Hướng đến xây dựng một Nhà nước pháp quyền XHCN

Nhà nước pháp quyền XHCN là nhà nước trong đó pháp luật giữ địa vị độc tôn, mọi quan hệ xã hội đều được pháp luật điều chỉnh; ý thức pháp luật và văn hoá pháp lý được đề cao; Nhà nước thực sự thực hiện quản lý xã hội bằng pháp luật; công chức nhà nước, công dân nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật…; từ đó, kỷ cương phép nước được tôn trọng, pháp chế được giữ vững.

Muốn xây dựng được Nhà nước pháp quyền XHCN chẳng những phải làm tốt công tác xây dựng pháp luật mà việc thực hiện pháp luật cũng phải được tiến hành nghiêm chỉnh; nghĩa là, cơ quan nhà nước phải đưa được pháp luật vào đời sống xã hội, bảo đảm sao cho mọi đối tượng chấp hành phải thực hiện đúng yêu cầu của pháp luật.

Trước thực trạng vi phạm pháp luật ở nước ta tràn lan hiện nay, Dự thảo Báo cáo chính trị kỳ này đã đánh giá, đề ra phương hướng đúng đắn nhằm bảo đảm cho việc thực hiện pháp luật tốt hơn góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta.

Tôi xin phát hiện thêm một số nguyên nhân gây ảnh hưởng không nhỏ tới việc thực hiện pháp luật ở nước ta :

1)      Có tình trạng vô cảm hoặc tỏ ra bất lực trước hiện tượng vi phạm pháp luật, suy thoái đạo đức xã , đòi hỏi một quyết tâm cao độ của Nhà nước và nhân dân đặc biệt là của các cơ quan chức năng để khắc phục triệt để tình trạng vi phạm pháp luật.

2)     Có hiện tượng lấy vi phạm pháp luật để “nuôi” người thừa hành pháp luật: Việc giao chỉ tiêu phạt cho cảnh sát giao thông mà báo chí đã nêu lên là một trong muôn vàn biểu hiện của tình trạng này.

3)    Sự yếu kém của chính quyền cơ sở: Nhiều hiện tượng sa sút hiện nay bắt nguồn từ cơ sở như tệ nạn xã hội phát triển, khiếu kiện kéo dài, trật tự xã hội, vệ sinh môi trường xuống cấp…Tình trạng này chủ yếu là do chính quyền cơ sở không triển khai hoặc triển khai thực hiện không tốt các quy định của pháp luật. Nguyên nhân của nguyên nhân này là: Thiếu sự kiểm tra, giám sát của cấp huyện đối với việc triển khai từng quy định pháp luật ở cơ sở; cấp huyện chưa bám sát xử lý công việc một cách triệt để mà còn né tránh đùn đẩy cho cơ sở; kỷ luật nhà nước còn lỏng lẻo, cấp trên còn xuê xoa, nể nang, bao che…đối với cán bộ cơ sở mà chưa thật nghiêm minh. Trong khi đó, vai trò của việc tổ chức sinh hoạt tổ dân phố, thôn, bản và đặc biệt là vai trò của bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng dân phố còn rất hạn chế, dẫn đến nhiều hoạt động nói chung và việc thực hiện pháp luật nói riêng ở cơ sở bị ảnh hưởng…

Luật gia Nguyễn Văn Hoan