Huy động nguồn lực đầu tư theo hướng xã hội hóa

Mục tiêu của Chính phủ đặt ra trong năm nay là phải bảo đảm hai nhiệm vụ quan trọng là tăng trưởng kinh tế hợp lý và ưu tiên chống lạm phát. Đây được xem là vấn đề khó có thể thực hiện trong bối cảnh kinh tế thế giới chứa đựng nhiều diễn biến phức tạp, đi liền với những bất ổn tiềm tàng từ nền kinh tế trong nước như lạm phát cao, bội chi ngân sách lớn, thâm hụt thương mại, nợ công, cải cách doanh nghiệp nhà nước.

Công ty CP Điện Cơ là một trong những doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hiệu quả sau khi cổ phần hóa doanh nghiệp Ảnh: Linh Nga

Tiềm ẩn rủi ro từ khu vực ngân hàng

Theo Báo cáo Thường niên kinh tế Việt Nam 2011 của Trung tâm Nghiên cứu và Chính sách (VEPR), (Trường đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội), nền kinh tế Việt Nam tiếp tục đà hồi phục và có tốc độ tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, mặt trái của chính sách kích cầu cũng dần xuất hiện khiến nền kinh tế ẩn chứa nguy cơ mất ổn định, đặc biệt là vấn đề lạm phát và lãi suất tăng cao có thể ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.

Kết quả phân tích cho thấy, tâm điểm của nguy cơ rủi ro vĩ mô ở Việt Nam hiện nay nằm trong lĩnh vực ngân hàng thương mại. Khu vực này chịu áp lực lớn từ khối doanh nghiệp (DN) và thị trường bất động sản, trong đó hệ thống DN nhà nước với những tiềm ẩn rủi ro tài chính đóng vai trò chính. Còn đối với thị trường bất động sản do giá cả trong một thời gian dài bị kìm giữ ở mức cao rất có thể sẽ tích tụ dẫn đến hiện tượng vỡ “bong bóng”, gây ra những hệ lụy khó lường cho nền kinh tế.

Ngoài ra, theo ông Lê Xuân Nghĩa, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, vấn đề lãi suất quá cao đang là trở lực gay gắt, dường như không thể vượt qua nếu chỉ bằng nỗ lực của các DN. Nhiều DN đang đứng trước nguy cơ cắt giảm nhân công, thậm chí ngừng sản xuất, kinh doanh.

Về vấn đề nợ công, báo cáo nhận định khả năng thanh toán và thanh khoản nợ công đang ở ngưỡng an toàn nhưng vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro về tỷ giá. Và một khi, sự mất giá của đồng nội tệ xảy ra sẽ khiến cho gánh nặng nợ nước ngoài (quy đổi) tính theo nội tệ tăng lên.

“Để ổn định kinh tế, năm 2011, Chính phủ cần ưu tiên thực thi chính sách tiền tệ thắt chặt một cách cương quyết và kiên nhẫn; tính toán, cân đối các chỉ tiêu tiền tệ cho phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay và điều hành một cách nhất quán, dứt khoát bằng các công cụ mang tính chất thị trường. Mức giới hạn tăng trưởng tín dụng 20% trong năm như Nghị quyết 11 đề ra là hợp lý, phù hợp với hoàn cảnh của nền kinh tế vốn đang quen với mức cung tín dụng khá cao” - TS Nguyễn Đức Thành- Chủ biên Báo cáo Thường niên Kinh tế Việt Nam 2011 phân tích.

Chính sách tài khóa cũng cần thắt chặt và kiểm soát chặt chẽ, nhưng trên cơ sở tính toán đến khả năng hỗ trợ cho tăng trưởng dài hạn. Việc cắt giảm đầu tư xây dựng cơ bản cần phải được thực hiện đồng thời với việc đa dạng hóa hay xã hội hóa các khoản đầu tư theo hình thức BOT, BT... . Đặc biệt, tạo cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư theo hình thức hợp tác công - tư (PPP) để bảo đảm đủ nguồn lực cho đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, giảm gánh nặng cho ngân sách.

Hai kịch bản tăng trưởng kinh tế

TS Nguyễn Đức Thành cho rằng, vấn đề lớn của năm 2011 vẫn là xử lý tình hình lạm phát nhằm phục vụ mục tiêu chính là bình ổn vĩ mô như tinh thần Nghị quyết 11 của Chính phủ.

Tuy nhiên, xét trong bối cảnh Chính phủ giải quyết hàng loạt vấn đề lớn, có liên quan và chi phối lẫn nhau, Báo cáo Thường niên kinh tế Việt Nam 2011 xây dựng 2 kịch bản cho nền kinh tế năm nay với những dự báo đáng lưu ý.

Thứ nhất, trong trường hợp chính sách tiền tệ được thắt chặt một cách kiên nhẫn, kéo dài đến hết năm và gắn liền với  việc cắt giảm chi đầu tư công thì lạm phát cả năm có thể ở mức 15,5% và tốc độ tăng trưởng GDP sẽ đạt 6,2%. Tuy nhiên, nếu giá nguyên liệu thô trên thị trường thế giới giảm mạnh, lạm phát có thể giảm nhiều hơn vào thời gian cuối năm, góp phần chặn đà tăng giá của cả năm nói chung.

Kịch bản thứ hai, mức lạm phát cả năm sẽ đạt trên 18% trong trường hợp Chính phủ không quyết liệt duy trì việc chống lạm phát cùng với “tập quán” nới lỏng chính sách tiền tệ thường thực hiện từ quý 3. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng GDP có thể đạt trên 6,5% nhờ sự gia tăng nguồn cung vốn. Điều này chỉ ra, nếu muốn tăng trưởng cao sẽ phải đánh đổi bằng mức lạm phát cao. Các chuyên gia cho rằng, mức lạm phát cao như trong kịch bản này rất có thể ẩn chứa những rủi ro vĩ mô lớn và khả năng lạm phát vượt ra khỏi khả năng kiểm soát rất cao.

Theo TS Lê Hồng Nhật, Đại học Quốc gia TP. HCM, muốn ngăn chặn rủi ro vĩ mô của Việt Nam cần từng bước hạn chế, tiến tới loại bỏ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng dựa trên sự mở rộng đầu tư vì có thể dẫn tới tình trạng thâm hụt ngân sách, thậm chí là nguy cơ khủng hoảng tiền tệ. Thay vào đó, cần nghiên cứu, áp dụng một số biện pháp phù hợp và kịp thời để hướng nền kinh tế tăng trưởng theo chiều sâu, với định hướng bền vững trong chiến lược dài hạn. Muốn giảm sức ép về chi ngân sách, cần kiên quyết và tiếp tục đẩy nhanh tốc độ thực hiện quá trình cổ phần hóa DN nhà nước, đồng thời tạo ra cơ hội huy động thêm nhiều nguồn lực cho đầu tư theo hướng xã hội hóa.

Bên cạnh đó, nhóm chuyên gia cũng khuyến cáo cần kiểm soát nợ nước ngoài và nợ chính phủ một cách có hiệu quả; xây dựng hệ thống giám sát vĩ mô quốc gia thành một cơ quan thực sự có quyền lực đối với toàn bộ hệ thống tài chính; tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các DN....

Quang Toàn