Hướng nghiệp cho học sinh - vẫn còn khoảng trống

Tại đây, các em được giới thiệu những ngành nghề đào tạo, đặc trưng của nghề, những năng khiếu cần phải có, những khó khăn vất vả có thể gặp phải, những cơ hội của nghề tương lai...

Những buổi tư vấn hướng nghiệp ở các nơi khác thường do cán bộ phụ trách về đào tạo của trường đại học thực hiện, nhưng hướng nghiệp ở Tiên Lãng hôm đó do chính những cựu học sinh của huyện đang học tập, công tác ở các trường đại học nói chuyện với học sinh phổ thông. Có thể coi đây là sáng kiến của lãnh đạo huyện trong việc phát huy nội lực, quy tụ những người con của quê hương đang học tập, công tác ở khắp nơi trở về góp phần đưa sự nghiệp trồng người của quê hương ngày càng phát triển. Sự có mặt của những thế hệ đi trước, các cô, chú, anh, chị từng học tập ở Tiên Lãng, 'người thật, việc thật' có ý nghĩa cổ vũ, động viên lớn lao các học sinh phấn đấu 'vượt vũ môn'. Gần đây, Báo Thanh niên phối hợp với Trường Đại học dân lập Hải Phòng tổ chức chương trình tư vấn mùa thi, giải đáp những thắc mắc của học sinh một số trường nội thành. Các trường THPT cũng có nhiều hình thức tư vấn hướng nghiệp cho học sinh lớp 12 thông qua các buổi sinh hoạt, nói chuyện, hội thảo, tham quan một số trường đại học, cao đẳng trên địa bàn...

Nhưng thực tế, hiệu quả công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông chưa được như mong muốn. Không phải tất cả học sinh khối 12 dều được dự những buổi tư vấn hướng nghiệp tập trung. Trường THPT Thái Phiên mỗi lớp 12 chỉ được cử 15 em đi dự chương trình tư vấn mùa thi nói trên. Cũng khó có địa điểm nào lớn hơn nhà thể thao đa năng Trường Đại học dân lập Hải Phòng để học sinh khối 12 được dự đông đủ. Hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường phổ thông vẫn còn khoảng trống. Ở trường phổ thông, giáo viên chỉ có thể tư vấn cho học sinh dựa trên kinh nghiệm, so sánh giữa điểm chuẩn năm trước của các trường đại học, cao đẳng với kết quả học tập các môn cụ thể của học sinh mình. Đó là chưa kể không phải giáo viên nào cũng chú ý quan tâm để làm được điều này. Gần đến thời hạn nộp hồ sơ đăng ký dự thi, nhiều em vẫn băn khoăn vì không biết những thông tin cần có về ngành mà mình định đăng ký. Sự hỗ trợ định hướng nghề nghiệp của nhà trường và giáo viên chỉ dừng ở việc góp ý để các em chọn trường, chọn ngành phù hợp với lực học, mà chưa được giáo dục hướng nghiệp một cách bài bản. Giáo viên phổ thông chưa được trang bị trình độ chuyên môn, kỹ năng về tư vấn hướng nghiệp. Các Trung tâm Giáo dục kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp- dạy nghề chỉ dạy một số nghề phổ thông, học sinh đi học không hoàn toàn tự nguyện đăng ký như chủ trương của Bộ Giáo dục- Đào tạo, thậm chí nhiều em đăng ký học nghề chỉ là để... lấy điểm khuyến khích. Ngay cả chương trình phân ban đang triển khai thí điểm ở hai trường THPT Lê Hồng Phong và Kỹ thuật Hồng Bàng, có sách giáo khoa hướng nghiệp hẳn hoi, nhưng giảng dạy bộ môn này do giáo viên chủ nhiệm kiêm nên còn hạn chế.

Những thông tin các em cần đâu chỉ là tên ngành học, chỉ tiêu tuyển sinh, cơ sở vật chất của trường đại học, thủ tục đăng ký dự thi... Điều các em cần trước khi làm hồ sơ đăng ký là những cơ hội về trường, ngành đó, về đầu vào, đầu ra, về những gì các em sắp được học, yêu cầu đặc biệt của trường, đặc trưng của nghề, năng khiếu cần phải có, khó khăn, vất vả có thể gặp phải, cơ hội của nghề trong tương lai... Để làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh phổ thông, trước mắt, có thể bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, phương pháp hướng nghiệp cho đội ngũ giáo viên các môn học để lồng ghép ngay trong quá trình giảng dạy. Nhưng về lâu dài, mỗi trường phổ thông trung học cần có một giáo viên chuyên trách tư vấn, giáo dục hướng nghiệp được đào tạo một cách bài bản. Các trung tâm giáo dục kỹ thuật tổng hợp- hướng nghiệp- dạy nghề cần được trang bị một phòng tư vấn hướng nghiệp với trang thiết bị và 2- 3 chuyên gia hướng nghiệp cho học sinh. Đây cũng là vấn đề đặt ra với Trường Đại học Hải Phòng trước nhu cầu đào tạo cán bộ tư vấn, giáo dục hướng nghiệp cho tương lai. Có như vậy công tác giáo dục hướng nghiệp cho học sinh mới đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục, góp phần xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm giáo dục của miền duyên hải, nâng tầm vị thế của thành phố./.

Thuỳ Dung