Huế: Công tác Tư pháp cơ sở quá tải sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Theo Sở Tư pháp TP Huế, qua 01 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, nhìn chung năng lực điều hành, quản lý nhà nước của chính quyền địa phương từng bước được nâng cao; bộ máy hành chính cơ bản hoạt động ổn định, bảo đảm tính liên tục, thông suốt.

Bên cạnh đó, tư tưởng của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cơ bản ổn định, chấp hành nghiêm chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và phân công nhiệm vụ của cơ quan có thẩm quyền.

Đồng thời đã phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện mới, tích cực tham gia thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Việc phân định nhiệm vụ, thẩm quyền giữa các cấp chính quyền ngày càng rõ ràng hơn, góp phần nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của chính quyền cấp cơ sở trong giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp, tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính (TTHC).

Công tác cải cách hành chính, chuyển đổi số, giải quyết TTHC có nhiều chuyển biến tích cực; thời gian xử lý hồ sơ từng bước được rút ngắn, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn được nâng cao.

Việc cắt giảm khâu trung gian (cấp huyện) giúp loại bỏ tình trạng chồng chéo thẩm quyền. Công tác chỉ đạo, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ từ cơ quan quản lý cấp tỉnh được truyền đạt và áp dụng trực tiếp xuống cấp xã.

Quá trình trao đổi thông tin, xin ý kiến đối với các trường hợp hộ tịch khó, có yếu tố nước ngoài được thực hiện thẳng từ cơ sở lên cấp tỉnh, khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy, rút ngắn 50% quy trình luân chuyển văn bản nội bộ.

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác tư pháp cơ sở đang gặp nhiều khó khăn. Cụ thể, hiện nay khối lượng công việc đổ dồn về cấp xã, trong khi biên chế công chức tư pháp - hộ tịch không tăng tương ứng, gây quá tải, đặc biệt ở khu vực đô thị đông dân cư. 

Nhiều TTHC trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện đã được chuyển giao hoàn toàn về cấp xã. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 31/3/2026, trên địa bàn thành phố đã tiếp nhận hơn 89.000 trường hợp hộ tịch, 211.748 trường hợp chứng thực, nên khó đảm bảo chất lượng chuyên môn, nhất là những thủ tục đòi hỏi thẩm định kỹ như kết hôn, đăng ký khai sinh, khai tử có yếu tố nước ngoài.

Bên cạnh đó, công chức phải xử lý khối lượng lớn các việc như: Rà soát, ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL); phổ biến giáo dục pháp luật hàng chục, hàng trăm cuộc; xử lý vi phạm hành chính rất nặng nề (như phường Thuận Hóa xử phạt 1.723 trường hợp, phường Phú Xuân ban hành 1.347 quyết định); phối hợp thi hành án dân sự, hình sự; và tham gia, hướng dẫn công tác hòa giải cơ sở.

Chưa có chế độ đãi ngộ đặc thù cho công chức làm công tác hộ tịch tại cấp xã trong mô hình chính quyền 02 cấp, dẫn đến tâm lý “ngại việc”, khó thu hút người có chuyên môn sâu.

Ngoài ra, hạ tầng công nghệ thông tin có nơi chưa đáp ứng yêu cầu; một số quy định pháp luật chưa kịp thời điều chỉnh phù hợp với mô hình tổ chức mới, hệ thống văn bản QPPL được ban hành liên tục và có nhiều nội dung thay đổi khiến địa phương gặp khó khăn trong việc cập nhật, hướng dẫn và tổ chức triển khai đồng bộ trong thời gian ngắn…

Tại hội nghị, các đại biểu đã trao đổi thẳng thắn chỉ ra các rào cản chính làm chậm tiến độ hiện đại hóa ngành tư pháp: công chức tư pháp phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ trái chuyên môn như thanh tra, tiếp dân, dẫn đến thiếu tập trung cho nghiệp vụ chính.

Hệ thống máy tính tại nhiều đơn vị không đáp ứng cấu hình tối thiểu theo Công văn 1993 của Bộ Tư pháp, thường xuyên xảy ra lỗi hệ thống; việc triển khai trực tuyến chưa thực sự hiệu quả khi người dân vẫn phải trực tiếp mang bản chính đến đối chiếu, gây phiền hà và tốn kém thời gian.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hưng, Giám đốc Sở Tư pháp TP Huế biểu dương sự nỗ lực của đội ngũ công chức tư pháp cơ sở. Đối với những kiến nghị của các công chức về việc phần mềm chậm, lỗi liên thông dữ liệu dân cư, Sở Tư pháp sẽ tiếp thu và sẽ có văn bản báo cáo Bộ Tư pháp, Cục C06 để khắc phục.

Về tình trạng thiếu biên chế, trang thiết bị xuống cấp, Sở sẽ có báo cáo tham mưu UBND thành phố xem xét bổ sung nguồn lực, giảm bớt việc kiêm nhiệm trái chuyên môn để các công chức tập trung làm hộ tịch, chứng thực. Mục tiêu cao nhất là tối ưu hóa bộ máy, quyết tâm không để xảy ra sai sót hay chậm trễ trong quá trình phục vụ nhân dân dưới mô hình quản lý mới.