Hướng nghiệp cho học sinh- Giảm thiểu lãng phí nguồn nhân lực
Tổng nguồn lực đầu tư cho dạy nghề năm 2008 gần 63 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương 8,1 tỷ đồng; thành phố 54,1 tỷ đồng. Nhưng học sinh không “mặn mà” học nghề, gây lãng phí lớn cho xã hội.
Thích làm “thầy” hơn làm “thợ”
Tâm lý này dẫn đến thực trạng hầu hết học sinh tốt nghiệp THPT muốn vào đại học, cao đẳng. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THCS có nhu cầu vào học ở các cơ sở dạy nghề và trường trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) rất hạn chế. Theo thống kê của ngành Giáo dục-Đào tạo, năm học 2007-2008, chỉ có 3,1% số học sinh tốt nghiệp THCS vào học tại các cơ sở dạy nghề và 1,8% học TCCN. Đặc biệt, tỷ lệ học sinh theo học các chương trình liên quan đến ngành nông, lâm, thủy sản thấp, chỉ khoảng 4%. Trong khi tỷ lệ lao động có việc làm trong lĩnh vực này chiếm đến 50,2% và tỷ lệ dân số nông thôn của Hải Phòng là 60%. Theo Hiệu trưởng Trường trung cấp nghề thủy sản Hải Phòng Đinh Công Toản, thành phố xác định thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn, nhưng số lao động qua đào tạo nghề này rất ít, chỉ khoảng 10%, chủ yếu là học các lớp ngắn hạn do các trung tâm khuyến nông, khuyến ngư tổ chức theo hình thức phổ biến kiến thức đầu bờ, hoặc vận dụng kinh nghiệm truyền thống là chính. Điều này chứng tỏ việc chọn ngành nghề của học sinh chưa được định hướng gắn với đặc điểm kinh tế - xã hội và thị trường lao động địa phương.
Nguyên nhân chính của thực trạng trên là do công tác giáo dục hướng nghiệp trong các trường phổ thông còn yếu, thiếu đội ngũ giáo viên am hiểu về hướng nghiệp. Nhận thức của nhiều bậc phụ huynh và học sinh còn hạn chế. Phần lớn muốn con em học theo một chiều: tốt nghiệp THCS, học THPT, thi đỗ đại học và tìm được việc làm nhàn hạ, thu nhập cao, mà không tính đến năng lực bản thân và nhu cầu lao động xã hội.
Đổi mới công tác giáo dục và hướng nghiệp
Trước thực trạng học sinh không muốn học nghề, gây lãng phí lớn cho xã hội trong khi thành phố đang có nhu cầu cao về nguồn nhân lực, giải pháp cấp bách là phải thay đổi nhận thức của xã hội, đổi mới công tác giáo dục và tư vấn hướng nghiệp trong nhà trường phổ thông, đầu tư mở rộng quy mô các cơ sở dạy nghề, TCCN trên cơ sở quy hoạch mạng lưới các cơ sở đào tạo nghề, trung tâm giáo dục, hướng nghiệp. Tuy nhiên để thực hiện đồng bộ các giải pháp này không đơn giản, bởi kéo theo đó là hàng loạt vấn đề không thể giải quyết trong ngày một ngày hai. Đơn cử như vấn đề học phí. Mặc dù đã có sự điều chỉnh khung học phí mới tăng “kịch trần” từ 120 nghìn đồng lên 160 nghìn đồng/tháng đối với các cơ sở dạy nghề, nhưng với nhiều trường thì việc cân đối kinh phí phục vụ đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo vẫn gặp nhiều khó khăn. Mặt khác, việc đầu tư mở rộng quy mô các cơ sở dạy nghề vẫn “tắc” không chỉ ở vốn. Theo quy định, trường nghề ở nội thành phải bảo đảm diện tích mặt bằng 40m2/học sinh, 8m2/học sinh đối với việc thực hành. Nhưng hầu hết số trường nghề trên địa bàn thành phố không đáp ứng được yêu cầu này. Nhiều trường nghề như Trường cao đẳng nghề công nghiệp, Trường trung cấp nghề thủy sản, Trường cao đẳng nghề duyên hải…đều thiếu diện tích mặt bằng làm xưởng thực hành. Do đó, có trường được đầu tư máy móc nhưng cũng đành… xếp vào kho vì không có mặt bằng.
|
Thành phố có 52 cơ sở dạy nghề, trong đó có 37 cơ sở do địa phương quản lý và 15 cơ sở của trung ương. Từ đầu năm đến nay, các cơ sở đào tạo nghề 13.043 lượt người, đạt 25,6% kế hoạch năm. |
Trước mắt, để công tác hướng nghiệp cho học sinh phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc của gia đình, nhà trường, doanh nghiệp, và cả hệ thống chính trị. Theo đó, bên cạnh sự chỉ đạo sát sao của Đảng, chính quyền, tổ chức đoàn thanh niên cần tăng cường tuyên truyền nâng cao nhận thức, hướng nghiệp cho đoàn viên, thanh niên, góp phần cùng ngành giáo dục – đào tạo phân luồng học sinh THCS, THPT. Mặt khác nhà trường và doanh nghiệp cần có sự liên kết để trở thành một “trung tâm hướng nghiệp” giúp học sinh đi đúng hướng trong lựa chọn nghề nghiệp theo nhu cầu xã hội. Hằng năm, nhà trường nên tổ chức cho học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 đi tham quan thực tế tại các cơ sở sản xuất. Có thực tế, các em sẽ hiểu được nhu cầu lao động xã hội và xác định rõ hơn mục tiêu phấn đấu cho tương lai.
Được biết, Chính phủ đang có chủ trương đầu tư mạnh cho những cơ sở dạy nghề đào tạo nghề theo địa chỉ, theo nhu cầu xã hội. Bên cạnh đó, để thu hút nhiều học sinh vào học nghề, đối với học sinh tốt nghiệp THCS, khi vào học nghề sẽ được miễn một nửa học phí, học sinh vùng khó khăn sẽ được miễn hoàn toàn.
Thanh Thủy