Iran công khai cơ sở hạt nhân thứ 2

Thông tin Iran bí mật xây dựng cơ sở làm giàu uranium thứ hai ở gần thành phố linh thiêng Qom, cách thủ đô Tehran gần 200km, đã chính thức được công khai hôm 25-9.

Nó trở thành chủ đề nóng ngay sau khi các nhà lãnh đạo thế giới kết thúc họp tại New York và P5 + 1 (năm nước trong Hội đồng Bảo an LHQ và Đức) chuẩn bị họp với Iran tại Geneva, Thụy Sĩ về chương trình hạt nhân của nước này.

Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad tại cuộc họp báo ở New York ngày 25-9, nơi ông nói rằng: “Tôi không nghĩ ông Obama là một chuyên gia hạt nhân”, sau khi phóng viên hỏi liệu Iran còn che giấu cơ sở hạt nhân nào nữa không - Ảnh: Reuters

Theo The New York Times, chính quyền Obama đã biết trước tin này, nhưng “vì cẩn trọng” nên Mỹ chỉ khẳng định sau khi tin tức tình báo đã khẳng định và sau khi Iran thông báo về một cơ sở hạt nhân dạng “thử nghiệm” chưa từng được công bố của mình.

Các nhà lãnh đạo thế giới đã tỏ ra bất ngờ. Tổng thống Nga Dmitry Medvedev nói: “Việc xây dựng nhà máy mới này khiến tất cả các nước đều bất ngờ. Đó là hoạt động bí mật và là vấn đề nghiêm trọng nhất trong tình hình hiện tại”. Ông Medvedev nói thêm nếu cơ chế khuyến khích Iran ngừng làm giàu uranium để đổi lấy việc ngừng các biện pháp trừng phạt khác và hỗ trợ kinh tế không mang lại hiệu quả “thì sẽ áp dụng những cơ chế khác”.

Trung Quốc, nước vẫn duy trì quan điểm “đối thoại với Iran” trong nhóm P5, cũng chưa thay đổi quan điểm này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mã Triều Húc tuyên bố Iran cần phải sẵn sàng hợp tác đầy đủ với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ bị cô lập hơn nữa. Tổng thư ký LHQ Ban Ki Moon cũng tỏ ra quan ngại sâu sắc về những hoạt động làm giàu uranium của Iran như đã thể hiện qua việc xây dựng một cơ sở làm giàu uranium mới.

Tuy nhiên, phía Iran lại cho rằng tin tức về nhà máy thứ hai của nước này không có gì là bí mật. Người đứng đầu cơ quan hạt nhân của Iran, ông Ali Akbar Salehi, cho rằng Iran đã thông báo sự tồn tại của nó với IAEA và sẵn sàng để IAEA đến thanh sát. Trên đài truyền hình Iran, ông khẳng định việc xây dựng nhà máy này đảm bảo chương trình hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ không bao giờ ngừng lại.

“Do những mối đe dọa (đối với các địa điểm hạt nhân hiện tại), cơ quan chúng tôi đã quyết định thực hiện những gì cần thiết để duy trì và tiếp tục các hoạt động hạt nhân”. Hãng thông tấn ISNA dẫn một nguồn tin giấu tên cho biết nhà máy làm giàu uranium thứ hai đang xây dựng giống với cơ sở làm giàu uranium đầu tiên của Iran ở Natanz.

Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad trong cuộc họp báo ở New York hôm 25-9 nhấn mạnh cơ sở hạt nhân thứ hai của Iran là “hoàn toàn hợp pháp”, “chúng tôi đã thông báo trước cho IAEA”, và cho rằng Iran “không có nghĩa vụ thông báo” cho chính quyền Obama về mọi nhà máy làm giàu uranium của nước này.

Trả lời phỏng vấn tạp chí Time cùng ngày, ông Ahmadinejad nhấn mạnh: “Điều này có nghĩa chúng tôi không phải thông báo với chính quyền ngài Obama về mọi cơ sở mà chúng tôi có. Chúng tôi chẳng có bí mật nào, chúng tôi hoạt động trong khuôn khổ IAEA”.

Iran khẳng định nhà máy mới sản xuất năng lượng hạt nhân để cung cấp cho nhà máy điện, không phải để chế tạo vũ khí. Ông Ahmadinejad nói rằng ông hi vọng tổng thống Mỹ sẽ giữ tầm nhìn là Mỹ chỉ nên “tư vấn” chứ không nên đối đầu với Iran. Khi được hỏi liệu Iran còn khu vực hạt nhân nào đang giấu nữa, ông Ahmadinejad chỉ nhắc lại rằng Iran tuân thủ việc báo cáo cho IAEA.

Trước mốc thời gian 1-10, Mỹ, Anh, Pháp và Đức yêu cầu Iran công khai hoàn toàn tham vọng hạt nhân của mình hoặc “phải chịu trách nhiệm” trước cộng đồng quốc tế đang cạn dần kiên nhẫn, đồng thời đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt “nghiêm khắc” mới. Theo các chuyên gia, khó hi vọng có đột phá vào ngày 1-10, ngoại trừ “hai bên nhất trí sẽ tổ chức các cuộc hội đàm tiếp theo.”

Nguồn: Tuổi trẻ