêu của Dự án lại rất giản dị, giúp đặt tên cho những tấm bia mộ đã để trống suốt nhiều thập kỷ qua. Chúng tôi vinh dự được hỗ trợ một nỗ lực đang được thúc đẩy bởi sự lãnh đạo, các ưu tiên và chuyên môn của Việt Nam”.
Bà Marialice Ariens khẳng định, Hoa Kỳ tiếp tục cam kết đồng hành cùng Việt Nam để các nhà khoa học, các cơ quan của Việt Nam có đầy đủ công cụ và chuyên môn cần thiết nhằm đạt được các mục tiêu quốc gia vào năm 2027, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, đồng thời tiếp tục dẫn dắt công việc ý nghĩa này trong nhiều năm tới.
Cũng tại biểu tại buổi Lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước chia sẻ, trải qua các cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, vùng đất Giồng Riềng nói riêng và tỉnh An Giang nói chung đã chịu đựng nhiều đau thương, mất mát to lớn. Hàng vạn người con ưu tú đã anh dũng hi sinh, máu đào của các anh đã hòa vào lòng đất mẹ để mang lại độc lập, tự do cho Tổ quốc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, tỉnh An Giang hiện có 20 nghĩa trang liệt sĩ, với 35.945 mộ, đến nay vẫn còn 17.04217 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin và 13.042 mộ còn thiếu thông tin. Trong đó, có 962 mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Giồng Riềng còn thiếu thông tin, chưa xác định được thông tin liệt sĩ. Nhiều thập kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn luôn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là trách nhiệm thiêng liêng, là mệnh lệnh từ trái tim của thế hệ hôm nay nhằm thực hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang cho biết, đây là hoạt động có ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, xoa dịu phần nào nỗi đau thương, mong mỏi từng ngày của thân nhân, gia đình liệt sĩ chưa tìm được hài cốt liệt sĩ, đồng thời thể hiện tinh thần trách nhiệm, quyết tâm, khép lại quá khứ, hướng tới tương lai và hợp tác phát triển giữa các quốc gia.
Để công tác khai quật lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ và các bước giám định tiếp theo diễn ra an toàn, chính xác, đạt kết quả cao nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang yêu cầu Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Công an tỉnh, các sở, ngành liên quan và cấp ủy, chính quyền xã Giồng Riềng phối hợp chặt chẽ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, bảo đảm an ninh an toàn tuyệt đối cho Đoàn công tác trong suốt quá trình làm nhiệm vụ tại địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang đồng thời đề nghị các cơ quan chuyên môn, Trung tâm Giám định AND, Viện Sinh học và các chuyên gia quốc tế ICMP tập trung nhân lực, trang thiết bị hiện đại để đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu, phân tích, giám định, sớm mang lại kết quả xác thực nhất cho các phần mẫu hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, xác định danh tính liệt sĩ, xác định thân nhân gia đình liệt sĩ.
Lãnh đạo tỉnh, địa phương, thân nhân gia đình liệt sĩ cùng toàn thể đại biểu đã dành một phút mặc niệm và thành kính dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Sau khi dâng hương, Lãnh đạo tỉnh, địa phương, đại biểu và thân nhân, gia đình liệt sĩ chứng kiến đơn vị thi công khai quật mộ liệt sĩ, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ xác định thông tin hài cốt liệt sĩ.