Khai mạc Lễ hội Đền Vua Bà Thủy tổ Quan họ 2026 tại làng Diềm

Đây là hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Lễ đón nhận Bằng UNESCO ghi danh Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp; công bố Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc là di sản văn hóa thế giới và Festival “Về miền di sản - 2026”.

Viêm Xá (tên nôm là làng Diềm) là một trong 49 làng Quan họ gốc của vùng Kinh Bắc xưa, đồng thời là nơi duy nhất có Đền thờ Vua Bà - Thủy tổ Dân ca Quan họ Bắc Ninh.

Theo truyền thuyết, Đức Vua Bà là con gái Vua Hùng, trong hành trình chu du đã dừng chân tại vùng Viêm Trang, khai khẩn đất đai, lập làng, dạy dân sản xuất và sáng tạo, truyền dạy những làn điệu Quan họ trữ tình, đằm thắm. Sau khi bà qua đời, nhân dân lập đền thờ, tôn là Đức Vương Mẫu - Thành hoàng làng.

Hằng năm, vào ngày mùng 6 tháng Hai âm lịch, người dân địa phương tổ chức lễ hội truyền thống nhằm tưởng nhớ công lao của Đức Vua Bà với nhiều nghi lễ đặc sắc, tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc vùng Quan họ. Lễ hội cũng góp phần gìn giữ, phát huy giá trị của Dân ca Quan họ Bắc Ninh - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Năm 2026 là năm đầu tiên lễ hội được tổ chức sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, đồng thời đánh dấu 10 năm Lễ hội được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội diễn ra từ ngày 23 đến 25/3 với nhiều hoạt động phong phú.

Phần lễ gồm các nghi thức truyền thống như: mở cửa đền, dâng hương, rước kiệu, tái hiện sự tích Vua Bà, chạy cờ, cướp cầu… Điểm nhấn là lễ rước quy mô lớn với hàng trăm người trong trang phục truyền thống, xuất phát từ Đền sang Đình, vòng quanh làng và đến Đền Cùng - Giếng Ngọc lấy nước về dâng tại Đền Vua Bà.

Phần hội diễn ra sôi nổi với các hoạt động văn hóa, thể thao, trò chơi dân gian như cướp cầu, đấu vật, đánh đu, cờ tướng, cầu lông, bóng bàn… Du khách còn được hòa mình vào không gian Quan họ đặc sắc với các canh hát đối, hát mừng, hát thờ theo làn điệu “La rằng” độc đáo; giao lưu tại nhà chứa Quan họ, hát trên thuyền rồng, sân khấu và các chòi hát.

Lễ hội Đền Vua Bà không chỉ là dịp tri ân tiền nhân, cầu mong quốc thái dân an, mùa màng tốt tươi mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý thức cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản Quan họ, đưa làn điệu quê hương tiếp tục lan tỏa sâu rộng.