Khách hàng cần lưu ý gì khi quyết định lắp đặt điện mặt trời mái nhà?

* Thưa ông, những đối tượng nào sẽ phù hợp để phát triển ĐMTMN?

- Về nguyên tắc, điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) có thể phù hợp với nhiều nhóm khách hàng như hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ, cơ quan công sở, trường học, cơ sở y tế và các công trình có mái phù hợp. Tuy nhiên, không phải công trình nào cũng nên lắp đặt với cùng một quy mô. Điều quan trọng nhất là phải căn cứ vào nhu cầu sử dụng điện thực tế.

Đối với hộ gia đình có mái nhà đủ diện tích, ít bị che bóng, kết cấu bảo đảm an toàn và có nhu cầu sử dụng điện tương đối ổn định, hệ thống ĐMT có thể là một giải pháp để chủ động một phần nguồn điện. Đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, lợi thế có thể rõ hơn nếu doanh nghiệp sử dụng nhiều điện vào ban ngày, đúng vào thời điểm hệ thống này có khả năng phát điện. Đây là nhóm khách hàng nên đặc biệt quan tâm đến giải pháp này bởi điện sản xuất ra có thể được sử dụng trực tiếp cho các phụ tải đang vận hành.

* Với hộ gia đình, khách hàng cần có những điều kiện cơ bản nào về mái nhà trước khi quyết định đầu tư?

- Khách hàng nên khảo sát kỹ điều kiện thực tế của mái nhà trước khi quyết định. Về diện tích, một hệ thống quy mô nhỏ thường cần một khoảng không gian mái đủ rộng để bố trí các tấm pin, đồng thời cần tính đến khoảng cách kỹ thuật, lối đi và không gian phục vụ bảo trì.

Thông thường, với những mái có diện tích khoảng 15–20 m² trở lên, không bị che bóng quá nhiều, khách hàng có thể xem xét phương án lắp đặt. Tuy nhiên, đây chỉ là thông số tham khảo; công suất thực tế còn phụ thuộc vào loại tấm pin, cách bố trí và đặc điểm công trình.

Hướng mái cũng là một yếu tố cần được xem xét. Tại Hà Nội, các hướng mái như Nam, Đông Nam hoặc Tây Nam thường có điều kiện thuận lợi để khai thác bức xạ mặt trời, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào độ nghiêng, vật cản và mức độ che bóng.

Quan trọng hơn cả là kết cấu mái phải đủ chắc chắn và bảo đảm an toàn. Khách hàng không nên vì muốn tăng công suất mà tận dụng những khu vực mái không đáp ứng yêu cầu về chịu lực hoặc an toàn công trình.

* Một trong những câu hỏi khách hàng quan tâm nhất là lắp hệ thống bao nhiêu kWp là phù hợp. EVNHANOI có khuyến nghị như thế nào với người dân và doanh nghiệp khi đầu tư lắp đặt ĐMTMN?

- Không nên bắt đầu bằng câu hỏi "mái nhà lắp được bao nhiêu kWp", mà nên bắt đầu bằng câu hỏi "công trình sử dụng bao nhiêu điện và sử dụng vào thời điểm nào". Khách hàng nên xem xét hóa đơn điện và dữ liệu tiêu thụ trong khoảng 6–12 tháng, từ đó xác định lượng điện sử dụng trung bình cũng như tỷ trọng điện tiêu thụ vào ban ngày.

Ví dụ, với hộ gia đình quy mô nhỏ, hệ thống khoảng 3 kWp có thể là một phương án tham khảo; hộ gia đình có nhu cầu sử dụng điện lớn hơn có thể xem xét quy mô khoảng 5 kWp. Với các cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ, quy mô có thể từ 10–20 kWp hoặc cao hơn, tùy thuộc phụ tải thực tế. Đây chỉ là các mức tham khảo để khách hàng hình dung.

Công suất tối ưu cần được xác định trên cơ sở dữ liệu tiêu thụ điện thực tế của từng công trình. Nếu hệ thống được lắp quá lớn so với nhu cầu sử dụng, phần điện sản xuất ra nhưng không được tiêu thụ trực tiếp sẽ tăng lên, làm giảm hiệu quả của phương án tự sản xuất – tự tiêu thụ. Ngược lại, nếu công suất quá nhỏ, khách hàng sẽ chưa khai thác hết tiềm năng mái nhà và nhu cầu sử dụng điện

* Vậy ông có khuyến cáo gì với các khách hàng quyết định lắp đặt ĐMTMN?

- Điều đầu tiên EVNHANOI muốn nhấn mạnh là khách hàng không nên chạy theo công suất hoặc những con số tiết kiệm, Mỗi công trình có đặc điểm phụ tải, mái nhà và điều kiện vận hành khác nhau. Khách hàng nên bắt đầu bằng việc kiểm tra dữ liệu tiêu thụ điện trong 6–12 tháng, xác định mình sử dụng điện vào thời điểm nào, sau đó khảo sát điều kiện mái và lựa chọn quy mô phù hợp.

Thứ hai là ưu tiên tự sử dụng nguồn điện tại chỗ. Đây là yếu tố quan trọng để phát huy hiệu quả của hệ thống ĐMTMN. Với những khách hàng có nhu cầu sử dụng điện ngoài thời gian phát điện mặt trời, có thể cân nhắc thêm giải pháp lưu trữ điện.

Thứ ba là phải đặt yêu cầu an toàn lên hàng đầu, từ chất lượng thiết bị, đơn vị thi công, hệ thống bảo vệ cho đến kết cấu công trình và phòng chống cháy nổ. Khách hàng cần lưu ý lựa chọn đơn vị tư vấn, khảo sát thiết kế và lắp đặt uy tín có kinh nghiệm, đảm bảo điều kiện an toàn của công trình, sử dụng thiết bị có nguồn gốc rõ ràng, có chính sách bảo hành và dịch vụ sau bán hàng phù hợp.

Và cuối cùng, khách hàng nên chủ động liên hệ với ngành điện để được hướng dẫn những nội dung liên quan đến quy định, đấu nối và vận hành. EVNHANOI luôn xác định việc đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp trong sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả là một nhiệm vụ quan trọng.

Điện mặt trời mái nhà đang mở ra thêm một lựa chọn để người dân và doanh nghiệp chủ động nguồn năng lượng, giảm lượng điện mua từ lưới và hướng tới sử dụng năng lượng xanh. Khách hàng tại Hà Nội có thể liên hệ Công ty Điện lực trên địa bàn hoặc Tổng đài Chăm sóc khách hàng EVNHANOI – 19001288 để được tư vấn, hướng dẫn các nội dung liên quan theo quy định.

* An toàn điện và phòng cháy, chữa cháy là vấn đề rất được quan tâm khi lắp đặt ĐMTMN, EVNHANOI khuyến cáo gì?

- Đây là yêu cầu không thể xem nhẹ. ĐMTMN dù phục vụ mục tiêu tiết kiệm điện vẫn là một hệ thống điện có điện áp và công suất đáng kể, vì vậy toàn bộ quá trình thiết kế, lắp đặt và vận hành phải đặt yêu cầu an toàn lên hàng đầu. Do đó, khách hàng cần lựa chọn thiết bị có nguồn gốc rõ ràng, hệ thống inverter và thiết bị bảo vệ phù hợp, thực hiện đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ điện, chống sét, tiếp địa và an toàn công trình.

Đặc biệt, việc lắp đặt không được ảnh hưởng đến kết cấu mái, lối thoát nạn và các yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy của công trình. Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc công trình có yêu cầu đặc thù, cần tuân thủ đầy đủ các quy định chuyên ngành liên quan. Chúng tôi cho rằng, hiệu quả kinh tế chỉ có ý nghĩa khi hệ thống được vận hành an toàn, ổn định và lâu dài.