Ian Callum – Thiết kế ôtô là nghệ thuật

 Ian Callum (người Scotland) sinh năm 1954, tốt nghiệp trường Mỹ thuật công nghiệp Glasgow và trường Royal College of Art, London và trải qua nhiều năm công tác trong ngành công nghiệp xe hơi, cộng tác với nhiều hãng xe khác nhau như Ford, Ghia, GM, TWR và hiện đang làm giám đốc thiết kế của Jaguar.

Ông từng nhận danh hiệu RDI – Royal Designer for Industry – là danh hiệu cao quý nhất của Anh quốc dành cho các nhà thiết kế do hiệp hội RSA (Royal Society for the encouragement of Art, Manufacturers and Commerce) trao tặng cho những nhà thiết kế có những đóng góp lớn về tính thẩm mỹ cũng như tính thực dụng trong mỹ thuật công nghiệp.

Trong suốt thời gian làm việc tại Ford, Callum đã thiết kế nội ngoại thất cho RS200, Escort RS và hợp tác với Peter Horbury cho ra đời Cosworth. Năm 1986 ông được chỉ định làm Giám đốc thiết kế, chịu trách nhiệm về Ghia Design Studio tại Turin. Đây chính là nơi ông đã có đóng góp quan trong trong thiết kế mẫu concept Via và giám sát thiết kế Ghia Zig và Zag concept của David Wilkie.

Năm 1990, Callum chuyển sang Anh làm việc cho TWR Design, thay thế Peter Stevens. Trong 9 năm trên cương vị Giám đốc thiết kế, ông đã giúp xây dựng hình ảnh TWR và cả những mẫu xe mà TWR phát triển, trong đó có Aston Martin DB7 và Vanquish, Volvo C70 và Nissan R390 Le Mans.

Aston Martin DB7

Sau cái chết bất ngờ của Geoff Lawson năm 1999, Callum đầu quân cho Jaguar với vai trò Giám đốc thiết kế và là “thủ lĩnh” thiết kế của một loạt các mẫu concept như R-Coupe và RD-6. Ngoài ra sự ra đời của XK năm 2006 và XF 2007 đã chính thức đưa tên tuổi của ông lên tầm cao mới và có chỗ đứng trong làng thiết kế thế giới.

Dưới đây là buổi phỏng vấn về công việc cũng như hướng đi riêng trong thiết kế xe của ông:

PV: Ông hiện tại đang nắm giữ cương vị là giám đốc thiết kế của một thương hiệu ô tô huyền thoại của Anh quốc. Xin hỏi trước đây đã bao giờ mơ đến điều đó chưa ạ?

Tôi đã bị “dụ dỗ” quay lại gia đình Ford bởi Jaguar. Thương hiệu đó là cái duy nhất khiến tôi quay lại. Tôi dành cho Astons một tình yêu rất lớn nhưng Jag lại là “mối tình đầu” của tôi trong nghiệp kinh doanh. Rất khó để tôi diễn tả cảm giác của những ngày tôi ý thức được điều mà tôi đang làm cũng như những dự định mà tôi muốn thực hiện cách đây 50 năm rồi.

Jaguar R-Coupe concept

PV : Hiện nay Ford đã bán Jaquar và Land Rover và ông cũng không còn làm cho J Mays nữa. Ông thấy sao về điều này?

Tôi thích làm việc với J. Ông ấy cũng là một trong những lý do khiến tôi đến và làm việc tại hãng Jaguar và cũng vì ông ấy thích những điều tôi làm với Aston Martin. Tôi đã buộc mình phải làm việc với tinh thần hợp tác vì tôi cũng không thể là một kẻ chống đối được. Thực tình mà nói tôi cũng rất buồn phải xa Ford. Tôi cảm giác J và mọi người đã xây dựng nên một ngôi nhà cho các nhóm thiết kế và tất cả mọi người đều làm việc rất tuyệt vời.

Jaguar XF

PV: Với những gì mà ông đã làm cho hãng tất nhiên là ông luôn muốn mình được tự do phát triển thương hiệu đó.

Tôi phải nói rằng tôi chưa bao giờ thiếu tự do cả, tất nhiên là không tính những lúc ở dưới sự quản lý của J. Cả tôi và J đều hiểu những thứ cần cho Jaguar và đều làm vì hãng nên tôi không thể nói là tôi vừa thoát khỏi "xiềng xích" trở về với tự do được. Chúng tôi phải tìm nhiều cách thức để làm việc với nhau và có những lúc bất đồng nhưng chúng tôi phải tự chủ và học cách để đi lên.

Gerry (McGovern) và tôi có mối quan hệ rất tốt và chúng tôi đã từng thảo luận về mối quan hệ này cũng như các thiết kế. Có rất nhiều cách chúng tôi phát triển mối quan hệ thân thiết hơn như là can thiệp sâu hơn vào việc của nhau. Đây là một điều rất quan trọng. Chúng tôi phải đảm bảo rằng chúng tôi đều đang chúng bước trên cùng một con đường.

Jaguar XK

PV: Vậy sắp tới ông sẽ nắm giữ cương vị nào ạ?

Công việc của tôi là mở rộng giới hạn của những việc mà cả đội đang làm. Tôi nghĩ nhà thiết kế là một nhà nghệ sĩ và nghệ sĩ đồng nghĩa với sáng tạo. Bạn phải vượt qua được các chuẩn mực, phải học cách thiết kế và chứng minh được là bạn thiết kế giỏi. Chỉ có như thế bạn mới phát huy được trí tưởng tượng của mình và phải có chút bạo gan nữa, đây là những kinh nghiệm mà tôi đúc kết được sau 25 năm trong nghề. Mục đích của tôi là phải làm sao cho cả nhóm vươn lên được những tầm cao mới của sự sáng tạo. Tôi phải thừa nhận tôi là một nhà thiết kế rất bảo thủ nhưng tôi nhưng khi đem hết tâm sức của mình làm gì tôi đều rất hạnh phúc. Bạn sẽ không thể trở nên dũng cảm nếu như bạn không hết lòng vì nó.

Volvo C70

PV: Vậy những nhân tố kích thích sự sáng tạo mà ông coi trọng là gì?

Đó chính là ôtô. Cái mà khơi dậy cho tôi đó là sự rõ ràng, sự rõ ràng của ngôn ngữ của ý nghĩa. Và tôi được kích thích và truyền cảm hứng từ những khách hàng của mình. Khi  tôi đang thiết kế DB7 tôi phát hiện ra một điều mà trước đên giờ tôi không hề nhận thấy đó là niềm vui mà bạn đem đến cho mọi người khi công  việc hoàn thành. Khi bạn còn là một thiết kế trẻ, bản ngã của bạn chỉ chất đầy những thứ bạn làm và muốn làm. Đến khi bạn đã thực sự làm ra được một chiếc xe ảnh hưởng được đến mọi người bạn mới nhận ra niềm vui bạn đã tạo ra cho họ. Giống như một nhạc sĩ vậy, bạn tạo ra những thứ bạn muốn thế đã là một niềm vui rồi nhưng còn vui hơn nữa đó là mọi người thưởng thức tác phẩm của bạn. Toàn bộ niềm cảm hứng của tôi là về thiết kế ô tô.

Nissan R390 Le mans

PV: Quá trình trở thành một nhà thiết kế ôtô của ông là như thế nào ạ?

Tôi đã phát triển về đồ họa. Qua những mẫu xe mà tôi thiết kế tôi đã cố gắng rèn luyện tay nghề của mình. Và đó là những bước ngoặt trên con đường học tập của tôi. Những bản thảo đầu tiên thì rất kinh khủng nhưng ít nhất tôi có thể nhận ra được điều đó. Rồi sau được sự giúp đỡ từ nhiều người có kinh nghiệm khác tôi đã học về thiết kế 3D thành thạo. Cứ thế đến khi tôi cho ra đời ý tưởng về Aston và tôi đã học được kết hợp giữa trực giác và sự thanh thoát tự nhiên.

Bạn phải giữ được độ tự nhiên nhất định khi bạn vẽ một thứ gì đó nên bạn sẽ không mất đi cảm giác của mình về các hình khối và đường nét. Tôi nghĩ một phần của cả quá trình học tập đó là giữ được những nét vẽ phác thảo trong chốc lát đó. Chiếc Vanquish là như thế. Chúng tôi đã vẽ lên nó rất nhanh, cực kỳ nhanh. Nó cơ bản là học về sự cân đối  về điêu khắc và tính tự nhiên, sinh động, sáng tạo.

Jaguar RD-6 concept

PV: Nếu để nói về cái cốt lõi của ngôn ngữ thiết kế của Jaguar, ông sẽ nói gì?

Nó đơn giản, không mới và rất truyền thống. Nó giống như là sáng tạo một cái gì đó đẹp dễ để nhìn vào và dễ dàng để nhìn vào. Nó thực sự rất cân đối, hài hòa. Nó tinh khiết, có một "khuôn mặt" chân thành, giản dị trong nhiều chi tiết và có những đường nét tuyệt mĩ. Bạn có thể tìm thấy những đường nét đấy trong những thứ chỉ cần nhìn đã thấy đẹp mà không cần phải giải thích gì. Jaguar không cần phải khác những thứ khác vì nó được tạo ra cũng trong cùng một môi trường với những sức ép như vậy. Thứ nó cần có là đẹp hơn một chút, nổi bật hơn một chút. Đơn giản vậy thôi.

PV: Khó khăn lớn nhất mà ông phải đương đầu ở cương vị hiện tại là gì?

Đến với Jaguar và thấy được những điều đang tới, tham gia vào bộ máy trước đây và nghĩ làm sao để đương đầu với nó, rồi thì làm sao để thay đổi và làm sao để những người quản lý công ty chấp nhận cái ý tưởng thay đổi đó. Tôi đã trải qua rất nhiều các cung bậc của thành công và tôi đã học được nhiều từ những lúc đó. Là một Nhà thiết kế nên tôi cũng có tính tự cao, tôi biết tôi phải làm gì. Nhưng làm việc nhóm thì không thể như thế. Lúc nào họ cũng đòi hỏi mình phải giải trình những điều mình làm và chúng tôi phải học để hòa nhập với rất nhiều cách thức cũng như phương tiện để đạt tới thành công ngày hôm nay. Chúng tôi cuối cùng cũng có được những kết quả mà chúng tôi muốn và đi tiếp. Vì thế điều lớn nhất mà tôi đã từng đương đầu đó là tìm ra cách thức để mang những điều thuộc về trực giác của mình hòa hợp với cả một nhóm người.

Ford RS200

PV: Trong suốt sự nghiệp của mình, ông coi đâu là thành tựu thiết kế lớn nhất?

Khoảnh khắc mà bạn cảm nhận được tất cả là lúc mà bạn dừng lại. Tôi chưa đạt được như thế và nhà thiết kế thì không nên như thế. Tôi yêu DB7 vì những thứ nó mang lại cho tôi. Đó là thời điểm trong cuộc đời mà tôi đạt được nhiều thứ: một công việc mới, cơ hội mới… Nhìn chung thì tôi thích XF nhất bởi vì nó được đòi hỏi khắt khe nhất. Và trong tất cả những thiết kế mà tôi tham gia, đó là dòng xe có tác động lớn đến Jaguar. Đó là điều tôi đánh giá cao.

Jaguar XF

PV: Xin ông cho biết những nhân tố để làm nên một bản thiết kế ôtô tốt.

Nhân tố cơ bản đó là sự cân đối của toàn xe. Với tôi sự tinh tế của một chiếc xe phải có đủ tất cả những tính chất của một bản thiết kế kiến trúc và đạt đến giới hạn của bạn. Nếu như không đạt được như thế thì một chiếc xe không bao giờ là hoàn hảo.

• Phương Anh - Hoàng Tuấn (Theo Cardesignnews)