In, sao băng, đĩa lậu tại Hải Phòng- Dễ sản xuất, khó quản lý

“Nghề” cực thịnh thời công nghệ

“90% lượng băng, đĩa trên thị trường Hải Phòng là băng đĩa in sao lậu, vi phạm bản quyền…”  Đó là con số được đưa ra sau những cuộc thanh kiểm tra của Đoàn kiểm tra liên ngành từ cuối năm 2008 đến nay. Đầu năm 2009, qua thanh kiểm tra tại các tuyến đường trung tâm như: Trần Phú, Nguyễn Đức Cảnh, đoàn kiểm tra thu trên 4.300 băng, đĩa hình các loại, trong đó, hơn 220 đĩa có nội dung không lành mạnh, phạt hành chính hơn 7 triệu đồng đối với 24 cửa hàng kinh doanh băng, đĩa. Và số lượng băng, đĩa thu giữ từ những người bán rong tăng lên theo…cấp số nhân mỗi ngày. Theo Phòng An ninh Văn hóa (Công an thành phố), số lượng người bán rong băng đĩa lậu trên địa bàn có thể lên tới hàng nghìn người, chủ yếu là những người từ Quảng Xương (Thanh Hóa) và Hưng Yên tập trung về Hải Phòng…tìm kế sinh nhai.

2 đĩa hài được khách hàng chọn mua nhiều nhất trong dịp giáp Tết này là “Giấc mơ của Chí Phèo” và “Xuân Hinh 2009”. Trên các poster được dán ở tất cả các cửa hàng đều ghi rõ ngày chính thức phát hành 2 đĩa hài trên là 9-1 và 14-1, nhưng chúng xuất hiện và tới tay khách hàng từ trước đó… 2 tuần.

Chỉ với một chiếc máy vi tính, cài đặt bản crack của phần mềm Nero (một phần mềm có bản quyền nhưng… có thể cài đặt miễn phí) và một phôi đĩa giá 2 nghìn đồng là bạn có thể in, sao đĩa gốc thành nhiều bản tặng bạn bè, người thân. Nếu “đầu tư” để kinh doanh băng đĩa lậu, nhập phôi đĩa từ Trung Quốc thì chỉ với 1 nghìn đồng có thể mua 2-3 đĩa trắng. Và với phương tiện in công nghiệp, mỗi tối hàng nghìn chiếc đĩa vi phạm bản quyền được in, sao. Sau đó, chúng được lặng lẽ chuyển sang “cơ sở” khác để dán tem nhãn giả, và đến một địa điểm khác nữa để “đóng gói”. Sản phẩm “tập thể” này cuối cùng được bày lên giá đĩa và đến tay người tiêu dùng với giá 4-5 nghìn đồng, chất lượng cao hơn chút là 10 nghìn đồng, bằng 1/10 giá đĩa “xịn”.

In sao băng đĩa lậu, không tem nhãn, phát hành trái phép… vi phạm bản quyền đang tồn tại ngang nhiên và trở thành một “ngành công nghiệp siêu lợi nhuận” thời công nghệ.                   

Bắt giữ, xử lý -  “Bắt cóc bỏ đĩa”

Tháng 3 năm 2007 Giấy phép kinh doanh bán, cho thuê băng, đĩa phim hết hiệu lực. Theo đó, căn cứ Điều 28 và Điều 31 Luật Điện ảnh, tổ chức, cá nhân bán, cho thuê băng, đĩa phim không phải xin Giấy phép kinh doanh của Sở Văn hóa và Thông tin (nay là Sở VH-TT-DL). Thay vào đó, các đơn vị kinh doanh chỉ cần hợp đồng với một đơn vị có chức năng phát hành băng đĩa. Dựa vào đó, các cửa hàng tự chọn một đơn vị, ký hợp đồng làm “lá chắn” và tồn tại dựa vào kinh doanh băng đĩa nhái, giá rẻ. Thậm chí khi có đoàn kiểm tra, các cửa hàng chỉ cần chứng minh bằng hóa đơn mua hàng của hãng với số lượng nhỏ là…hợp pháp.

Việc bãi bỏ giấy phép này tạo điều kiện thông thoáng hơn cho hoạt động kinh doanh nhưng vô tình lại làm khó cả trung tâm phát hành lẫn nhà quản lý. Các cửa hàng vốn không mấy mặn mà việc ký hợp đồng với Trung tâm phát hành phim và chiếu bóng do việc kinh doanh những sản phẩm chất lượng, hợp pháp vốn không mang lại lợi nhuận cao cho họ, nay lại càng thờ ơ.

Đối với những người bán rong, việc bắt giữ, tịch thu đĩa và ngăn chặn sự tái phạm chỉ như “bắt cóc bỏ đĩa”. Ngay cả các trường hợp có đầy đủ bằng chứng để truy cứu trách nhiệm hình sự, thủ tục giải quyết qua các cấp cũng khá rườm rà và thường kết thúc bằng việc giao về các quận, huyện. Các trường hợp chỉ phạt hành chính với người từ tỉnh ngoài đến, do không có lệnh tạm giữ của Viện kiểm sát, không có kinh phí dẫn độ về địa phương, nên lực lượng an ninh văn hóa chỉ tạm giữ rồi lại…thả. Tịch thu đĩa và giáo dục về việc nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật không mấy tác dụng đối với những người chỉ có một nghề duy nhất và dễ dâng nhất để kiếm sống này.

Bên cạnh đó, lực lượng quản lý, thanh kiểm tra cấp thành phố quá mỏng và không chuyên trách. Đoàn kiểm tra liên ngành làm việc “hết công suất” nhưng chỉ chưa đầy 10 người cũng như muối bỏ bể. Đội trưởng đội An ninh Văn hóa tư tưởng, Phòng PA25 (Công an thành phố)  cho biết: “2/3 số lượng đĩa lậu lưu hành trên địa bàn thành phố được vận chuyển từ TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và nhập từ Trung Quốc. Các điểm in, sao số lượng lớn tại Hải Phòng thường xuyên thay đổi địa điểm, có nhiều hình thức, thủ đoạn gây khó khăn trong việc phát hiện và triệt phá .”

Để hạn chế sự phát triển tràn lan của băng, đĩa lậu trên địa bàn thành phố, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các ngành, cấp. Sở VH-TT-DL, Công an thành phố, lực lượng quản lý thị trường cần phối hợp chặt chẽ với các quận, huyện, xã tiến hành rà soát và ngăn chặn việc buôn bán băng đĩa trái phép.

Huệ Vũ