Hướng đi nào cho các điểm bưu điện - văn hóa xã ?

Có giai đoạn, các điểm bưu điện - văn hóa xã trên địa bàn thành phố là điểm sáng, mang lại hiệu quả thiết thực với bà con ngoại thành. Nhưng đến nay, các điểm này đang báo động về tình trạng hoạt động kém hiệu quả, cần những giải pháp tháo gỡ.

Điểm bưu điện văn hóa xã vắng bóng người qua lại

Hoạt động cầm chừng

Chiều 16-7, chúng tôi có mặt tại điểm  bưu điện - văn hóa (BĐ - VH) xã Nam Sơn (An Dương). Gọi mãi, mới thấy nhân viên bưu điện xuất hiện. Vừa xuất hiện, nhân viên này vội phân trần: “Bưu điện gần đây vắng khách nên em tranh thủ làm chút việc nhà”. Quả thật, chúng tôi ở đây khá lâu mà chẳng thấy ai qua lại. Cuối giờ chiều, mới có một người khách vãng lai  ghé vào. Nhân viên bưu điện đon đả hỏi thăm nhu cầu khách hàng, nhưng câu trả lời nhận được là: “Trời nắng quá, cho tôi ngồi nghỉ nhờ một lúc để chờ đón con đang học ở trường gần đây”. Mặc dù nằm ở vị trí thuận lợi trong khu vực đông dân cư, nhưng gần đây chẳng có mấy ai sử dụng dịch vụ BĐ-VH xã. Cả ngày, cả tháng cũng không có người đến đọc sách, báo. Cô nhân viên tiếc nuối: “Có giai đoạn, điểm BĐ- VH xã đông vui, nhộn nhịp, doanh thu hằng tháng kha khá. Lãnh đạo một số doanh nghiệp Đài Loan, Trung Quốc đầu tư  đóng trên địa bàn còn đến sử dụng dịch vụ internet ”.

Cũng vắng vẻ không kém gì BĐ - VH xã Nam Sơn, bưu điện văn hóa xã An Thắng (An Lão) còn thêm cả sự bừa bộn. Các tủ sách báo để lộn xộn. Quầy giao dịch khách hàng bám đầy bụi bặm. Buồng gọi điện thoại công cộng cũ nát, ọp ẹp. Vài chiếc máy tính hỏng nằm chỏng gọng ở một góc bàn. Phía trước sân, vỏ dừa vứt bừa bãi. Vài con gà chạy loăng quăng trước sân. Thấy chúng tôi ngỡ ngàng vì điểm BĐ- VH xã giống nơi sinh hoạt của một gia đình nông dân, chị Nguyễn Thị Nhụ, người trông coi ở đây cho biết: “Lâu nay, điểm bưu điện hoạt động cầm chừng, chẳng có mấy khách hàng để phục vụ nên nhân viên chủ yếu làm nhiệm vụ trông coi là chính. Gia đình cũng có nhà ở trong xóm, nhưng tiện thể phải trông coi bưu điện nên mang thêm vài con gà ra đây nuôi cho vui”.

Qua khảo sát thực tế, hiện một số điểm BĐ - VH xã không còn phát huy được vai trò đối với đời sống văn hóa-xã hội ở địa phương, hiệu quả hoạt động kinh doanh thấp hoặc không có doanh thu trong cả tháng. Một số điểm BĐ - VH xã không mở cửa thường xuyên. Có nơi đóng cửa hẳn hoặc nhân viên bưu điện tự tranh thủ chuyển đổi mục đích sử dụng. “Trên địa bàn huyện An Dương có 24 điểm BĐ- VH xã. Đến nay, BĐ - VH xã Lê Thiện đóng cửa hẳn; BĐ- VH các xã Nam Sơn, Đại Bản, Bắc Sơn hoạt động không thường xuyên; một số bưu điện khác hoạt động kém hiệu quả”, ông Phạm Thành Đông, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện An Dương cho biết. Ở huyện Tiên Lãng, BĐ- VH xã Quyết Tiến gần đây không mở cửa thường xuyên, nhân viên tranh thủ kinh doanh dịch vụ bia hơi. Các bưu điện xã Tiên Tiến, Tây Hưng đóng cửa hoạt động…

Một số điểm bưu điện văn hóa xã đóng cửa, chuyển đổi mục đích sử dụng

Khó từ cơ chế, chính sách

Nhằm góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân khu vực nông thôn, miền núi; Tập đoàn Bưu chính- Viễn thông Việt Nam xây dựng điểm BĐ-VH xã trên phạm vi toàn quốc, được các bộ, ngành, địa phương và đông đảo nhân dân ủng hộ. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các điểm này chỉ nhất thời. Hiện mạng lưới viễn thông ngày càng mở rộng, phát triển. Ngay tại khu vực nông thôn, hầu hết các  gia đình có điện thoại cố định, di động. Một số gia đình có điều kiện còn lắp cả internet. Trong khi các BĐ- VH xã cũng chỉ có dịch vụ điện thoại, internet… Không còn nhiều nhu cầu sử dụng. Một số dịch vụ người dân cần như chuyển phát nhanh, tiết kiệm bưu điện, chuyển tiền nhanh… lại chưa được triển khai ở các điểm BĐ-VH xã. Vì vậy, họ phải đến bưu điện huyện mới được đáp ứng yêu cầu.

Thực tế, dịch vụ tại điểm BĐ-VH xã hiện đơn điệu, không thu hút được  bà con nông dân như trước. Trong điều kiện giá sách báo tăng cao, kinh phí bổ sung sách báo hằng năm không đáng kể (khoảng 500.000 đồng/điểm)  chủng loại sách báo tại các điểm BĐ-VH xã khá nghèo nàn. Theo phản ánh của nhân viên, hiện các điểm BĐ - VH xã chỉ còn được phát 1- 2 loại báo nhưng không thường xuyên, ít khi có sự luân chuyển đầu sách giữa các điểm BĐ-VH xã. Một số điểm BĐ- VH xã quan tâm đến hoạt động kinh doanh hơn là hoạt động văn hóa, trong khi việc kinh doanh ngày càng kém hiệu quả.

Đặc biệt, con người - một trong những nhân tố quan trọng duy trì hoạt động của các BĐ - VH xã-hiện đang gặp nhiều khó khăn. Ông Bùi Đình Đông, Chủ tịch UBND xã Quyết Tiến (Tiên Lãng) cho biết: “Gần đây, chế độ đối với những người làm công tác BĐ- VH xã giảm nhiều so với trước. Đa số  lĩnh lương trông coi, bảo vệ, chưa đầy 200 nghìn đồng/tháng, khó mà tâm huyết với công việc. Ở một số nơi BĐ - VH đóng cửa vì nhân viên bỏ việc, không ai chịu làm thay thế với mức lương quá thấp”. Qua khảo sát của chúng tôi, mức lương, chế độ đối với người làm việc tại điểm BĐ-VH xã chưa phù hợp. Hiện, nhân viên BĐ - VH xã hưởng mức lương gần 200 nghìn đồng/tháng + hoa hồng được trích  từ việc thu tiền điện thoại của các hộ dân trên địa bàn khoảng 2000 đồng/máy. Ở điểm BĐ - VH một số xã có đặt thêm trạm thu, phát sóng, nhân viên được thêm khoảng 200 nghìn đồng/tháng. Toàn bộ nhân viên các điểm BĐ- VH không được đóng bảo hiểm xã hội mặc dù có người đã gắn bó với công việc hơn 10 năm qua.

Cần giải pháp tháo gỡ kịp thời

Điểm BĐ-VH xã là mô hình kinh doanh, đồng thời góp phần đắc lực vào việc nâng cao đời sống tinh thần cho người dân nông thôn. Thực trạng hoạt động kém hiệu quả, gây lãng phí cơ sở vật chất ở các điểm BĐ- VH đang được chính quyền nhiều địa phương quan tâm. Ông Nguyễn Văn Bộ, Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Tiên Lãng cho rằng, để tránh lãng phí cơ sở vật chất, các điểm BĐ- VH cần có hướng đi phù hợp. Hoặc là các bộ, ngành chức năng nên xem xét tạo điều kiện để tiếp tục duy trì hoạt động có hiệu quả. Trong trường hợp đã đến lúc mô hình này không còn phù hợp, có thể  chuyển đổi thành mô hình thư viện của các xã, giao một đơn vị quản lý, điều hành, thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ như vậy mới thiết thực với đời sống nông thôn.

Thời gian qua, để thành lập, đi vào hoạt động, quản lý các điểm BĐ- VH xã, có sự phối hợp của VNPT, nhiều bộ, ngành chức năng, sự quan tâm của chính quyền địa phương trong việc dành quỹ đất cho BĐ- VH. Hầu hết điểm BĐ- VH trên địa bàn thành phố hiện nay đều có vị trí đẹp - trong khuôn viên của các xã hoặc ở vị trí trung tâm xã.  Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, muốn tiếp tục duy trì, nâng cao hiệu quả hoat động của các điểm BĐ - VH xã cần được sự hỗ trợ của Nhà nước. Bởi chắc chắn doanh thu ở nhiều điểm BĐ-VH xã hiện không đủ bù đắp cho chi phí quản lý. Cần sớm có quy định cụ thể về việc hỗ trợ kinh phí cho duy trì hoạt động, bên cạnh việc phát triển điểm BĐ - VH xã theo hướng kinh doanh đa dịch vụ để hấp dẫn, thu hút người dân. Đặc biệt, sớm sửa đổi về chế độ cho người làm việc tại điểm BĐ-VH xã phù hợp với điều kiện hiện nay, quy định các hình thức hợp đồng với người làm việc tại điểm BĐ-VH xã, có trách nhiệm thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để họ yên tâm gắn bó với công việc.

Bài và ảnh An Hương