Huế lan tỏa mô hình “cộng đồng nói – cộng đồng thay đổi” trong bảo tồn đa dạng sinh học
(PLVN) - Ngày 30/1, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế chủ trì tổ chức Diễn đàn truyền thông huy động sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan trong bảo tồn đa dạng sinh học bền vững, với sự tham gia của gần 120 đại biểu đến từ cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, cộng đồng dân cư và các tổ chức xã hội trong khu vực miền Trung.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, ông Nguyễn Đại Anh Tuấn (Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Huế) cho biết, những năm qua, thành phố Huế đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm quan trọng trong việc huy động sự tham gia của cộng đồng, từng bước thiết lập các cơ chế theo hướng trao quyền, tăng cường trách nhiệm và bảo đảm người dân trở thành chủ thể trong các mô hình bảo tồn tại địa phương.
Theo ông Tuấn, cách tiếp cận dựa vào cộng đồng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn mà còn tạo sự đồng thuận xã hội, góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên gắn với sinh kế bền vững cho người dân.
Thời gian qua, Chi cục Kiểm lâm TP Huế đã thành lập nhiều nhóm bảo tồn cộng đồng, với nòng cốt là già làng, trưởng bản, thanh niên, hội phụ nữ và những người có uy tín trong thôn bản. Các nhóm này không chỉ tham gia tuần tra, giám sát, tháo gỡ bẫy trong rừng mà còn đóng vai trò là “hạt nhân” truyền thông, trực tiếp đối thoại, vận động từng hộ gia đình thay đổi hành vi liên quan đến săn bắt, mua bán và tiêu thụ động vật hoang dã.
Nhờ đó, cộng đồng ngày càng tham gia tích cực và có tiếng nói trực tiếp trong các hoạt động bảo tồn, tạo bước chuyển rõ nét từ cách tiếp cận “cán bộ nói – dân nghe” sang “cộng đồng nói – cộng đồng thay đổi”. Cụ thể, cộng đồng đã phối hợp tổ chức hơn 60 sự kiện truyền thông, tập huấn cho trên 3.000 người dân; gần 1.400 người tham gia các cuộc thảo luận chuyên sâu về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; đồng thời vận động gần 200 cơ sở dịch vụ ký cam kết “Nói không với động vật hoang dã”.
Ông Lê Ngọc Tuấn (Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm TP Huế) chia sẻ: “Khi thông điệp bảo tồn được truyền tải bởi chính những người trong cộng đồng, bằng ngôn ngữ, phong tục và uy tín xã hội của họ, thì mức độ tin cậy cao hơn, hành vi thay đổi bền vững hơn và mạng lưới truyền thông cơ sở vẫn được duy trì ngay cả khi các dự án kết thúc.”
Trong khuôn khổ diễn đàn, Ban tổ chức đã ghi nhận và tuyên dương 8 nhóm cộng đồng và cá nhân tiêu biểu có thành tích nổi bật trong công tác truyền thông và bảo tồn đa dạng sinh học, góp phần thúc đẩy sự tham gia chủ động của cộng đồng tại TP Huế và các địa phương lân cận giai đoạn 2020–2025.
Theo ông Hoàng Xuân Huy, Giám đốc đối ngoại WWF-Việt Nam (WWF là tổ chức quốc tế và bảo tồn thiên nhiên) chia sẻ, khung Đa dạng sinh học toàn cầu và Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học của Việt Nam đều xác định cách tiếp cận “lấy con người làm trung tâm”, coi cộng đồng không chỉ là đối tượng chịu tác động mà là chủ thể có tri thức, có trách nhiệm và quyền lợi gắn liền với kết quả bảo tồn.
Khẳng định cam kết đồng hành lâu dài, WWF-Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp cùng TP Huế và các tỉnh khu vực Trung Trường Sơn trong việc thúc đẩy các sáng kiến bảo tồn dựa vào cộng đồng, tăng cường đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và hỗ trợ kỹ thuật phù hợp, qua đó đóng góp thiết thực cho việc thực hiện Khung Đa dạng sinh học toàn cầu và Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học.