Kết thúc Cuộc thi "Chuyện nghề Thi hành án dân sự" lần thứ II: Khi những câu chuyện nghề trở thành nguồn cảm hứng về sự cống hiến

Cuộc thi thu hút sự tham gia của nhiều cơ quan báo chí lớn

Ngay từ những ngày đầu phát động, Ban tổ chức đã liên tục nhận được các tác phẩm gửi về từ khắp mọi miền đất nước. Khối lượng bài dự thi lớn, nhiều tác phẩm được đầu tư công phu cả về nội dung lẫn hình thức thể hiện, từ phóng sự, ghi chép, ký sự, chân dung nhân vật đến các tuyến bài nhiều kỳ, đa phương tiện. Không ít loạt bài được chuẩn bị trong nhiều tháng, theo chân chấp hành viên đến tận hiện trường, gặp gỡ người dân, nghiên cứu hồ sơ và phản ánh cả quá trình tổ chức thi hành án, đem đến cho độc giả góc nhìn đầy đủ, khách quan và giàu cảm xúc.

Mùa giải năm nay, ngay từ sớm đã xuất hiện những loạt bài phản ánh được đầu tư công phu đến từ các cơ quan báo chí chủ lực, những tờ báo có lượng bạn đọc cực kỳ đông đảo như Thông tấn xã Việt Nam, Báo Nhân dân, Quân đội Nhân dân, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Báo Dân trí, Vnexpress, Thanh niên, Công lý, Đại biểu Nhân dân…. Điều đó cho thấy cuộc thi không chỉ nhận được sự hưởng ứng của đội ngũ phóng viên theo dõi lĩnh vực nội chính, tư pháp mà còn tạo sức hút đối với các cơ quan báo chí có ảnh hưởng lớn trong đời sống xã hội.

Phát huy lợi thế của mình, nhiều Nhà báo đã không lựa chọn cách tiếp cận đơn thuần là phản ánh sự kiện hay kết quả công tác, mà dành thời gian theo chân chấp hành viên đến tận địa bàn, gặp gỡ đương sự, nghiên cứu hồ sơ, khai thác nhiều góc nhìn để xây dựng những tác phẩm có chiều sâu. Không ít loạt bài nhiều kỳ được đầu tư cả về nội dung lẫn hình thức trình bày, kết hợp ảnh báo chí, đồ họa, video và các tư liệu thực tế, giúp những câu chuyện vốn được xem là khô khan của lĩnh vực thi hành án dân sự trở nên gần gũi, sinh động và giàu sức thuyết phục.

Đặc biệt, sự tham gia của các cơ quan báo chí lớn đã góp phần mở rộng đáng kể phạm vi lan tỏa của cuộc thi. Nếu trước đây, câu chuyện về thi hành án dân sự chủ yếu được tiếp cận dưới góc độ phản ánh hoặc thông tin đơn thuần, thì thông qua những tác phẩm dự thi năm nay, hình ảnh người cán bộ thi hành án đã xuất hiện trên các nền tảng truyền thông có hàng triệu độc giả, được kể bằng ngôn ngữ báo chí hiện đại, nhân văn và gần gũi. Từ đó, công chúng có thêm cơ hội hiểu rõ hơn về vai trò của thi hành án dân sự trong đời sống xã hội, đồng thời ghi nhận những nỗ lực, cống hiến thầm lặng của đội ngũ cán bộ làm nghề Thi hành án.

Chính sự nhập cuộc của các cơ quan báo chí chủ lực cũng đã góp phần nâng tầm chất lượng cuộc thi. Thay vì chỉ dừng lại ở việc kể một câu chuyện nghề, nhiều tác phẩm đã đặt những câu chuyện ấy trong bối cảnh rộng lớn hơn của công cuộc cải cách tư pháp, phòng, chống tham nhũng, thu hồi tài sản cho Nhà nước, chuyển đổi số trong thi hành án dân sự và xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại. Mỗi tuyến bài vì thế không chỉ có giá trị báo chí mà còn mang ý nghĩa truyền thông chính sách, góp phần lan tỏa hình ảnh tích cực của hệ thống Thi hành án dân sự đến đông đảo bạn đọc cả nước.

Từ những câu chuyện rất “đời”, là nỗ lực của Chấp hành viên

Điểm nổi bật của mùa giải năm nay chính là sự đa dạng trong cách tiếp cận. Nếu như ở cuộc thi lần thứ nhất, nhiều tác phẩm thiên về những câu chuyện nghề dung dị thì ở lần thứ hai, các tác giả đã mạnh dạn mở rộng phạm vi phản ánh, từ những vấn đề mang tính chiến lược của hệ thống Thi hành án dân sự đến những lát cắt rất đời thường của từng cán bộ ở cơ sở.

Nhiều tuyến bài đã phản ánh sinh động những kết quả nổi bật của toàn hệ thống trong bối cảnh khối lượng việc và tiền phải thi hành ngày càng lớn, nhiều vụ việc đặc biệt phức tạp, kéo dài nhiều năm. Qua từng bài viết, hình ảnh của ngành Thi hành án dân sự hiện lên không chỉ là cơ quan tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Tòa án mà còn là lực lượng góp phần bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật, giữ gìn trật tự xã hội và thu hồi tài sản cho Nhà nước trong các vụ án tham nhũng, kinh tế.

Một trong những nhóm bài tạo được dấu ấn là các phóng sự phản ánh công tác tổ chức thi hành những vụ án kinh tế đặc biệt lớn. Từ những vụ việc thu hút sự quan tâm của dư luận như vụ án Trương Mỹ Lan, FLC đến nhiều vụ án tham nhũng, kinh tế khác, các tác phẩm không chỉ nói về giá trị tài sản phải thi hành mà còn làm nổi bật áp lực rất lớn đặt lên vai đội ngũ chấp hành viên. Đó là quá trình xác minh hàng nghìn đầu mối tài sản, phối hợp với nhiều cơ quan, xử lý những quan hệ pháp lý đan xen, bảo đảm quyền lợi của Nhà nước, người được thi hành án cũng như các bên liên quan. Đằng sau những con số hàng nghìn tỷ đồng là sự bền bỉ, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp của những người làm công tác thi hành án dân sự.

Tuy nhiên, điều làm nên chiều sâu của cuộc thi không nằm ở những đại án nghìn tỷ mà ở những câu chuyện nhỏ nhưng rất đời. Đó là những ghi chép giản dị về việc thi hành một bản án chỉ vài triệu đồng, một tranh chấp dân sự kéo dài nhiều năm hay việc vận động một hộ dân tự nguyện thực hiện nghĩa vụ theo bản án. Đơn cử như vụ giao con đẫm nước mắt thông qua câu chuyện của bà Hoàng Thị Kim Dung (Thư ký Phòng Thi hành án dân sự khu vực 10, tỉnh Gia Lai), hay câu chuyện hàn gắn vết thương trong hôn nhân với sự trở về đoàn tụ của gia đình có 2 con trẻ của chấp hành viên Bùi Thị Hiền (Phòng Thi hành án khu vực 9, thành phố Hà Nội). Qua mỗi câu chuyện, độc giả nhận ra rằng đối với người cán bộ thi hành án, giá trị của vụ việc không được đo bằng số tiền phải thi hành mà bằng trách nhiệm và những thấu hiểu của họ với những hoàn cảnh, phận người phía sau bản án.

Một mảng đề tài để lại nhiều cảm xúc là những tác phẩm viết về cán bộ thi hành án ở miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đó là những chuyến đi cơ sở hết sức gian nan vất vả, với địa bàn rộng, khó khăn của những chấp hành viên ở Sơn La, Lai Châu trong loạt bài Chuyện nghề nơi phên dậu; là những chuyến đi tìm đương sự như “mò kim đáy biển” của các chấp hành viên các huyện miền núi ở Nghệ An trong loạt bài “Hành trình thầm lặng khi chấp hành viên tìm người được thi hành án”…Những bài viết đưa người đọc theo chân chấp hành viên vượt hàng trăm cây số đường rừng để xác minh điều kiện thi hành án; những lần kiên trì vận động đồng bào dân tộc thiểu số tự nguyện thi hành án bằng sự nỗ lực, trách nhiệm không mệt mỏi của Chấp hành viên.

Có lẽ những tác phẩm để lại dư âm nhiều nhất lại là những câu chuyện rất đời về chính những con người của ngành Thi hành án dân sự. Đó là những cán bộ vốn không xuất thân từ lĩnh vực pháp luật. Một nhân viên Ngân hàng ở Đồng Tháp đã bỏ vị trí Trưởng phòng với mức lương khá hậu hĩnh để “đầu quân” cho ngành Thi hành án dân sự, vượt qua kỳ thi tuyển khi đã ở tuổi U40; một nữ viên chức của Trung tâm Lý lịch Tư pháp Quốc gia về làm cán bộ cho Thi hành án dân sự Hà Nội giữa bối cảnh thi hành án vụ FLC như một “đại công trường khổng lồ”. Nhiều nhân vật khác một cơ duyên mà "rẽ trái" đến với nghề thi hành án. Ban đầu là những bỡ ngỡ, những áp lực tưởng chừng không thể vượt qua, nhưng theo thời gian, họ dần tìm thấy ý nghĩa trong công việc của mình. Những câu chuyện ấy cho thấy sức hút rất riêng của công tác thi hành án dân sự – một nghề không hào nhoáng, nhiều áp lực nhưng luôn mang lại giá trị xã hội sâu sắc.

Điều đáng ghi nhận là chất lượng các tác phẩm năm nay được nâng lên rõ rệt. Nhiều bài viết không chỉ dừng lại ở việc kể chuyện mà còn sử dụng tư liệu phong phú, hình ảnh, đồ họa, video, nhật ký tác nghiệp, kết hợp giữa yếu tố báo chí điều tra, ký sự và chân dung nhân vật. Chính sự đầu tư nghiêm túc ấy đã góp phần làm cho những câu chuyện vốn được xem là khô khan của lĩnh vực pháp luật trở nên gần gũi, giàu cảm xúc và có sức lan tỏa mạnh mẽ.

Nhìn lại hành trình của Cuộc thi "Chuyện nghề Thi hành án dân sự" lần thứ II có thể thấy thành công lớn nhất không chỉ nằm ở số lượng tác phẩm dự thi hay sự đa dạng về thể loại, mà còn ở việc cuộc thi đã góp phần thay đổi cách nhìn của xã hội về một nghề nghiệp vốn ít được nhắc đến. Qua hàng trăm câu chuyện người thật, việc thật, hình ảnh người cán bộ thi hành án dân sự hiện lên gần gũi hơn, nhân văn hơn – những con người âm thầm đi khắp mọi miền đất nước, từ bản làng vùng cao đến đô thị đông đúc, từ những vụ việc nhỏ bé đến những đại án nghìn tỷ, để bảo đảm mỗi bản án của Tòa án không chỉ dừng lại trên giấy mà thực sự đi vào cuộc sống.

Đó cũng chính là giá trị lớn nhất mà cuộc thi đã tạo dựng: không chỉ tôn vinh những người làm nghề, mà còn lan tỏa niềm tin của xã hội đối với công tác thi hành án dân sự, góp phần khẳng định vị trí, vai trò của ngành trong đời sống.