Khắc phục ngay những bất cập về dự báo bão cho tàu, thuyền ngoài biển xa

Cơn bão số 1 (Chanchu) tuy không đổ bộ trực tiếp vào nước ta nhưng từ chiều ngày 16 đến trưa ngày 17/5/2006 đã đổ bộ vào khu vực đồng bào nước ta vừa chạy đến tránh bão tại khu vực Đảo Đông Sa, ở vị trí cách xa đất liền của ta khoảng 1.300 km và là vùng biển của nước khác, đã gây thiệt hại nặng nề cho ngư dân ta.

Ủy ban tìm kiếm cứu nạn và các Bộ, ngành, địa phương sau khi được tin ngư dân bị nạn do cơn bão số 1 gây ra, đã huy động lực lượng, sử dụng mọi biện pháp (kể cả kêu gọi sự trợ giúp của Trung Quốc, Đài Loan...) để triển khai công tác tìm kiếm, cứu nạn trên quy mô lớn ngay từ chiều tối ngày 17/5/2006. Đến nay đã cứu được 27 tàu thuyền và 610 ngư dân trở về an toàn. Tuy nhiên sự mất mát vẫn rất lớn, riêng thiệt hại về người, đã có 20 người chết; 246 người còn bị mất tích.

* Đánh giá kiểm điểm rút kinh nghiệm:

Về nguyên nhân khách quan: Cơn bão số 1 với sức gió mạnh cấp 12, giật trên cấp 12, hoàn lưu lớn, trong khi tàu thuyền đánh cá của ngư dân ta nhỏ, chỉ chịu được gió cấp 5, cấp 6, khu vực bị nạn lại ở vùng biển cách xa đất liền nước ta thuộc vùng biển nước khác.

Nguyên nhân chủ quan: Việc tổ chức đánh bắt hải sản trên biển, đặc biệt là đánh bắt xa bờ trong các năm qua đã có nhiều tiến bộ, tăng cả về số lượng và cỡ loại tàu thuyền (thường xuyên trên vùng biển nước ta có trên 96.000 tàu thuyền hoạt động); việc tổ chức đánh bắt hải sản tuy đã hình thành các tổ, nhóm và có các trang thiết bị thông tin liên lạc tốt hơn; nhưng việc tổ chức, quản lý đánh bắt hải sản nhất là đánh bắt xa bờ còn nhiều tồn tại, yếu kém, bất cập, chưa bảo đảm an toàn, tổ chức hệ thống thông tin liên lạc còn thiếu chặt chẽ và chưa có phương án cứu hộ, cứu nạn cụ thể khi tàu thuyền ra khơi đánh bắt.

Các địa phương và ngành thuỷ sản không nắm được ngư trường và số lượng cụ thể tàu đánh bắt hải sản của địa phương mình hoạt động trên biển. Việc kiểm tra làm chưa tốt, nhiều tàu thuyền ra khơi thiếu các thiết bị an toàn, không có hoặc không đủ phao cứu sinh, chưa mua bảo hiểm theo quy định. Nhiều tàu thuyền có trang bị máy thông tin nhưng không liên lạc với cơ quan chức năng, nên khó khăn trong việc chỉ đạo phòng tránh và cứu hộ khi bão xảy ra. Chưa tổ chức được hệ thống thông tin từ cơ quan chức năng đến các tàu thuyền đánh bắt hải sản.

Khi bão xảy ra, các cơ quan chức năng không nắm được kịp thời thông tin ngư dân và tàu thuyền gặp nạn; việc nắm bắt, xử lý thông tin báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ còn chậm; mức độ chỉ đạo, đối tượng đề nghị trợ giúp cũng cần rút kinh nghiệm để làm tốt hơn; việc hợp tác phối hợp trong lĩnh vực tìm kiếm cứu nạn với các nước và vùng lãnh thổ trong khu vực còn hạn chế.

Việc dự báo bão của Trung tâm dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia (Bộ Tài nguyên và Môi trường) những năm qua có nhiều tiến bộ, góp phần quan trọng cho công tác phòng, tránh, giảm nhẹ thiên tai do thiên tai gây ra. Tuy nhiên việc dự báo mới tập trung cho đất liền và vùng ven biển. Mặc dù Trung tâm dự báo Khí tượng Thuỷ văn Quốc gia đã thực hiện Quy chế báo áp thấp nhiệt đới, bão lũ ban hành kèm theo Quyết định số 307/2005/QĐ - TTg ngày 25/11/2005 của Thủ tướng Chính phủ, nhưng mới dự báo bão thời hạn 24 giờ và số lần đưa tin dự báo còn thưa, công tác dự báo cho tàu thuyền hoạt động trên biển, nhất là biển xa còn nhiều bất cập, do vậy chưa đáp ứng được yêu cầu phục vụ công tác phòng, tránh bão trên biển.

* Nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới:

Chủ trương của Đảng và Nhà nước ta trong lĩnh vực phát triển kinh tế biển, trong đó việc ra khơi đánh bắt hải sản xa bờ, góp phần bảo vệ an ninh chủ quyền quốc gia là một chủ trương đúng đắn, cần tiếp tục thực hiện, nhưng phải tổ chức lại sản xuất đi liền với đảm bảo an toàn cho ngư dân và tàu thuyền để phát triển bền vững.

Bộ Thuỷ sản sớm rút kinh nghiệm và trình Thủ tướng Chính phủ Chương trình phát triển đánh bắt hải sản xa bờ hướng tới đánh bắt bằng những con tàu lớn, với trang thiết bị hiện đại, có tổ chức chặt chẽ, có hệ thống dịch vụ trên biển đồng bộ, bảo đảm an toàn hoạt động trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Chính quyền địa phương và ngành thuỷ sản phải đặc biệt quan tâm chỉ đạo tổ chức đánh bắt hải sản và quản lý tàu thuyền hoạt động trên biển. Tàu thuyền ra khơi phải bảo đảm đúng các quy định về an toàn, phải có đủ phao cứu sinh, phải tổ chức chặt chẽ theo các tổ đội để cứu trợ nhau khi gặp nạn, phải mua bảo hiểm theo quy định, từng tỉnh phải tổ chức hệ thống thông tin liên lạc với các tàu thuyền đánh bắt của địa phương mình.

Các lực lượng thuộc Bộ đội biên phòng, cảnh sát biển, công an, thuỷ sản, giao thông vận tải theo chức năng nhiệm vụ của mình, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát. Kiên quyết không cho các loại tàu thuyền, phương tiện ra biển nếu không đủ các điều kiện về an toàn theo quy định.

Củng cố hoàn thiện hệ thống thông tin liên lạc đáp ứng yêu cầu quản lý và phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn cho tàu đánh bắt hải sản trên biển, nhất là biển xa bờ. Bộ Thuỷ sản chủ trì, phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Bưu chính Viễn thông và các cơ quan, địa phương liên quan nghiên cứu, sớm trình Thủ tướng Chính phủ đề án xây dựng hệ thống thông tin liên lạc quản lý hoạt động nghề cá, trên cơ sở khai thác có hiệu quả hệ thống thông tin liên lạc của các ngành khác đã được Nhà nước đầu tư.

Nâng cao năng lực và chất lượng dự báo bão, áp thấp nhiệt đới, có biện pháp thông báo kịp thời cho ngư dân để chủ động phòng tránh và cho các cơ quan chức năng để chỉ đạo phòng, chống, tìm kiếm cứu nạn có hiệu quả.

Bộ Tài nguyên và Môi trường có biện pháp chấn chỉnh công tác dự báo, đảm bảo thông tin kịp thời, chính xác hơn, thời gian dài hơn. Trước hết phải nâng cao trình độ năng lực và tăng cường đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật cho cơ quan dự báo, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tham khảo thông tin dự báo của các nước để nâng cao chất lượng dự báo. Khẩn trương nghiên cứu thực hiện việc dự báo thời hạn 48 giờ; đồng thời tăng số lần phát các tin dự báo bão, áp thấp nhiệt đới.

Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan sớm trình Thủ tướng Chính phủ quyết định sửa đổi, bổ sung Quy chế bão bão, lũ, áp thấp nhiệt đới cho phù hợp.

Phải tổ chức tốt việc cứu trợ cho các gia đình bị nạn do bão lũ gây ra, sớm ổn định đời sống của nhân dân và khôi phục sản xuất vùng bị thiên tai. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nghiên cứu trình Chính phủ cơ chế chính sách chung để hỗ trợ, cứu trợ trong các trường hợp bị thiên tai; Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan liên quan nghiên cứu việc lập Quỹ hỗ trợ thiên tai để tiếp nhận, quản lý và sử dụng các nguồn tài trợ trong và ngoài nước có hiệu quả.

Ủy ban quốc gia Tìm kiếm Cứu nạn, Ban chỉ đạo phòng, chống lụt, bão Trung ương và các Bộ, ngành địa phương cần rút kinh nghiệm trong công tác phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn; có các phương án, biện pháp đảm bảo an toàn cho ngư dân và tàu thuyền hoạt động trên biển, nhất là trên biển xa bờ; đồng thời cần xây dựng Quy chế phối hợp để hực hiện tốt công tác phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn có hiệu quả. Ban chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương hoàn chỉnh lại báo cáo đánh giá rút kinh nghiệm công tác dự báo thông tin liên lạc phòng chống tìm kiếm cứu nạn và khắc phục hậu quả cơn bão số 1 trình Thủ tướng Chính phủ thông qua để báo cáo Quốc hội.

Bộ Thuỷ sản chủ trì, phối hợp với Ban Chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương, Ủy ban quốc gia Tìm kiếm Cứu nạn và Văn phòng Chính phủ dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc bảo đảm an toàn cho hoạt động đánh bắt hải sản trên biển, đặc biệt là đánh bắt xa bờ. /.