Khắc khoải mưu sinh nghề biển- Ghập ghềnh đường đến với hỗ trợ
Trước những khó khăn của ngư dân và những người nuôi trồng thủy sản, Trung ương và thành phố cùng chia sẻ bằng những chương trình thiết thực như vay vốn ưu đãi, hỗ trợ tiền dầu…Tuy nhiên, ở một số nơi, người dân được hưởng chính sách này khá gian nan, không ít người “nuốt hận” vì bị “xà xẻo”, việc tiếp cận vốn vay ưu đãi cũng nhiều trở ngại.
Vướng mắc trong triển khai chính sách
Con thuyền nhỏ vừa cập bến đò Gảnh (Tiên Lãng), người đàn ông trên thuyền quay lại khi nghe tiếng tôi gọi. Câu chuyện giữa chúng tôi trở nên cởi mở hơn khi anh tự giới thiệu là Nguyễn Văn Nam, có tàu đăng ký hoạt động ở xã Nam Hưng. Anh Nam bộc bạch: “Gia đình tôi cũng như nhiều người dân vạn chài quanh năm suốt tháng lênh đênh trên sông nước thường không được biết chi tiết, tỉ mỉ các cơ chế, chính sách. Gần đây nghe nói được hỗ trợ tiền dầu, nhưng chưa hiểu hết các điều kiện thủ tục như thế nào. Lúc đó, ở địa phương có ông Cao đến tận thuyền nhận làm giúp, vừa nhanh, vừa thuận tiện với lời mặc cả gia đình tôi phải theo hướng dẫn của ông ấy. Sau khi làm xong mọi thủ tục, hôm lên ngân hàng lĩnh tiền, rõ ràng bà xã nhà tôi ký nhận 10 triệu đồng nhưng vừa ra đến ngoài ông Cao đòi cầm lại và chỉ chia cho vợ chồng tôi 3,3 triệu đồng. Nhà tôi có thuyền thật lĩnh được ít tiền hỗ trợ bức xúc đã đành, ở địa phương còn có chuyện một số người không có tàu, thuyền vẫn nhận được hỗ trợ mới phi lý”.
Gần đây, trước những thông tin băn khoăn, thắc mắc của bà con địa phương về một số khuất tất trong việc thực hiện Quyết định 289 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ tiền dầu cho ngư dân, công an huyện Tiên Lãng kịp thời vào cuộc điều tra, khẳng định rõ sai phạm của 3 người là Vũ Văn Thợ, Nguyễn Trọng Chức, Vũ Văn Chức không có tàu, thuyền thật nhưng lập hồ sơ giả để lĩnh tiền hỗ trợ của Nhà nước. Cũng trong quá trình điều tra, phát hiện 51 hồ sơ đã chi trả tiền dầu đều có sai phạm. Lật lại hồ sơ đã lĩnh tiền của bà Hoàng Thị Thanh ở thôn Trung Nghĩa cho thấy ngày 21-8-2008 mới đăng ký tàu nhưng 1-1-2008 đã có danh sách thuyền viên do UBND xã Nam Hưng chứng nhận…
Tại xã Đoàn Xá (Kiến Thụy) hầu hết các hộ dân được chi trả tiền dầu đúng thời điểm theo quy định nhưng có 21 hộ dân có trong danh sách hỗ trợ tiền dầu đợt 1 lại không được lĩnh đợt 2 cùng thời điểm đó khiến họ thắc mắc, kiến nghị. Qua tìm hiểu ngành chức năng khẳng định nguyên nhân do các hộ dân làm sai thủ tục và nộp muộn hồ sơ theo quy định. Tuy nhiên, một số người dân lại phản ánh: “Trong khi bà con không hiểu biết hết thủ tục cụ thể theo quy định mới nhưng một cán bộ địa phương đã nhận lời giúp một số hộ làm các thủ tục cho hợp lệ với giá từ 1,3 đến 1,6 triệu đồng. Bà con tin tưởng nên hầu hết đưa tiền cho vị cán bộ này mà không hề có giấy biên nhận. Tưởng vậy, mọi việc sẽ suôn sẻ nhưng không hiểu vì sao thủ tục của mình lại “lọt lưới” không được nhận tiền hỗ trợ đúng thời điểm…”. Trước thực tế trên, các ngành liên quan, địa phương kịp thời khắc phục, bổ sung. Đến đầu tháng 10 năm 2009, toàn bộ tiền hỗ trợ được chi trả đến các hộ dân có thắc mắc, kiến nghị. Trở lại xã Đoàn Xá, những ngày này, người dân không còn ấm ức về việc bị chi trả muộn tiền dầu bởi mọi việc được các ngành chức năng làm sáng tỏ, minh bạch. Ông Nguyễn Văn Thiện, ngư dân có tàu công suất 52 CV ở thôn Nam Hải phấn khởi khoe: “Gia đình tôi và một số ngư dân khác ở vùng biển này vừa được trả lại một phần trong số khoản tiền chúng tôi đưa tay cho một cán bộ xã làm thủ tục giúp, sau khi người cán bộ này công khai hợp tình, hợp lý các khoản đã chi dùng…”
Ngân hàng chưa rộng mở
Đối với những người sống nhờ kinh tế biển vào thời điểm này, vốn để hồi phục hoạt động sản xuất kinh doanh là cần thiết nhất, nhưng thực tế để tiếp cận với các ngân hàng không đơn giản. Vì vậy, hầu hết các hộ chủ yếu vay ngoài với lãi suất cao từ 2-3%/tháng. Ông Vũ Văn Cự, đoàn trưởng Tập đoàn đánh cá Nam Triệu, xã Lập Lễ thẳng thắn cho rằng, Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp - Phát triển nông thôn địa phương chưa công bằng trong việc thẩm định cho vay vốn để các ngư dân địa phương dễ dàng đầu tư vươn khơi. Đơn cử trường hợp vợ chồng anh Đinh Khắc Kiền ở thôn Đường Hương có nhu cầu vay vốn vươn khơi, nhưng năm lần bảy lượt đề nghị đều bị ngân hàng từ chối, trong khi không ít trường hợp chỉ cần chi một khoản dịch vụ thì dễ dàng được vay.
Cũng vì “nạn” dịch vụ mà không ít ngư dân, những người hiếm có điều kiện hiểu biết về cơ chế chính sách, thủ tục phải ấm ức vì bị xà xẻo nguồn vốn được vay. Ông Đặng Văn Xiểm ở thôn Đông Trên, xã Vinh Quang (Tiên Lãng) kể: “Những người dân chài lưới ít có cơ hội học hành nhiều, tôi còn biết viết chữ nhưng không biết ký, 2 người em họ tôi cũng làm nghề ngư còn không biết chữ nào. Khi anh em chúng tôi vay vốn hỗ trợ đánh bắt xa bờ phải làm thủ tục giấy tờ qua dịch vụ, nhưng nhất thiết vẫn phải trực tiếp điểm chỉ vào giấy tờ theo quy định của ngân hàng vì không biết ký tên vào các thủ tục cho hợp lệ. Vay vốn xong chúng tôi phải trích tỷ lệ hoa hồng trả dịch vụ, nghĩ cũng xót nhưng chẳng có cách nào khác”.
Chuyện ngân hàng “xiết nợ” là thực tế có thật tại xã An Lư vào đúng thời điểm muôn vàn khó khăn này. Ông Trịnh Xuân Nin, Chủ tịch Hiệp hội vận tải Đoàn Kết An Lư cho biết:“Gần đây, có một số trường hợp bị ngân hàng “xiết nợ” dưới hình thức “bắt tàu” khiến các chủ tàu loay hoay chẳng kịp trở tay. Không ít trường hợp ngân hàng riết róng đòi nợ đành phải bán tàu trang trải…”. Theo ông Nin, mới đây, các con tàu vận tải của các công ty: Quang Thịnh, Hoàng Phát, Đại Thành, Hải Long… phải bán để trả nợ ngân hàng đúng hẹn. Nợ dĩ nhiên phải trả, nhưng liệu có thể giãn thêm cho người dân cần vốn trong lúc khó khăn nhiều bề này.
Bài và ảnh: Ngọc Quỳnh